Shıpa tek shetelde me?

2012 jyldan bastap qolǵa alyn­ǵan ıgi is úshin jyl saıyn memleket qazy­na­synan mıl­lıard­tap qarjy bólinip, Den­saý­lyq saqtaý mınıstrliginiń №544 buıryǵy buljytpaı oryndalyp keledi. Mysaly, bıylǵa 1,5 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bas­tapqyda shetel­­ge naýqastar 20 túrli dıagnozben jibe­­rilse, búginde qazaqstandyqtar 8 túrli derttiń túrimen ǵana shet memleketter medısınasynyń kómegine júginedi. Bul bizdegi medısınanyń múmkindiginiń artqanyn kórsetetini daýsyz. Sondaı-aq sońǵy jyldary álem­degi úzdik klı­nı­kalardyń bilikti maman­daryn eli­mizge sha­qyryp, kúrdeli operasııa­lar­dy medısınalyq orta­­lyq­­tary­myzda jasaýǵa jol ashyl­­dy. Sonyń nátıjesinde mıl­lıon­­­daǵan qarjy únemdelip qana qoı­­maı, pasıentter úshin de qo­laı­ly jaǵ­daı týdy. Buǵan qosa aq jeleńdi kásip ıeleriniń ózara tá­jirıbe almasýyna septigin tıgizdi.

Shıpany shetelden izdegen­derge kvota úlestiretin «Áleý­met­tik me­dı­sı­nalyq saqtandyrý qory» KEAQ jaqyn­da Túrkııa­daǵy «Mehmet Akıf Ersoı» gos­pıtaly Balalar kardıologııa­sy já­ne arıtmologııa bóliminiń jetekshisi Iаkýp Ergúldi jáne Izraıldegi «Shnaı­der» balalar medısına ortalyǵy Kar­­­dıo­hırýrgııa bóliminiń meńge­rý­shisi Djordj Frenkeldi eli­mizdiń bas qalasyna sheberlik sabaǵyn ótki­zýge shaqyrdy. Bi­likti balalar kardıo­hı­rýrgteri Ulttyq ǵylymı kardıo­hırýr­­gııa ortalyǵynda 5 jasqa tolma­ǵan 21 sábıge biregeı opera­sııa jasady. Shetelde ǵana em­delýi tıis bala­larǵa operasııa­nyń bul ortalyqta jasalýy jaı­dan-jaı emes edi. Byltyr «Ult­tyq ǵylymı kardıohırýr­gııa ortalyǵy» AQ basqarma tór­aǵasy, eli­mizdiń bas kardıohı­rýrgy Iýrıı Pıa za­manaýı álem­­dik medısınaǵa sony ser­pilis ákelgen CARMAT tolyq ja­san­dy júregin ımplantasııalaý tá­­ji­rıbesimen bólisse, álemde tuń­ǵysh ret symsyz mehanıkalyq júrek (FIVAD) ornatý operasııa­sy da osy ortalyqta sátti jasalyp, jahandy jalt qaratty.

Jalpy, jyl basynan beri Medı­sı­nalyq saqtandyrý qory shetelde emdeýdi qajet etetin 121 pasıenttiń qujatyn qaraǵan. Onyń 30-y otandyq klını­ka­larda emdelmek. Uıymdasty­rý­shy­l­ardyń aıtýynsha, opera­sııa­lar­dyń barlyǵy sheteldik mamandardyń qatysýymen ótedi. Oǵan shamamen 222 mln teńge bólingen.

 Elde emdelýdiń artyqshylyǵy kóp

Elimizde emdeý múmkindigi joq syrqat túrlerine beriletin kvotany alý úshin eń aldymen, qujattar talapqa saı bolýy tıis. Sosyn sheteldik uıymmen shart jasalady. Naýqastyń barlyq shyǵyndaryn tóleý osy shart negizinde júzege asady. Buǵan qandaı aýrý túr­leriniń kiretinin egjeı-tegjeıli túsin­dirgen «Áleý­mettik medısınalyq saq­­tan­dyrý qory» KEAQ Basqar­ma tór­aǵasynyń orynbasary Erik Baıjúnisov ásirese 18 jasqa deıingi balalarǵa ba­symdyq beri­letinin aıtty.

«Elimizdegi medı­sınanyń damýyna baılanysty qazirgi tańda naýqastardy 7-8 dıag­nozben ǵana shetelge jibe­rip jatyrmyz. Onyń qataryna radıo­hırýrgııalyq emdeý ádisin (gamma-pyshaq, kıber-pyshaq) talap etetin mıdaǵy, júıkedegi jáne kózdegi qaterli isikter, tin nemese aǵzasyn almastyrýǵa muqtaj aýrýlar jatady. Byltyr 86 naýqasty shetelge jiberip emdetsek, bıyl olardyń sany 80-ge jetti. О́kinishke qaraı keıbir tuqym qýalaıtyn, daýn sındromy, DSP, aýtızm sııaqty aýrýlar emdelmeıdi. Oǵan qajetti dári-dármekter, ońaltý ortalyqtary elimizde bar. Sony durys túsiný kerek», deıdi E.Baıjúnisov.

