Joldyń jaıy qalaı: Ekonomıkany jarylqaıtyn sala

Aıta ketý kerek, bul­ ja­ryl­qaǵyr jobalar Tuń­ǵysh Prezıdent – Elba­sy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qolǵa alyn­ǵan «Nur­ly jol» baǵ­darlamasynyń aıasynda dú­nıege kelgen edi.

Qazirgi tańda Qara­ǵan­dy men­ Bal­qash qalala­rynyń arasyn­ jal­ǵaı­tyn tórt jolaqty joldyń qu­­­­ry­lysy qyzý, jumys jos­par­­lan­ǵan kestege saı júrip jatyr. «Or­talyq-Ońtústik» kólik dáli­zin qaıta qurý boıynsha qolǵa alyn­ǵan aýqymdy joba aıasyndaǵy ju­mys­tarǵa 2300-den astam adam men 1200 birlik túrli tehnıka jumyl­dyrylǵan.

Jumystyń jaı-jap­sarymen tanysqan Úkimet basshysy «Qa­ra­ǵandy – Balqash» tas jolyn 2020 jyly aıaqtaýdy tapsyrdy. Al jol boıyn abattandyrýdy tolyq bitirý 2021 jyldyń enshisine tıesili dep josparlandy.

Al «Qaraǵandy – Temir­taý» men Soltústik jáne Shyǵys aınalma joldary moıynǵa alynǵan mindet­temelerge saı bıylǵy jyl­dyń sońyna deıin aıaq­talýǵa tıis.

Aınalma jol demekshi, toǵyz joldyń torabynda turǵan Qa­raǵandy qalasy úshin bul joba aýadaı qajet bolatyn. Munyń kóptegen sebepteri bar. So­­nyń bi­reýin ǵana aıt­saq ta, bul máse­leniń kún tártibinde ótkir turǵa­nyn baıqaýǵa bolady. Má­selen, kenshiler astanasy ar­qyly kúnine 20 myńnan astam tranzıttik kólik ótedi eken. Bul de­genińiz, jeńili bar, aýyry bar, qaptaǵan  kólik ob­lys ortalyǵyn qaq jaryp ótip, qalany kók tú­tinge tunshyqtyryp qana qoımaı, jol qozǵalysyn da qıyndatyp ji­beredi degen sóz. Al aýyr júk kó­likteriniń qala ishindegi jol­dardyń tezirek tozýyna úlken «úles» qosyp júr­geni jasyryn emes. Mine, osy túıindi máseleni birjola sheshý maq­satynda jalpy uzyndyǵy 48,4 sha­qyrymdy quraıtyn Soltústik –Shyǵys aı­nalma jolyn salý qolǵa alynǵan bolatyn.

Qaraǵandynyń Soltús­tik­ jáne Shyǵys aınalma joly paı­­­­­­dalanýǵa beril­gende oblys or­talyǵy ta­­laı jyldan beri túıi­ni tarqatylmaı kelgen bir­ne­she problemadan quty­lady. Jo­ǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, qa­la ishindegi joldarda  keptelis kemıdi, shahardyń ekologııalyq jaǵ­daıy da jaqsara tús­pek. Bu­dan bólek, aýyr júk kólikter qa­­la ishimen jú­rip qanshama ýa­­­qytyn jo­ǵaltpaı, aınalma jol­­men esh kedergisiz saparyn jal­­­ǵastyra beretin bolady. So­nan soń,  aınalma joldyń bo­ıynda shaǵyn jáne orta bız­nes­tiń túrli nysandary sa­ly­nyp, kásipkerlerdiń iste­rin dóń­geletýine de mol múmkindik týyndaıty­nyn aıta keteıik.

Jol qurylys týraly sóz qoz­ǵaǵanda, Jezqazǵan óńi­rindegi jaǵdaıdy aınalyp ótýge bolmaıdy. Jalpy, bul óńirdegi av­to­mobıl joldarynyń jal­py uzyndyǵy 1542 shaqyrymǵa sozylyp jatyr. Sońǵy úsh jyl­dyń ishinde osy joldyń 535 sha­qyrymyna jóndeý ju­mys­­tary júrgizildi. Ara­s­ynda res­pýblıkalyq, ob­lystyq jáne jer­gi­likti mańyzdaǵy  ýchaskeleri bar bul jobaǵa 13,2 mlrd teńge bólingen.

Bıyl Jezqazǵan – Uly­taý óńi­rindegi respýb­lı­kalyq jáne jer­­­gilikti ma­ńyzdaǵy joldyń 140 shaqyrymyn jóndeý úshin bıýd­­jetten 5,9 mlrd teńge bó­lin­­di. Týrızmdi damytý jáne qa­­sıet­ti jerlerge ońaı jetýdi qam­ta­masyz etý maqsatynda aýdan­dyq mańyzdaǵy joldarǵa or­tasha deń­­geıdegi jóndeý ju­mys­tary júr­gizildi.

Jyl basynan beri Jez­qazǵan qalasynda 13­ kóshege orta deń­geı­li jón­­deý júrgizildi. Bul jumys­tarǵa bıýdjetten 1 mlrd teńge bólingen. Al Sátbaev qala­synda tórt kósheniń asfalt jo­­ly jóndeýden ótti. Sony­men qa­tar Jezqazǵan men Sátbaev qa­lasy arasyn­daǵy kúre jolǵa da jóndeý jumystary júrgizildi.

Qaraǵandy oblysy