Aqyly joldaǵy aqyldy júıe

«QazAvtoJol» ulttyq kompanııasy» AQ Aqy­ly avtomobıl joldary dıreksııasy fı­lıalynyń dırektory Marat Súleı­me­novtiń aıtýynsha, aqyly joldardyń jańa ýchas­kelerinde tólem qabyldaýdyń jańa júıesi engizilmek.

– Kólikter ótetin qaqpaǵa arnaıy kameralar ornatylady. Ol kóliktiń bir aımaqtan ekinshisine ótkenin tirkeıdi. Qajetti soma júrgizýshiniń jeke shotynan avtomatty túr­de ustalynady. Sondaı-aq avtokóliktiń mem­lekettik nómiri arqyly tólem júrgizý ádisi de saqtalmaq. Budan bólek RFID belgileri arqyly tólem qabyldaý josparlanyp otyr, – dedi M.Súleımenov.

Belgili bolǵandaı, jeke shotty onlaın toltyrýǵa bolady. Termınal men uıaly telefon, ınternet-bankıng arqyly da aqsha aýdarý múmkindigi qarastyrylǵan.

Qazir Qazaqstanda jalpy uzyndyǵy 682 shaqyrym bolatyn 4 aqyly jol ýchaskesi bar. Atap aıtqanda Nur-Sultan – Shýchınsk (uzyndyǵy 211 shaqyrym), Nur-Sultan – Temirtaý (134 shaqyrym), Almaty – Qapshaǵaı (42 shaqyrym) jáne Almaty – Qorǵas (295 shaqyrym) ýchaskeleri jumys istep tur.

Buǵan deıin habarlanǵandaı, 2020 jyldyń sońyna deıin taǵy birneshe ýchaske aqyly jumys isteýge kóshedi. Atap aıtqanda aqyly joldardyń qataryna Shymkent – Tashkent, Qapshaǵaı – Taldyqorǵan, Nur-Sultan – Pavlodar, Aqtóbe – Oral, Oral – Tasqala sekildi baǵyttar qosylady dep kútilýde.

– 2024 jylǵa qaraı 11 myń shaqyrym joldy aqyly etý josparlanyp otyr. Qazir 32 jol ýchaskesinde tıisti jumystar júrgizilýde. Jumystar aıaqtalysymen ýchaskeler kezeń-kezeńimen iske qosylady. Aqyly júıeni engizý ınvestorlardyń qarajaty esebinen tólenedi, – dedi M.Súleımenov.

Onyń aıtýynsha, tıisti jumystar júrgi­zilip jatqan aqyly ýchaskelerdi ashpas buryn qoǵamdyq tyńdaý ótkiziledi. Jergilikti halyq arasynda aqparattyq-nasıhat jumystary júrgiziledi. Egjeı-tegjeıli zertteý jasalǵan soń, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi tólem mólsheri men jeńildikterdi bekitedi. Sondaı-aq avtokóliktiń qandaı túrine tegin júrý ıá júrmeý quqyǵy beriletinin de osy vedomstvo anyqtaıdy.

– О́tkizý pýnktinde keptelis oryn almas úshin aldyn ala tólem jasaý júıesi engizilgen. Sondaı-aq jeńil avtokólikter úshin arnaıy jeńildikter qarastyrylǵan. Máselen, aldyn ala tólem jasaǵan jaǵdaıda tólemaqy eki ese arzan bolady. Budan bólek aqyly avtojoldyń mańaıyndaǵy eldi mekenderde tirkelgen av­tokólik ıeleri úshin bir jyldyq abonement qarastyrylǵan. Onyń quny – 1 myń teńge. Tu­raqty túrde jolaýshylar tasymaldaıtyn avtobýstar tólemnen bosatylǵan. Qazir tıisti zańdarǵa túzetý engizý pysyqtalýda. Onda soǵys ardagerlerin, múmkindigi shekteýli jandardy jáne olarǵa teńestirilgen adamdardy aqy tóleýden bosatatyn arnaıy norma bar, – dedi «QazAvtoJol» ulttyq kompanııasynyń ókili.

Eske sala keteıik, jolda aqy tóleýden jaltarǵandar ákimshilik jazaǵa tartylady. Dálirek aıtsaq, tıisti normany elemegen jeke tulǵalar 5 aılyq eseptik kórsetkish kóleminde, al zańdy tulǵalar 10 aılyq eseptik kórsetkish kóleminde aıyppul arqalaıdy.

Aqyly joldardy engizýdegi negizgi maqsat – qolaıly ári qaýipsiz jol qozǵalysymen qamtamasyz etý, sondaı-aq bıýdjetke túsetin júktemeni azaıtý. Bul rette aqyly ýchaskeler ózin-ózi aqtap otyr dese de bolǵandaı.

Resmı málimetke súıensek, 2019 jyldyń qorytyndysy boıynsha qoldanystaǵy tórt aqyly jol ýchaskesinen 5 mlrd 380 mln teńge jınalǵan. Tarqatyp aıtsaq, Nur-Sul­tan – Temir­taý baǵytynan 1,7 mlrd teńge, Nur-Sul­tan – Shýchınsk baǵytynan 1, 700 mln teń­ge, Almaty – Qorǵas baǵytynan 988 mln teńge, Almaty – Qapshaǵaı baǵytynan 972 mln teńge túsken. О́tken jyly atalǵan ýchaskeler arqyly 10,5 mln avtokólik júrip ótken.

– Zańǵa sáıkes, jınalǵan qarjynyń bári aqyly joldardy jóndeýge, kútip ustaýǵa, qyz­metin uıymdastyrýǵa, qajetti tehnıkalardy satyp alýǵa jumsalady. Qysta qardan tazalaý kerek. Qar toqtatatyn baǵandar ornatyla­dy. Kóktemde sý ótetin qubyrlardy retteý qa­­jet. Jol belgilerin aýystyrý, jańadan qoıý sekildi jumystar bar. Túsken qarjy tek osy maq­sattarǵa ǵana jumsalady, – dedi M.Súleımenov.

Kompanııa ókiliniń aıtýynsha, aqyly jol­dar­dyń boıynda atalǵan jumystardy ret­teıtin 8 ortalyq salynǵan. Joldardy kútip ustaýǵa arnalǵan 89 tehnıka bar. Olardyń barlyǵy derlik bıylǵy qys maýsymyna saqa­daı-saı.

– 30 qyrkúıekke deıin 8 ortalyqty qa­jetti otynmen, kómirmen, gazben, janar-ja­ǵa­r­maımen qamtý josparlanǵan. Joldaǵy qat­qan muzdy eritetin tuz satyp alyndy. Byltyr qystaǵy taıǵaqty joıý úshin natrıı jáne kalsıı hlorıdiniń negizinde alynǵan hımııalyq qospalar synaqtan ótkizilgen edi. Reagent tıimdiligin dáleldedi. Bıyl dál osyndaı reagenttiń 50 tonnasyn jetkizý júkteldi. Qazir qorda 29 tonnasy bar, – dedi ol.