Kúrdeli aýrýlardyń kóbeıýin ol bylaısha túsindirdi: «Árıne, aýrýdyń túri kóp. 10 myńnan astam dıagnoz bar. Burynǵy ýaqytta jańa týǵan náresteler shetinep kete beretin, sebebin anyq­taý qıynǵa soǵatyn. Al qazir elimizdegi aýrýhanalardyń teh­­nı­kalyq jaǵynan jaqsy jab­dyq­talýyna jáne maman­dary­­myz­dyń biliktiliginiń joǵary­laýy­na baılanysty tereń orna­las­­qan qaterli isik sııaqty kúrdeli dertterdi der kezinde baıqap jatyrmyz. Tipti keıbir aýdandyq aýrýhanalarda osyndaı dıag­nozdar erte anyqtalýda. Bul – óte qýanarlyq jaǵdaı. Osyǵan baı­lanysty shetelge jiberiletin naý­qas bizdiń ortalyqqa kelip ýaqyt joǵaltpaıdy. Qujattary res­pýb­lıkalyq komıssııadan ótken soń turǵan jerinen tike­leı shetel­ge jiberýge múmkindik týýda».

Erik Baıjúnisovtiń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory sheteldik bilikti mamandardy elimizge ákelip sheberlik synyptaryn kóptep ótkizýge kúsh salyp otyr. Sheberlik synyptary ártúrli taqyryptarmen jyl saıyn ótedi. «Bul joly bizdiń uıymdastyrýymyzben 21 balaǵa jasalǵan operasııa da sonyń aıasynda júzege asqan sharýa. Bul – birinshi kezeńi. Ekinshi kezeńin kúzge josparlap otyrmyz. Ádette bir pasıentti shetelde emdetýge 60 myń dollardan 300 myń dollarǵa deıin tóleımiz. Al ony elimizde ótkizsek, sol qarjyǵa bes adamdy emdete alamyz», deıdi «Áleýmettik medısınalyq saq­tan­­dyrý qory» KEAQ Basqarma tóraǵasynyń orynbasary.

Ulttyq ǵylymı kardıohırýr­gııa ortalyǵy Balalar kardıohırýrgııasy bóliminiń meńgerýshisi Dmıtrıı Gorbýnov bul jolǵy operasııalardyń eshqaısysy da jeńil ótpegenin aıtty. Tipti keıbir operasııalar elimiz­de tuńǵysh ret jasalǵan. «Orta­lyqta jyl saıyn 500-den astam balaǵa operasııa jasaımyz. Bul joly sheberlik dárisi aıasynda sheteldik mamandardyń kómegimen jasalǵan operasııalardyń bar­lyǵy kúrdeli. Keıbiri elimiz­de tuńǵysh ret jasaldy. Mysaly, ókpe arterııasyn ýnıfokalı­za­sııa­­laý boıynsha kúrdeli operasııa boldy. Iаǵnı balada týabitti ókpe arterııalary joq jáne ók­pe­ge qan tasymaldaıtyn anomaldy bitken tamyrlar bolǵan kezde, osy anomaldy damyǵan qan tamyrlaryn qosý arqyly ókpe arterııalary jasaldy. Osyn­daı eki kúrdeli operasııa ótti», deıdi ol.

1 adamnyń aǵzasy 6 naýqastyń ómirin saqtap qalady

Resmı derekke súıensek, eli­miz­de úsh myńdaı adam búırek trans­­plantasııasyna muqtaj bol­­sa, baýyr almastyrýdy qajet ete­­tin pasıentterdiń sany myńǵa jýyq­­taıdy. Qazaqstanda jylyna 1 mln adamǵa bir ǵana donor tabylady eken. Onyń kóbi týystyq donor. Al júrek transplantasııa­syn qajet etetin naýqastardyń sany 300-ge deıin jetýi múmkin. Bu­­ǵan tin­derdi transplanttaýdy qosyńyz.

«Bizde tehnologııa damyǵan­men, donorlyq júıeniń qalyptas­paýyna baılanysty balalardyń aǵzalaryn almastyrý operasııa­lary jasalmaıdy. Mysaly, súıek maıy, aq qan aýrýy sııaqty óte qaterli dertke shaldyqqan sábı­lerdi emdeýdiń birden-bir jo­ly – qanyn almastyrý. Bul ope­ra­­sııa bizde jasalady, biraq donor­lar­dyń tapshylyǵyna baı­­la­nys­ty shet­eldiń kómegine júginý­ge máj­búrmiz. Donorǵa muq­­t­aj jandar­dyń sany kún­nen-kún­ge kóbeıip keledi. Transp­lan­tolo­gııany damytý úshin donor jetkilikti bolýy kerek», deıdi E.Baıjúnisov.

