L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti Elbasynyń qamqorlyǵy arqasynda sanaýly jyldarda jetekshi oqý orny atanyp, arshyndy adymmen ilgeri basty. Oqý ornynyń ár kezdegi basshylary – Amangeldi Qusaıynov, Myrzataı Joldasbekov, Sársenǵalı Ábdimanapov, Baqytjan Ábdiraıym, Erlan Sydyqov, sondaı-aq elge tanymal ǵalymdar men bilikti professor-dosentter Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetin qalyptastyryp, damytýǵa óz úlesin qosty. Sol qatarda men de jasymnyń ulǵaıǵanyna qaramaı, Nursultan Ábishulynyń jańa astananyń ǵylym-bilimin kóterý bastamasyna atsalysyp, qazaq ádebıeti kafedrasynda dáris oqydym, «Alash» ınstıtýty ǵylymı jobalaryna qatystym.
Qazaq «Joqqa júırik jetpeıdi» degen, sonaý astana kóshken jyldary Esildiń boıynda ǵylym qalashyǵyn turǵyzamyz, akademıkterdi shaqyryp, elordalyq ǵylymı mektepterdi ashamyz degen oı aıtylǵan. Ras, jaǵdaı kóterip jatsa, úlken ǵylymnyń astanaǵa áleýetti kúshpen keletindeı-aq jóni bar. Kezinde Reseı Lenıngradtaǵy ǵylymı mektepterin saqtaı otyryp, Máskeýde jetekshi ǵylymı oryndar qalyptastyrǵany tarıhtan málim. Biraq dáýir ózgerdi, zaman jańardy. Búgingi Nazarbaev Ýnıversıteti – zamanaýı ǵylymnyń qarlyǵashy. Osy oraıda astananyń irgeli ǵylymyn damytý jaýapkershiligi báribir Lev Gýmılev ýnıversıtetiniń moınyna túsedi.
Búginde Eýrazııa ýnıversıteti gýmanıtarlyq sala ǵylymdarymen birge, bıologııa, hımııa, fızıka, matematıka, t.b ǵylymı mektepterimen álemge belgili. Kadr daıarlaý, aty málim ǵalymdardy shetelden, otandyq joǵary oqý oryndarynan júıeli tartyp otyrý ýnıversıtettiń ǵylym-bilim jetistikterin jańa arnaǵa burdy. Jyl saıyn irgeli jáne qoldanbaly zertteý jobalarynyń sany da artyp keledi. Ýnıversıtet ǵalymdarynyń sapaǵa baǵyttalǵan eńbekqorlyǵy men tııanaqtylyǵy, básekege qabilettiligi – onyń ǵylymı-zertteý baǵytyn tanymal etti. Qazir ol álemdik jáne ulttyq reıtıngterdiń aldynda júr. 2012 jyly Elbasynyń «Altyn sapa» syılyǵynyń jeńimpazy atanýy, uly Abaıdyń mereıtoı jyly Memleket basshysy Q.K.Toqaevtan arnaıy alǵys alýy da tegin emes.
Qazir elimizde jetekshi zertteý ýnıversıtetterin qalyptastyryp, joǵary bilim men ǵylymǵa serpin berý jobasy kóterilip jatyr. Anyq kózim jetkeni: L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti osyǵan laıyqty. Elbasy jańa elordany ǵylym men mádenıet ortalyǵyna aınaldyrýǵa kezeń-kezeńmen qol jetkizse, búgingi Prezıdentimiz Qasym-Jomart Kemeluly osy joldy sátti jalǵastyratynyna senim mol.
Men Qazaqstannyń Ulttyq ǵylym akademııasy júıesi men joǵary oqý oryndarynda uzaq jyldar qyzmet atqarǵan ǵalym retinde búgingi Eýrazııa ýnıversıtetiniń tabystaryna qýanamyn, bolashaǵyna senemin. Kezinde Alash zııalylary qazaqtyń óz ýnıversıteti, san salany qamtyǵan joǵary oqý oryndary bolsa dep armandady. Osy arman eńbektiń, tabandylyqtyń arqasynda júzege asty. Qazaqstandaǵy Qanysh Sátbaev pen Muhtar Áýezov kezindegi ǵylym bıigine talpynys bir sát te báseńsigen emes. Tarıhy tereń Abaı atyndaǵy QazPI-den Táýelsizdik dáýiriniń L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetine deıingi jol – ult zııalylarynyń dástúrge adaldyǵyn, órkenıet baǵytynan jańylmaǵanyn kórsetedi. 2001 jyly Elbasy ıdeıasymen ejelgi Túrki qaǵanatynyń eskertkishi – Kúltegin kóshirmesi elorda ýnıversıtetiniń bas ǵımaratyna qoıylǵanda, Qazaqstanda sabaqtastyq arqaýy úzilmeıtinine kózimiz jetken edi.
Astana bolǵan soń, onyń jetekshi oqý ornyna kóp mindet júkteledi. Muny L.N.Gýmılev ýnıversıteti abyroımen atqaryp júrgenin el basshylyǵy da, Parlament te, ákimdik te, astanalyqtar da jaqsy biledi.
Jıyrma bes jyldyq mereıtoı –eýrazııalyq orta býyn áriptesterim men serpindi jas tolqyn úshin bıik beles. Bul parasat pen ǵylymnyń belesi retinde este qalýy kerek.
Elorda kóshken jyldary Nursultan Ábishuly: «Astanasyna qarap, elin tanıdy», degen edi. Osy sózdiń astarynda «bas qalasynyń ýnıversıtetine qarap, zııalylaryn tanıdy» degen oı da tur. Iá, el bilim-ǵylymyna qatysty árbir iske jaýapty bolǵanymyz jón.
Biz Eýrazııa ýnıversıtetiniń jarqyn keleshegine úmit arta otyryp, baıandy dástúrimiz ben jańashyldyqty qatar jalǵastyratynyna senimdimiz.
Serik QIRABAEV,
UǴA akademıgi
