Áleýmettik qoldaýdyń keńistigi keńeıýde

 AÁK – qarjylaı qoldaý ǵana emes

Eńbek jáne halyqty áleýmet­tik qor­ǵaý mınıstrliginiń málime­tine súıen­sek, AÁK-ke bıylǵy jyly bıýdjet­ten 206 mlrd teńge qaras­ty­rylǵan. Toǵyz aıdyń qo­ry­tyn­dysy boıynsha 415 647 otbasy atalǵan kómekke qol jet­kizdi. Atap aıtqanda,  AÁK 2 mln 138 myń 214 adam­ǵa berilgen. Onyń 1 mln 335 myń 965-i – bala, 165 myń 535-i – kóp balaly ana. Bir otbasyna beril­gen kómektiń kóle­mi orta  eseppen 88-90 myń teń­geni quraǵan. Eń kóp mólsherde taǵaıyndalǵan kómek bir otbasyna 455 112 teńge bolǵan.

AÁK tek qarjylaı kórsetilip qoımaıdy. Onda turmysy tómen otbasyndaǵy eńbekke jaramdy azamattar óz beıimine qaraı qysqa merzimdi tegin kýrstan ótedi jáne olarǵa jumys usynylady. Sondaı-aq qoly qysqa jandar shaǵyn ne­sıe­ler men qaıtarymsyz granttar alý arqyly jeke kásipkerligin damytýǵa múmkindik alady. Jyl basynan beri AÁK alǵan 55 myń adam jumyspen qamtylǵan. 8400 azamat jeńildetilgen nesıe alsa, 3400 kisi 505 myń teńgege deıin tegin qaıtarymsyz grant alyp, óz jumysyn bastaǵan.

Alaıda osy aralyqta ońaı oljaǵa kenelgisi kelgender de az bolmaǵan syńaıly. Mınıstrliktiń málimetinshe, 73 myń 814 zań buzýshylyq faktileri anyqtalyp, 155 mln 500 myń teńge qarajat bıýdjetke qaıtarylǵan. Nátıjesinde 38 myń 519 otbasynyń kómek mól­sheri qysqartylyp, 8 890 otba­sy­na kó­mek berý ýaqytsha toqtatyldy. Al 22 myń 881 otbasyna kómek berý múlde toqtatylǵan.

 AÁK júıesi jetildiriledi

Apta basynda ótken Úkimet otyrysynda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Bir­jan Nurymbetov 2020 jyldyń 1 qańtarynan bastap áleýmettik qoldaý sharalarynyń keshendi tásili men ataýly sıpatyn qabyl­daý qarastyrylatyn zań jobasyn tanystyrdy. Onda járdemaqynyń jańa túri barlyq kóp balaly otbasyna beriletini aıtyldy. Iаǵnı jańa jyldan bastap 4 ne­mese odan da kóp kámeletke tolma­ǵan balasy bar, kúndizgi bólim­de oqıtyn 23 jasqa deıingi stýdent­teri bar barlyq kóp balaly ot­basyna memlekettik járdemaqy beriledi. Naqtyraq aıtqanda, kómek mólsheri balalardyń sanyna baı­lanysty bolady. 4 balasy bar ot­basyna – 42 myń 500 teńge, 5 bala­ly otbasyna – 53 myń 100 teńge, 6 balasy bar otbasyna – 63 myń 700 teńge, al 7 jáne odan kóp bala­sy bar ár shańyraqqa 73 myń 300 teń­ge kóleminde járdemaqy taǵaı­yn­dalmaq. Sondaı-aq bul be­ril­gen járdemaqy AÁK taǵaıyn­daý kezinde tabys kózi retinde eseptelinetinin de eskergen jón.

Áleýmettanýshylar jańa zań jobasy kóp balaly otbasylarǵa turaqty qoldaý kórsetip, ananyń eńbegin baǵalap qana qoımaı, demografııalyq ahýaldy túzeýine oń yqpalyn tıgizetinin aıtady.

Qoldanystaǵy zańnamaǵa saı AÁK-tiń shartty jáne shartsyz eki túri bar ekenin aıttyq. Iаǵnı otbasynda eńbekke jaramdy azamat bolmaǵan jaǵdaıda shartsyz AÁK taǵaıyndalady da, olardyń qujaty 6 aı sa­ıyn qaıta qaralady. Al shartty túri otbasynda eńbekke jaramdy azamat bolǵan jaǵdaıda berilip, qu­jattaryn 12 aı saıyn jańalap oty­ratyn. Kelesi jyldan bas­tap kez kelgen AÁK alýshynyń qu­jaty toqsan saıyn tekserilip otyrady.

