Sýrette: Bense Ishtvan
Onyń áńgimesinen uqqanymyz Bense budan tup-týra 10 jyl buryn Qazaqstan-Vengrııa arasynda alǵash ret at ekspedısııasy ótkizilýine muryndyq bolypty. Mundaǵy basy maqsaty – qazaq pen vengrge ortaq ata-babalardyń rýhyn ulyqtap, tarıhqa qurmet kórsetý eken. Sóıtip, 2009 jyly B.Ishtvan basqarǵan ekspedısııa Jambyl, Almaty, Ońtústik Qazaqstan, Qyzylorda, Atyraý jáne Mańǵystaý oblystarynyń ústimen júrip ótipti. Keıin 2014 jyly vengrııalyq shabandoz Aqtaýdan Astanaǵa deıin atpen baryp, EKSPO-ǵa qatysypty. Onyń dúnıejúzilik kórmeniń pavılonynan atqa minip ótý qurmetine ıe bolǵan dara dúldúl ekeni de eleýli jáıt.
At ekspedısııasynyń ár kezeńinde Benseniń toby batystan shyǵysqa qaraı kósilip jatqan Qazaqstannyń keń aýmaǵyn kesip ótkeni de aıtýǵa turarlyqtaı. Sondaı-aq «Eýrazııalyq birlik» qory Prezıdentiniń «Altyn adamnan Attıllaǵa» deıingi sapaly da ejelgi qazaq-vengr jaýyngerleriniń atqa miný mádenıeti men uqsastyqtaryn pash etedi. Osy saparynda bizge qany da, jany da jaqyn jan kóshpeli mádenıetke qatysty buǵan deıin zerttele qoımaǵan qundy derekter men jádigerler taýypty. Meniń basty oıym ejelden tarıhı turǵyda tamyrlasqan jurttyń ortaq tulǵalaryn tereńdete tanı túsý deıdi ol.
Bense Ishtvandy qazaq halqynyń ejelgi salt-dástúrleri de qatty qyzyqtyratynyn baıqadyq ol Qazaqstanǵa alǵash saparlarynyń birinde qazaq otbasyndaǵy jas sábıdiń tusaýyn keskenin tereń tolqynys ústinde aıtyp berdi. Ári sol otbasymen áli kúnge deıin habarlasyp turatyn kórinedi.
-Qaı jerde, qaı elde júrsem de meniń qazaq halqynyń qaıyrymdylyǵy men qamqorlyǵy, qonaqjaılylyǵy men meıirbandyǵy tánti etedi. At ústindegi joryqtarym kezinde men qonǵan aýyl turǵyndary meni jaqsylap qonaq etip kútti. Ári atymdy tynyqtyryp, shyǵaryp salyp otyrdy deıdi ol.
Benseniń 10 jyl boıy qazaq dalasyn atpen sharlap júrgeni qur bos júris emes, ejelgi kóshpendiler sportynyń ekinshi tynysyn ashý bolyp shyqty. Ol ony ejelgi sadaq tartý máselesinen bastaǵandy jón kóredi. Bul úshin ol arnaıy zertteý jumystaryn júrgizgen. B.Ishtvan halyqaralyq kókpar federasııasynyń vıse-prezıdenti retinde de ájeptáýir is tyndyrǵan. Kókpar oıynyń madıarlar tilinde «Kóbere» dep ataıtynyn aıtqan at bilgiri ony jandandyra túsý úshin elderdiń bir-birinen kórip, bilip úırenýiniń artyq bolmaıtynyn jetkizdi.
56 jastaǵy Bense Ishtvan úsh balanyń ákesi. At ústinde «Uly Jibek jolyn» óz ekspedısııasymen kesip ótken jıhankez Vengrııadan Bakýge, sodan soń Qazaqstan qalalary arqyly Monǵolııaǵa deıin barǵan. Boıyna jaýyngerlik rýhty sińire bilgen tózimdi de, shydamdy jan jalpaq Reseı men Eýropa elderin de atpen aralap ótipti. Bense Ishtvannyń endigi oı-maqsaty jeldeı júırik janýar men Koreı túbegine deıin barý.
