Sammıttiń maqsaty – jańartylatyn energııa kózderin paıdalaný boıynsha «ıá» jáne «qarsy» degen barlyq erejelerdi talqylaý, sondaı-aq bizdiń bolashaq «jasyl» elimizdi jáne búkil álemdik qaýymdastyqty qurýǵa úles qosýǵa arnalǵan tańdaýly ıdeıalar men tıimdi sheshimderdi iske asyrý.
Qazaqstannan jáne Germanııa, Italııa, Qytaı, Ońtústik Koreıa, Úndistan, BAÁ, Armenııa, Ázerbaıjan elderinen kelgen 20-dan astam spıkerler óz baıandamalary men is-sharaǵa degen pikirlerin usyndy.
Sammıt Shell kompanııasynyń seriktestik qatysýymen «Jasyl astanaǵa jasyl ekonomıka» atty ekologııalyq aksııamen bastalmaq, onyń sheńberinde qonaqtar QR Tuńǵysh Prezıdentiniń Kitaphanasynyń mańyna 10 kóshet otyrǵyzady. Uıymdastyrýshylar bul aksııanyń – jaı ǵana jaqsy qımyl emes, shyn máninde sammıttiń negizgi maqsattary men mindetterine – búkil jer shary úshin «jasyl» keleshekti qurýǵa jaýap beretin salmaqty ashyq is-shara ekendigin atap kórsetti.
Sammıttiń resmı bólimin Qazaqstannyń jańartylatyn energetıka qaýymdastyǵynyń bas dırektory Arman Qashqynbekov ashyp berdi. О́ziniń quttyqtaý sózinde ol qatysýshylarǵa, seriktesterge jáne jobanyń spıkerlerine, solardyń qatarynda – memlekettik qaıratkerler, kásipkerler, nobeldik laýreattar, medıa-ındýstrııanyń ókilderi jáne ǵylym doktorlaryna alǵysyn bildirdi. «Bul jerde úsh júzden astam delegat bar, olardyń basym bóligi – búkil álemnen kelgen bıznesmender. Bizdiń Sammıttiń qorytyndylary boıynsha deklarasııa qabyldanatyn bolady, ol resmı hatpen QR Úkimetine jiberiledi», - dep habarlady Arman Qashqynbekov.
Sammıttiń jumys qorytyndylary boıynsha jobanyń qatysýshylary tehnologııalyq, qarjylyq, ákimshilik jáne ózge de naryqqa qajetti resýrstardy ózinde qamtıtyn, búgingi tańda joq salany damytýdyń keń aýqymdy memlekettik baǵdarlamasynyń tujyrymdamasy týraly biryńǵaı pikirge keldi. Sammıt jumysynyń túıindi nátıjesi retinde Deklarasııa qabyldanyp, onda JEK salasyn damytýdyń birinshi memlekettik baǵdarlamasyn ázirleý jáne iske asyrylýyn bastaý usynysy qamtyldy.
Qabyldanǵan deklarasııa asa mańyzdy problemalardy sheshýge jáne oryndaýdyń aıqyn ári naqty josparymen biryńǵaı kelisilgen qujatty - tıisti memlekettik baǵdarlamany qamtamasyz etýge arnalǵan Qazaqstanda jasyl energetıkany turaqty damytý úshin qajetti jaǵdaılardy qalyptastyrýdyń jańa tetikterin ázirleýge múmkindik beredi.
Arman Qashqynbekov memlekettik baǵdarlamany qurý boıynsha jumystyń júrgizilip jatqandyǵyn da habarlady: «Atameken» UKP prezıdıýmynyń tóraǵasy Tımýr Qulybaev óziniń komandasyna atalǵan baǵytta is-áreketti bastaýdy tapsyrdy.
«Biz áldeqashan birlesken jumys jaıly ýaǵdalastyq: bul turaqty trend qoı, Qazaqstandaǵy JEK úlesi artyp keledi, «jasyl» elektr energııanyń ózindik quny tómendeýde, ol barynsha básekege qabilettige aınalyp barady», - dep málimdedi Arman Qashqynbekov.
Sammıt qatysýshylarynyń pikiri boıynsha JEK salasyn damytýdyń birinshi memlekettik baǵdarlamasyna damýy qajet degen birneshe negizgi tarmaqtar kirýi tıis.
Arman Qashqynbekovtiń aıtýynsha, Qazaqstannyń qoldanystaǵy zańnamalyq júıesin jetildirý qajet, ol ár úsh jyl saıyn ózgerip turýy kerek, biraq tym uzaq merzimdi kezeńge qoldanylýy tıis. Bul zańnamaǵa jıi ózgerister jasaý áleýetti ınvestorlardyń úreıin týdyratynymen baılanysty, ol JEK sııaqty osyndaı mańyzdy máselede absolıýtti túrde jol berilmeý kerek.
Budan ári aýksıonnyń birinshi raýndynyń qorytyndylary boıynsha jeńip shyqqan kompanııalar men developerler tarapynan jobalardy iske asyrýdyń jáne kelisimsharttyq mindettemelerdi oryndaýdyń ústinen memlekettiń, ınvestorlar men Qazaqstannyń jańartylatyn energetıka qaýymdastyǵynyń tarapynan qosymsha baqylaýdy qamtamasyz etýge qabiletti sharalar men tetikterdi ázirleý qajet.
Taıaý keleshekte sheshýdi qajet etetin mańyzdy máselelerdiń biri – ulttyq valıýtada salanyń keń aýqymdy qarjylandyrylýy.