Mınıstrdiń aıtýynsha, jańa AÁK barynsha ádil bolyp, azamattardy eńbek etýge yntalandyrady. Sondaı-aq memlekettik kómek naǵyz muqtajdarǵa kórsetiletin bolady. «Eger otbasynyń eńbekke qabiletti múshesi usynylǵan ju­mystan bas tartsa onyń otbasy ataýly áleýmettik kómekten aıyrylady. Bul ýaqytsha qoldaý. Otbasynyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa memleketpen qosa otbasynyń ju­­mysqa jaramdy adamdary da ja­ýapty», degen bolatyn B.Nu­rym­betov.

Ataýly áleýmettik kómek – ke­shendi kómek. «AÁK jaǵdaıy tómen, az qamtylǵan azamattarǵa beriledi. Ol aqshalaı túrde jáne áleýmettik jaǵynan beıimdeý, ıaǵnı jumyspen qamtý sharalarymen qosa kórsetiledi», degen-di mınıstr.

 Kepildendirilgen áleýmettik toptama taǵaıyndalady

Memleket basshysy Joldaýda: «Az qamtylǵan otbasylardyń balalaryna qamqorlyq kórsetý kerek. Olar úshin kepildendirilgen áleýmettik kómekti engizý qajet. Bul degenimiz – mektep jasyna deıingi balalarǵa únemi qoldaý kórsetý, barlyq oqýshyǵa tegin ystyq tamaq berý, olardy oqý quraldarymen jáne mektep formasymen qamtamasyz etý, me­dısınalyq, sonyń ishinde sto­matologııalyq kómek alý jáne qoǵam­dyq kólikterde júrý shy­ǵyn­daryn óteý», degen bolatyn.

Mınıstr tanystyrǵan jańa zań jobasynda osy tetikter qaras­tyryldy. Sóıtip kelesi jyldan bastap az qamtylǵan otbasylardan shyqqan balalarǵa áleýmettik paketter berilmek. Atap aıtqanda, 6 jasqa deıingi balalarǵa tamaq, gıgıena zattary tegin berilse, 6-18 jas aralyǵyndaǵy balalarǵa mekteptegi ystyq tamaq, mektep jolaqysy, mektep formasy jáne oqý qural-jabdyqtary tegin bolady. «Bul – kóp balaly analardy qoldaý, jańǵyrtylǵan ataýly áleýmettik kómek, kepildendirilgen áleýmettik paket. Az qamtylǵan balalardyń 60 paıyzǵa jýyǵy kóp balaly otbasynan shyqqan (56,5%). Osyǵan baılanys­ty ataýly áleýmettik kómek alý­shy otbasylar quramynan bala­lar­dy shyǵaryp, olarǵa taby­syna qaramastan beriletin mem­lekettik járdemaqyǵa aýystyrý usynylady», dedi Eńbek jáne ha­lyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri.

Vedomstvo basshysynyń aı­­týynsha, aldaǵy ýaqytta ár ot­basynyń áleýmettik kartasyn ja­saý arqyly kómek kórsetýdiń tıimdi jolyna kóshe alamyz. «Biz memleket bolyp tek qana AÁK alý quqy bar ma, joq pa demeı, jalpy otbasynyń ómirlik jaǵdaıyn bilip otyrýymyz kerek. Sondyqtan biz ár otbasynyń áleýmettik kartasyn aqparattyq júıede jasaqtaýdamyz. Elimizdegi 7 mln-ǵa jýyq otbasynyń búkil málimeti sol jerde bar. Bizdiń bul aqparattyq júıeler elimizdegi basqa memlekettik organdardyń 21 aqparattyq júıesimen baılanysqan. Mysaly, sizdiń úıde bala dúnıege kelse biz ony kórip otyrmyz. Úıden, jumystan aıyrylyp qalsańyz bári shyǵyp turady. Eger sol otbasynyń jaǵdaıy shynaıy qıyn bolsa ol bizge kelip emes, qaıta oǵan memlekettik organ óz­deri kómektesýi kerek. Túbinde bizde sondaı júıe qalyptasýy kerek», dedi ol.

Ekonomıst Ǵalymjan Kerim­bek Prezıdenttiń tapsyrmasymen, Úkimettiń uıǵarýymen qolǵa alynyp jatqan jańa áleýmettik qoldaýlardyń tıimdi tustary kóp ekenin aıtady. «Bul zań joba­synyń tıimdi tustary kóp. Eń al­dymen kóp balaly otbasynda týyp, memlekettiń qamqorlyǵyn kórip ósken balanyń Otanǵa degen súıispenshiligi tereń, óz-ózine senimdi bolyp ósedi. Eseıgende elge eńbek etýge kishkentaıynan daǵdylanady. Ekinshi jaǵynan, bizdiń jaǵdaıymyzdy shetelmen salystyrýdyń keregi joq. Bul bizdiń qoǵamnyń talaby. Úshin­shiden, bul – el ekonomıkasynyń dańǵyl jolyna túskendiginiń, tu­raqtylyqtyń belgisi», dedi ol.