Toıǵa kúlip baryp, kúrsinip qaıtamyz

Jýyrda bir úılený toıyna bardym. Jas jubaılardyń shańyraq kótergenine qýanǵan halyq ta kóp jınalypty. Toı bastaldy. Asaba arqyrap shyqty ortaǵa. Barlyǵy óziniń ret-retimen bolyp jatqan... Kenet asaba jas jubaılardy ortaǵa shyǵaryp, bir-birimen súıistirip qoıdy. Jastar uıalatyn emes. Biraq úlkender jaǵy amalsyz tómen qarady. Odan áleýmettik jeli­ler­den bir sumdyqty taǵy kór­d­ik. Toı ústinde bir jigit bir kelinshekti «dombyra» qylyp, «kúı» tartyp otyr. Kúı taspada ózdiginen oı­nap tur, árıne. Al álgi ji­git kelinshekti «dombyra» qy­lyp sabalap qoıatyn emes. Kúı de anaý-mynaý emes, Qurmanǵazynyń «Adaı» kúıi. Asaba bul jerde eldi kúl­di­r­­di, biraq búldirdi. Osyn­daı jaǵdaılar búginde keń etek jaıyp keledi. Toıǵa kóp el kúlip baryp, kúrsinip qaı­tatyn boldy. Munyń bá­rine kináli – toıdaǵy tár­tip­sizdiktiń alǵa shyǵýy. Úı ıe­si­nen beriletin eskertý joq. Toıdy álbette bizder qa­zy­naǵa balaımyz. Qazaq duǵa-ti­lekte de toıdan aıyrmaýyn til­eıdi. Áldebir kisi dúnıe sal­ǵanda, oǵan kóńil aıta bar­ǵanda da bizder «Toıǵa ke­leıik, arty toı bolsyn» dep jatamyz. Al toı degen ne nárse? Sekirip bıleý me, baılyǵyn kórsetý me, álde kópshiliktiń kózinshe tártipsizdik uıymdastyrý ma? Keı asabalardyń má­de­nıetiniń tómendigi bas­­qar­ǵan toılarynan-aq kó­ri­nip qalyp jatady. Bir aq jaý­lyqty ájeni sóz berý úshin ortaǵa shaqyrǵan asaba ál­gi kisige qarap: «Apa, meni ta­nydyńyz ba?» deıdi. Álgi keı­­ýana tanymaǵanyn aıtady. Son­­da álgi asaba: «Nege ta­ny­maı­syz apa, baıaǵyda ke­lin bop túskende men sizdiń be­ti­ńiz­di ashyp edim ǵoı», deıdi. Bul biraq ber jaǵy... Toıda qazir oıyndardyń tú­r­leri de kóp. Toıdy má­de­nıet­ti júrgizý, oıyn oınatý, halyqtyń kóńilin kóterý asa­ba­nyń deńgeıine baılanysty. Alaıda, keı asabalardyń deń­geıi­niń álgindeı ári arsyz, ári arzan oıyndardan asa almaı jatqany ókinishti. Bireý oı­dan, bireý toıdan nesibesin te­rip jeıdi. Biraq qazaqtyń «Toı – Táńirdiń qazynasy» de­gen uly sózi umytylmasa eken... Hamıt ESAMAN, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy