Qazaq eli tarıhynda sondaı tulǵa – Abaı Qunanbaıuly. Táýelsizdik bastaýynda Elbasy: «Abaı – qazaq halqynyń rýhanı qazynasyna ólsheýsiz úles qosqan ǵulama ǵana emes, sonymen qatar ol qazaq halqynyń el bolýy jolynda ulan-ǵaıyr eńbek etken danager. Abaı – álemdik deńgeıdegi oıshyldardyń qataryndaǵy ǵajaıyp tulǵa» dep aqynnyń jahandyq aıadaǵy qubylysyna naqty baǵasyn da bergen bolatyn.
Elbasy «Abaı amanaty» atty taǵylym men tolǵanysqa toly maqalasynda aqyn murasyn halyq pen memleket úshin ortaq maqsatqa jumyldyrǵan temirqazyq qundylyq sanatynda aıryqsha aıtylýy zańdy dúnıe.
Qazirgi tańda órkenıetter genezısinde, mádenıetaralyq dıalogta oı báıgesiniń orny aıryqsha. Halyqqa jol silter kemel oı aıtqan, zamanynan ozyp parasat pen kórkemdik bıigine kóterilgen, shyǵarmashylyq murasy qaı ýaqytta da ómirsheńdigin joǵaltpaıtyn alyptar – ulttyń maqtanyshy men tiregi. Uly aqynymyz Abaı da osyndaı álemdik deńgeıdegi asqar bıikke aınalyp otyr. О́leńderiniń aýyzdan, kitaptarynyń qoldan túspeı kele jatqanyna da bir ǵasyrdyń júzi bolypty.
Abaı osy ýaqyttyń ishinde ultymyzdyń birden-bir rýhanı ustazyna aınaldy. Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń maqalasynda óte mańyzdy dúnıelerdi zerdelep aıtqan. «Abaı mektebinen» ótý, «Aqyn shyǵarmalaryna boılaý» degen tereń maǵynaly baǵyt-baǵdar arqyly qoǵamda, ásirese óskeleń urpaq boıynda jasampaz ıdeıalarǵa umtyldyratyn qasıetti qalyptastyrý jolyn da kórsetip otyr.
Elbasynyń «Abaı amanaty» maqalasynda «Shyn máninde, Abaıdyń ıek artyp, táý etip baratyn astanasy da joq edi. Eldikti ańsaǵan, birlikti kóksegen danyshpan úshin munan artyq qasiret tabylmas» dep salmaqty oı salatyn sózi bar.
Uly oıshyldyń ózegin jarǵan eldik ıdeıasy ótken ǵasyrdyń 90-jyldary «Táýelsiz elmiz» degen qasıetti uǵymmen ulasty, al XXI ǵasyrdyń alǵashqy shıreginde Elbasy qalyptastyrǵan, jahandyq keńistikte óz orny men bedeli bar «tolyq memleketke» aınaldyq. Elimizde jalpyhalyqtyq myzǵymas birlik pen tatýlyq modelin qalyptastyrýdy tý etken ustanymyn: «Táýelsizdigimizdiń tuǵyrly bolýy jolynda men árbir sóılegen sózimde el birligi, ult tatýlyǵy máselesin udaıy eske salyp otyratynym sondyqtan», dep Elbasynyń tujyrymdaýy memleketimizdiń baıandy bolý faktoryn kórsetýde.
Uly aqyn, dana oıshyl Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyq mereıtoıynyń sharyqtaý tórinde ǵıbratty oı-tolǵaýlarymen órilgen Elbasy ustanymynyń ózegi – Abaı qaǵıdasy.
Aqynnyń zamanynyń oı bıiginen aıtqan qaǵıdattaryn óz ómirimen jáne halqymen ushtastyra úılestirgen Elbasynyń memleketimizdi búgingi adamzat damýynyń kóshine qosqan eren qaıratkerlik qyzmetin búkil maqalanyń ón boıynan, árbir jolynan aıqyn ańǵardyq. Abaı armandaǵan kemeldikke tereń aqyl men tegeýrindi qaırat qana aparatyn aqıqatty Elbasy berik ustanymymen júzege asyrǵan Tulǵa retinde halqymyzǵa ónegeli jol saldy.
Erlan SAILAÝBAI,
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti janyndaǵy «Abaı akademııasy» ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory
