Odan bólek, kásiporyn janynan ashylǵan «Greenhouse KZ» JShS jylyjaı kesheninde 2015 jyly raýshan gúlin ósirý qolǵa alynsa, ótken jyly qyzanaq ósirýge tyń serpin berile bastady. Búginde kásiporynda 175 jumysshy eńbek etedi. Jylyjaı qurylysyn gúl ósirýde órkenıetti tájirıbesi bar gollandııalyq «VAN DER HOEVEN» kompanııasy júrgizdi. Jylyjaı shynydan turǵyzylǵan. Gollandııalyq ınvestorlarǵa tıesili jobaǵa 3 mlrd teńgeden astam qarjy salyndy. Seriktestik basshysy Erlan Mamytovtyń aıtýynsha, jylyjaıda Gollandııanyń jergilikti klımattyq jaǵdaıǵa beıimdelgen ozyq tehnologııasy qoldanylady. Aýmaǵy 10 gektar nysanda qazir gollandııalyq raýshan gúldiń úsh túri ósiriledi, qyzanaqtardyń alty túrli surpy «QazTomat» markasymen shyǵarylýda.
– Bir táýlikte 30 myń raýshan gúli, 10 tonna qyzanaq jınalady. Bizdiń qyzanaq oblys ortalyǵyndaǵy «Metro» jáne «Greenwich» gıpermarketterinde, Ekibastuzda saýdalanady. Jergilikti taýar óndirýshilerdiń ónimi jetkilikti ekeni belgili, sondyqtan negizgi ónimniń 80 prosenti reseılik naryqqa jiberiledi. Qys kezinde qyzanaqtyń 60 prosenti ózimizdiń tutynýshylarǵa qalady, – deıdi agronom Ásel Sadyqova.
Oblys ortalyǵynda jaqynda ǵana ótken «Qazaqstannyń úzdik taýary – 2018» kórmesine jylyjaı qyzanaqtyń qyzǵylt, forteseıa men cherrı kokteıli túrlerin ákeldi. Áseldiń aıtýynsha, qazir jylyjaıda solorıno degen ataýy bar qyzanaqtyń jańa túri ósirilýde. Bul kúnine 200 kılo ónim beredi.
Árıne qyzanaqty jylyjaıda ósirý úshin asa qymbat jabdyqtar, jylý jáne elektr energııasy qajet ekeni belgili. Onyń baǵasy da saıajaıda ósirilgen ónimge qaraǵanda qymbatyraq bolatyny túsinikti. Biraq shetelden ákelinetin ónimderge qaraǵanda áldeqaıda arzan. О́ıtkeni seriktestik «Pavlodar» áleýmettik-kásipkerlik korporasııasymen arada qyzanaqty oblystaǵy saýda oryndaryna jetkizý boıynsha kelisimshart jasaǵan.
Kásiporynda qazir gollandııalyq 2 myń tal raýshan gúli ósirilýde.
– Gúlderdi uzaq saqtaý úshin sabaqtaryn bir santımetr kesý kerek. Sýǵa aspırın qosyp, qumyraǵa salyp qoıǵan jón, – deıdi Ásel.
Biz de stansanyń bıik qubyrlarynyń túbinde ornalasqan jylyjaıdy aralap kórdik. Qulpyrǵan túrli-tústi raýshan gúlderdiń ortasynda qaldyq. Gúl ósirýshilerdiń aıtýynsha, bıologııalyq qorǵaý ádisterin tıimdi, durys qoldansa, Gollandııadaǵy sııaqty bıik bolyp ósedi eken.
– Jabyq alańda ósetindikten jaryq pen jylýdy erekshe qajet etedi. Suranysqa ıe «Red Naomi» degen sorty ósiriledi. Sabaǵy 90 santımetrge jetedi. Kesip, jınap alǵan soń, arnaıy tońazytqyshtarda saqtalady. Úıdegi qumyralarda 4 kún boıy solmaı turady, – deıdi agronom Á.Sadyqova.
Jergilikti gúl ósirýshilerdiń erekshe jańalyǵy – raýshandar topyraqsyz, sýda, tamshylatyp sýarý arqyly arnaıy materıalda gúl ashady. Alıýmınııden qurastyrylǵan arnaıy qondyrǵylar 80 prosentke deıin kúnnen jylý alady. Raýshan gúli jylyjaıda eki aptadaı ómir súredi eken.
Jylyjaıdyń jobalyq qýaty jylyna 10 mıllıon dana gúl ósirýge jetedi. Mamandar elimizde halyqtyń gúlge degen suranysy 120 mıllıondy quraıdy dep baǵalapty. Al 5 gektar jerde jylyna 7 mıllıon gúl ósip shyǵady eken. Kásiporyn mamandary aldaǵy ýaqytta ınvestorlar jylyjaı kesheniniń aýmaǵyn 30 gektarǵa deıin keńeıtip, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy sheńberinde ınfraqurylym salýdy josparlap otyr.
Al elektr stansasy bolsa jylyjaıdy sýmen, elektr jáne jylý energııasymen qamtamasyz etedi. Elbasynyń kásiporyndar janynan qosymsha óndiris nysandaryn ashý týraly usynys jasaýynyń paıdasy osy. Tutynatyn elektr qýaty da arzanǵa túsedi. Stansadan shyqqan artyq jylý jylyjaıǵa jiberiledi. 5 mVt energııa kólemin qajet etetin alqapta septesip ilgerilegen seriktestiktiń arqasynda jańa jumys oryndary da kóbeıgen. Investorlar da otandyq isker azamattar.
– Qazir elimizde gúl ósirý naryǵynyń básekesi qyzyp keledi. Tarazdyń gúlderi sııaqty, Ekibastuzdyń raýshandary da naryqtan óz ornyn alady, biz buǵan senimdimiz, – deıdi gúl ósirýshiler.
Jylyjaı tolyq avtomattandyrylǵan, ishki temperatýrasyn ózi rettep turady. Kún bultty kezde nysannyń jaryǵy da ózdiginen qosylady. Jylyjaı ishinde únemi baıaý ǵana klassıkalyq mýzyka oınap turady.
– Gúlder ádemi áýenge terbelip ósedi, – deıdi gúl ósirýshi qyzdar.
Kómirimen aty shyqqan Ekibastuzdyń endi raýshan gúlderimen, qyzyl qyzanaǵymen de áıgili bolary sózsiz. Osylaısha, óndiristi óńirdiń ekonomıkasyn ártaraptandyrýǵa «Greenhouse KZ» JShS jylyjaı kesheniniń iske qosylýy da tyń serpin berýde.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
EKIBASTUZ