«Pılottyq jobalardy halyqaralyq jáne jergilikti qarjylyq ınstıtýttar - EQDB, EADB, QDB qarjylandyrýda. Sonymen birge osy mindetti sheshýde júıelilik joq. Bizde aýyl sharýashylyǵyn, óńdeýshi ónerkásipti damytýdyń baǵdarlamasy bar, onda múddeli qarjylyq jáne memlekettik vedomstvolarmen ózara is-qımyldyń tásili jáne keshendi jospary qadam-qadammen jazylǵan, maqsattary aıqyndalyp, talap etiletin resýrstar belgilengen», - dep atap ótti Arman Qashqynbekov.
Tańdaýly álemdik jáne otandyq tehnologııalardy dástúrli salalarǵa tartý jáne praktıkalyq iske asyrý maqsatynda deklarasııa sheńberinde QR Úkimetine bıznes pen ónerkásiptiń jasyl reıtıngin ázirleý usynyldy. Bul bastama jaıly Halyqaralyq jasyl tehnologııalar jáne ınvestısııalyq jobalar ortalyǵynyń basshysy Rápil Joshybaev óziniń «Jasyl ekonomıka» halyqaralyq forýmy aıasynda Sankt-Peterbýrg qalasyna sapary kezinde buryn habarlaǵan bolatyn.
«Jasyl reıtıng jobalardyń qorshaǵan ortany qorǵaý men ornyqty damýdyń halyqaralyq talaptaryna sáıkestigin aıqyndaıtyn, donorlyq qarjylandyrýdyń quraldaryn qoldaný maqsatynda olardyń áleýeti men tıimdiligin baǵalaıtyn, sondaı-aq ártúrli memlekettik jeńildikter men artyqshylyqtardy alý múmkindigin bızneske usynatyn bolady» - dedi Rápil Joshybaev.
Sondaı-aq qabyldanǵan deklarasııa jasyl energetıka jáne ekonomıka máselelerimen tikeleı aınalysatyn ýákiletti organdy qurý múmkindigin qarastyrýdy usynady. Bul qadam osy jaǵdaıda úzdik halyqaralyq tájirıbege baǵdar bere otyryp, usynylatyn memlekettik baǵdarlamany tıimdi ázirleý jáne oryndaý úshin resýrstardy biriktiredi.
Salany damytýdyń memlekettik baǵdarlamasynyń mańyzdylyǵyn aıta otyryp, Arman Qashqynbekov mynadaı faktige toqtalyp ótti: Qazaqstanda «jasyl» ekonomıkaǵa ótýdiń tujyrymdamasy bar ekendigine qaramastan, sammıtter men forýmdar ótkizilip turady, alaıda osy ýaqytqa deıin barlyq talqylaýlardyń qorytyndysyn júrgizetin biryńǵaı qujat bolǵan joq, osyǵan baılanysty qabyldanǵan qorytyndy deklarasııa naqty is-qımyldardy júzege asyrý úshin óte qajet.
«Is tapjylyp turǵan ornynan qozǵalady dep úmittenemiz. Eger biz qazir QR Energetıka mınıstrligimen jáne «Atamekenmen» biriksek, onda mundaı baǵdarlamanyń jobasyn kúzge sheıin nemese jyldyń aıaǵyna deıin jaza, úkimettiń qaýlysymen baǵdarlamany bekite jáne ony iske asyrýdy bastaı alamyz dep oılaımyn. Iri ınvestorlar bizge bylaı deıdi: «Salany damytýdyń aǵymdaǵy tujyrymdamasynda maqsattar nebári úsh kúnge naqty belgilengen: 2020 jyl — 3%, 2030 jyl — 10% jáne 2050 jyl — 50%. Osy kúnderdiń arasyndaǵy ortasynda ne bar? Osylaısha, bizge neǵurlym egjeı-tegjeıli strategııa qajet», – dep óz pikirimen bólisti Arman Qashqynbekov.
Salany damytý deklarasııasyn qabyldaý máselesine túsinikteme bere otyryp,Halyqaralyq jasyl tehnologııalar men ınvestısııalyq jobalar ortalyǵynyń basshysy Rápil Joshybaev deklarasııanyń arqasynda bolýy múmkin birlesken jobalardy iske asyrýǵa yntymaqtastyqqa álemdik ozyq ortalyqtar men kompanııalardy shaqyrdy.
Qazaqstannyń jańartylatyn energetıka qaýymdastyǵy jáne JEK ekinshi Sammıtiniń barlyq qatysýshylary Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine, múddeli organdarǵa, bıznes-qaýymdastyqtarǵa jáne vedomstvolarǵa qabyldanǵan deklarasııa sheńberinde jumysty júzege asyrýda talap etiletin qoldaýdy kórsetýge daıyn ekendikterin bildirdi.
Spıkerlerdiń bári Qazaqstan óziniń minsiz yqylasymen Ortalyq Azııada ǵana emes, sonymen birge búkil álemde JEK salasynyń kóshbasshylarynyń birine aınalýy úshin barlyq alǵysharty bar degen pikirin biraýyzdan bildirdi.
Sammıttiń qorytyndysynda «Kazakhstan’s enewable energy Day» (Qazaqstannyń jańartylatyn energetıka kúni) kásibı merekesin jarııalaý usynysy da aıtyldy. Atalǵan merekeniń kúni maýsymnyń ekinshi jeksenbisi bolýy múmkin.