Rasymen, «basy aýyrmaǵan­nyń Qudaımen isi joq». Erik Ábenulynyń pikirinshe, halyq­tyń tanym-túsinigin ózgertpeı, bul jumysty alǵa jyljytý múmkin emes. «Dúnıejúzilik donorlar banki bar. Oǵan kirmek túgili aıaq basqan da joqpyz. Áli sol demologııamen alysyp júrmiz. Sheteldiń klınıkala­ry bizge tek donor taýyp berip qana oty­ra bermeıdi ǵoı. Sender de do­nor bankin ashyńdar deıdi. Bir adam­nyń aǵzasy alty adam­nyń ómirin saqtap qalady. Sol tur­ǵydan qaraǵanda naǵyz qudaı­shyl­dyqtyń isi osy dep esepteı­min. Áıtpese aqshany shetelge mıl­lıardtap shashyp otyra beremiz», deıdi ol.

 Alaıaqtarǵa aldanatyndar kóp

Otandyq medısınanyń qaý­qary artqanymen, shetelge mem­le­kettiń kvotasynsyz, óz qara­­jatymen emdeletinderdiń sany azaımaı tur. Árıne mu­nyń sebebin jan-jaqty qaras­tyrýǵa bolady. Bireýge rasyn­da el ishinde em joq bolsa, ózimiz­diń dárigerlerge sene qoımaı­tyndardyń da qatary az emes. Iаǵnı «bireý tońyp sekirse, bireý toıyp sekiredi». Osy osal tusymyzdy sheteldik keıbir klınıkalar óz paıdasyna aınaldyryp jatqan kórinedi. Monı­tordyń ar jaǵynda otyryp-aq jany qysylyp jan-jaqtan shıpa izdegenniń ishi-baýyryna kirip, bastapqyda az aqshamen emdeımiz dep sendirip, keıinnen tereńge batyra beretinder kóbeıipti.

«Kóptegen qazaqstandyq, ásirese ata-analar alaıaqtarǵa jıi aldanyp jatyr. Olar kez kelgen naýqasty emdeımiz dep jaýap jazyp, az somaǵa kelisip shaqyryp alady. Tekserýden ótken soń baǵany 10-20 ese ósi­rip, qaqpanǵa túsiredi. Mun­daı jaǵ­daı jıilep ketti. Sondyq­tan klı­nıka tańdaǵan kezde otan­dyq ǵylymı-zert­teý ınstıtýttaryna, medı­sı­na­lyq ortalyqtarǵa baryp keńes alǵan jón. О́ıtkeni biz­diń mamandar dúnıe júziniń kóp­tegen klı­nıkasynda ótken semı­nar­­larǵa, konferensııalarǵa jyl saıyn qatysyp júr. Olar qaı klınıkanyń senimdi ekenin bile­di. Árıne álemde klınıkalar óte kóp. Medısınalyq saq­tan­dyrý qory olardyń barly­ǵyn zert­tep, iriktep otyrady. Talapqa saı kelgenderimen ǵana jumys is­teımiz. Onyń ózine mo­­nı­torıng júr­gizip, sapaly­laryn qal­dyra­myz. Sol sebepti biz al­­­dan­ǵan adamdardyń shyǵy­nyn óteı almaımyz», deıdi E.Baıjúnisov.

Naýqastardyń 70-80 paıyzy jazylyp keledi

Joǵaryda aıtqanymyzdaı, sheteldiń klınıkalary jaı­dan-jaı tańdalmaıdy. Qazaq­standyqtar tek senimdi ári sapaly qyzmet kórsetetin uıym­dar­ǵa jiberiledi. «Biz naýqastar­dy shetelge jibergennen keıin onyń halin, júrgizilgen emniń sapasyn kúndelikti baqylap otyra­myz. Emniń nátıjeliligine qaraı klınıkalarǵa monıtorıng júrgi­ziledi. Sondyqtan biz pa­sıentterdi eń sapaly medı­sı­nalyq kómek kórsetetin klını­kalarǵa ǵana jiberemiz. Jal­py alǵanda biz jibergen naýqas­tar­dyń 70-80 paıyzy sátti emde­lip oralady», deıdi «Áleý­mettik me­dısınalyq saqtan­dyrý qory» KEAQ Basqarma tór­aǵasynyń orynbasary.

Onyń aıtýynsha, elimizdegi emdeý mekemeleriniń kóbisi shetel klınıkasynan esh kem emes. Olarda bar kúrdeli qondyrǵylar bizdegi 5 ortalyqqa qoıylǵan. Dári-dármek barlyq elde birdeı. Al jańa onkologııalyq ortalyq ashyl­sa, múmkindigimiz tipti ese­lep artpaq. «Naýqastardy tek shetelde emdetemiz degen durys emes. Qudaıǵa shúkir, ekono­mı­kamyz artyp, tehnologııa­myz damyp jatyr. Kóp uzamaı Ult­tyq neırohırýrgııa ortalyǵyn­da jańa tehnologııa – gamma-py­shaq iske qosylmaq. Eger bul qol­danysqa ense, biz aıtqan tereń or­­na­lasqan qaterli isikterdi emdeý­ge múmkindigimiz bolady. Eń basty maqsatymyz – dúnıe júzin­de bar tehnologııany Qazaq­stan­ǵa alyp kelý, kez kelgen dert­t­i elimizde emdeıtin deńgeıge jetý», deıdi E.Baıjúnisov.