Ishki ister mınıstrligi bergen resmı derek boıynsha, 2016 jyly jasóspirimderdiń ózine qol jumsaýǵa ıtermeleý boıynsha 9 qylmystyq is qozǵalǵan. Biraq olarǵa áleýmettik jeliler men toptardyń tıgizgen yqpaly jaıly esh málimet joq. Osyǵan oraı búgin QR Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev óziniń Feısbýktegi paraqshasynda mundaı vırtýaldy oıyndar máselesiniń ózekti bolyp otyrǵanyn aıtty. "Biraq atalǵan kúdikti oıyndardy BAQ-tyń qaıta-qaıta eske salýy – kúmándi qaýymdastyqtarǵa jasalǵan jarnama ekenin umytpaǵan jón", dedi mınıstr. Al QR IIM Memlekettik til jáne aqparat departamentiniń dırektory Almas Sadýbaev BAQ ókilderin osy taqyrypqa qatysty aqparattardy tek quzyrly organ málimetterine súıene otyryp taratýǵa shaqyrdy.
"Kók kıt" qashan shyqty?
2016 jyly Reseıde jasóspirimderdiń ózine qol salýy men vırtýaldy oıyndardyń baılanysy ózekti másele boldy. Biraq tergeý barysynda ózin-ózi óltirgen balalardyń eshqandaı kúmándi toptarǵa tirkelmegeni anyqtalǵan.
Eń alǵash «Kók kıt» týraly reseılik «Novaıa gazeta» basylymy jazdy. Onda «ólim toptary» arqyly 130 jasóspirimniń ózine qol jumsaǵany aıtylǵan. Biraq olardyń eshqaısysy naqty dáleldenbegen. "Jaýapty organdar maqala avtorynan 130 degen sandy qaıdan alǵany týraly da jarytyp jaýap ala almady", deıdi lenta.ru.
Bir aıta keterligi, osy sıpattaǵy toptardy qurǵany úshin 2016 jyldyń qarashasynan beri qamaýda otyrǵan Fılıp Lıs (Fılıpp Býdeıkın) bul jaı oıyn ekenin aıtyp aqtalýda. Bir sózinde ol bul topty tek adam jınaý úshin ashqanyn aıtypty. Mýzykant retinde ol tanymaldylyqqa ıe bolý úshin osy topta adam jınap, keıin ataýyn ózgertpekshi bolǵan. Tergeý jumystary áli júrgizilip jatyr. Reseıde mundaı aqparattar legi ótip ketti. О́limniń osy toptar kesirinen bolǵany dáleldenbedi.
Aqparat aǵyny Ortalyq Azııaǵa jetti
Osydan eki apta buryn Qyrǵyzstanda osyndaı ólim toptary týraly aqparat paıda boldy. Sol ýaqytta óz-ózine qol jumsaǵan 8-synyp oqýshysynyń ólimine qatysty tergeý áli aıaqtalmaǵan. Degenmen, Qyrǵyzstan Respýblıkasynyń IIM aıtýynsha, jetkinshekterdiń sýısıdi dál osy toptarmen baılanysty ekendigi dáleldenbegen.
Al Qazaqstanda bul top týraly alǵash aqparat Qaraǵandynyń 19 jasar stýdenti óz-ózine qol jumsaǵanda shyqty. Týystary ony osy topta boldy degen joramal aıtty. Bul aqparatty taratqan aqparat quraldary ekaraganda.kz portalyna silteme jasady. Al QR IIM Memlekettik til jáne aqparat departamentiniń dırektory Almas Sadýbaevtyń aıtýynsha, Galına Sıbırıakovanyń óz-ózine qol jumsaýyna osy toptardyń áser etkeni áli rastalǵan joq. "Sıbırıakovanyń ólimine qatysty QR Qylmystyq kodeksiniń 105 babyben sotqa deıingi tergeý júrgizilip jatyr", dedi ol. Departament basshysynyń aıtýynsha, qyzdyń ata-anasy sońǵy aqparattar legine oraı osyndaı boljam jasaǵan. "Tergeý sharalary júrgizilip jatyr. BAQ ókilderine bul taqyrypty ushyqtyrmaýǵa shaqyramyz. Azamattarǵa baısaldylyq tanytyp, úreıge boı aldyrmaýdy suraımyz", dedi Almas Sadýbaev.
Aýdıojazbalarǵa senýge bola ma?
Qazir WhatsApp messendjeri arqyly túrli jazbalardyń skrın sýretteri men aýdıojazbalar taralyp jatqany belgili. Osyǵan oraı Almas Sadýbaev azamattardy áleýmettik jelilerden nemese basqa da kúmándi aqparat kózderinen alynǵan málimetterge senbeýge shaqyrdy. "Tek resmı organ ókilderine súıenińizder. Jalǵan aqparat taratý úshin de qylmystyq jaýapkershilik qarastyrylǵanyn esterińizge salamyn. Resmı túrde málimdeımin, bizdiń elde kámelettik jasqa tolmaǵan balalardyń ınternettegi sýısıdtik oıyndarǵa baılanysty óz-ózine qol jumsaý deregi tirkelmegen", dedi Almas Sadýbaev.
Egemen.kz "Vkontakte" áleýmettik jelisinen "More kıtov" degen taqyryppen 300 qaýymdastyq, "Sınıı kıt" degen 247 qaýymdastyq kezdestirdi. Onda "Tıhıı dom" degen 450-ge jýyq top bar eken. Alaıda, olardan sýısıdti nasıhattaıtyn materıaldar tabylmady. Arasynda jarnamalyq toptar, sýısıdke qarsy toptar men kezdeısoq osy "oıyndarmen" attas uıym paraqshalary da bar. Al sýısıdti nasıhattaıtyn keıbir toptarǵa kire almadyq. Sebebi, olar QR Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstrliginiń Baılanys, aqparat jáne BAQ salasyndaǵy memlekettik baqylaý komıtetiniń talabymen buǵattalǵan. Osy oraıda aıta ketetin nárse, Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev: "Mınıstrlik sýısıdtik baǵyttaǵy toptardy anyqtaý maqsatynda áleýmettik medıaǵa turaqty túrde monıtorıng júrgizip otyrady. Sońǵy jyldary kúmándi kontenti bar júzdegen toptar joıyldy", degen bolatyn.
Esterińizge sala ketsek, buǵan deıin biz kúmándi toptarǵa shaǵym túsirýge bolatynyn aıtqanbyz.
Gúlnur Qýanyshbekqyzy,
"Egemen Qazaqstan"
