Bıýdjet jobasy qabyldandy

Senat Tóraǵasy Qaırat Mámıdiń tóraǵalyǵymen ótken palatanyń keshegi kezekti plenarlyq otyrysynyń kún tártibinde alty másele depýtattar talqysyna usynyldy. Sonyń ishinde 2012-2014 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet jobasy erekshe qyzyǵýshylyq týǵyzdy. Úsh jylǵa arnalǵan bıýdjet jobasyna qatysty «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Ulttyq qo­ry­nan 2012-2014 jyldarǵa arnal­ǵan kepildendirilgen transfert tý­ra­ly» zań jobasy úsh jyl boıy jyl saıyn 1 200 mıllıard teńge mólsherinde aıqyndalǵan. 2012 jyly tıisti qarjy jyl sońyna IJО́-niń boljamdy máni­nen 20 paıyz mólsherinde tómen­detil­meı­tin qaldyq qaǵıdaty boıynsha 30,1 paıyzdy quraıdy. Ulttyq qor qarajaty, 2011 jyl­dyń 1 qazanyndaǵy aqparat boı­ynsha, 7 trıllıon 197 mıllıard teńgege jetipti. Senatorlar atal­ǵan zań jobasyn biraýyzdan qa­byldady. Al Májilis maquldaǵan «2012-2014 jyldarǵa arnalǵan res­pýb­lıkalyq bıýdjet týraly» zań jo­ba­sy boıynsha Ekono­mıkalyq damý jáne saýda mınıstri Q.Kelimbetov, Qarjy mınıstri B.Jámi­shev jáne Ulttyq bank tóraǵa­sy­nyń orynbasary D.Aqyshev baıandama jasady. Qaı­rat Kelimbetov munaı baǵasy 2012 jyly 80 dollarǵa, al 2013-2016 jyldary 70 dollar deń­geıinde boljan­ǵa­nyn málim etti. Osy ýaqyt aralyǵyndaǵy ekono­mıkalyq ósim 7 paıyz deń­geıinde saqtalady dep kútilýde. Mınıstr osy rette ınflıa­sııa­nyń 6-8 paı­yz araly­ǵyn­da jos­parlan­ǵan­dy­ǵyn alǵa tartty. Sonymen, bıýdjet shy­ǵys­tary­nyń kólemin 2012 jyly 6,3 trıl­lıon teńgege, al 2014 jyly 6,9 trıllıon teńgege deıin ul­ǵaıtý kózdelýde. Bolat Jámishev óziniń baıan­da­masynda qarjylardyń qaıda bólingendigin taratyp aıtyp berdi. Senat qabyrǵasyndaǵy talqy­laý­lar kezinde bilim berýge, den­saý­lyq saqtaýǵa, aýyl sharýa­shy­lyǵyna, qoǵamdyq qaýipsizdik pen halyqaralyq qyzmetke baıla­nys­ty bıýdjet jobasynyń shy­ǵys­taryn 2012 jyly 25,5 mıllıard teńgege, 2013 jyly 9 mıllıard teńgege ulǵaıtý jáne 2014 jyly da osynshama qarjy bólý kóz­del­gen. Jalpy, senatorlar jobaǵa 160-qa jýyq ózgerister engizgeni belgili boldy. Úsh­jyl­dyq bıýdjet jobasynda áleýmet­tik qam­syz­dandyrý men áleý­met­tik kó­mekke 4 trıllıon 38 mıllıard teńge shyǵyndalady dep kútilýde. Bilim berý men ǵylymǵa jum­sa­latyn shyǵystar úsh jylǵa 1 trıllıon 155 mıllıard teńgeni quraıtyn bolsa, densaýlyq saqtaý salasyna 1 trıllıon 315 mıllıard teńge dep belgilenipti. Máde­nıetke qarastyrylǵan qarjy úsh jylǵa 61 mıllıard teńge bolyp belgilense, memlekettik jáne ózge de tilderdi damytýǵa 13 mıllıard teńge kózdelgen. Týrızm jáne sport salasyna úshjyldyq bıýdjette qarastyrylǵan qarjy 95 mıllıard teńgeni qamtyǵan. Baı­la­nys salasyna 74 mıllıard teń­ge kózdelse, sonyń basym bóligi – 57 mıllıard teńge teleha­bar­la­ryn sandyq efırde taratýdy da­mytýǵa baǵyttalǵan qarjy. Osy rette jańalyqtar 24 telearnasy úshin jabdyqtar satyp alýǵa 2012 jylǵa qosymsha 1 mıllıard 400 mıllıon teńge berilip otyr. Sondaı-aq úsh jylǵa arnalǵan aýyldaǵy kásipkerlikke 9,5 mıllıard teńge, turǵyn úı qurylysy men turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyna – 401, aýyl sha­rýashylyǵyna – 965, ǵaryshty ıgerý salasyna – 43 jáne avtomobıl joldaryn damytýǵa jyl saıyn 235 mıllıard teńgeden bólý qarastyrylǵan. Aqsha-nesıe saıasaty boıynsha baıandama ja­sa­ǵan Danııar Aqyshev baǵa turaq­ty­lyǵyn qamtamasyz etý máselesine keńinen toqtaldy. Onyń sózine qaraǵanda, 2011 jyldyń 9 aıyn­daǵy ınflıasııa 6,5 paıyz bolyp­ty. Jyldyq ınflıasııa deńgeıi 8 paıyz deńgeıinde qalyptasady dep kútilýde. О́tken toǵyz aıda aqsha massasy 15,8 paıyzǵa ósse, aqsha bazasy 12,1 paıyzǵa kemigen. Qazirgi tańda elimizdiń altyn-valıýtadaǵy halyqaralyq rezervteri 75 mıllıard AQSh dollaryn quraıdy. Jyl basynan beri atalǵan qor 26,6 paıyzǵa ósken. Budan keıin depýtattar Premer-Mınıstr Kárim Másimovke jáne Úkimet múshelerine kóptegen suraqtar qoıyp, tıisti jaýaptar aldy. Osylaısha jan-jaqty talqy­laýǵa túsken 2012-2014 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet jobasy qabyldandy. Sońynan Úkimet basshysy senatorlarǵa óz rızashylyǵyn bildirip, halyqara­lyq jaǵdaılarǵa qysqasha sholý jasady. Depýtattar kún tártibin­degi ózge de máseleler boıynsha tıisti sheshimder qabyldady. Asqar TURAPBAIULY.