Qazaqstan • 10 Mamyr, 2021

Táýelsizdik jáne rýhtyń kúsheıýi

1230 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Táýelsizdik týraly júrekten shyqqan jyrlar, óleńder, ánder barshylyq. Olardyń bári táýelsizdikti dáriptep nasıhattaýda, urpaq tárbıeleýde  úlken ról atqarady. Qazaqstannyń álemdegi baǵasy táýelsizdigimen joǵary, egemendigimen eńseli. Táýelsizdik  jarııalaǵannan bastap elimizdiń barlyq salasynyń damýy naryqtyq ekonomıkaǵa kóshtik degenniń ózinde  memlekettik strategııalyq josparlaýdyń qajet ekenin ýaqyttyń ózi  kórsetti.

Táýelsizdik jáne rýhtyń kúsheıýi

Uzaq merzimdi josparlaý báribir de qajet edi. Dál osy tusta aıaǵyn táı-táı basqan Táýelsiz Qazaqstanǵa  yqpal etetin 20 syn-qater saraptalyp  taldandy, sheshý joldary qarastyryldy. Deni saý  ult, bolashaq urpaq úshin Semeı ıadrolyq polıgony jabyldy. Tıimdi  memleket bolý maqsatynda barlyq baǵyttardy qamtyǵan 1997 jyly  dúnıege kelgen, 25 basty nátıjemen óz qajetin merziminen áldeqaıda buryn ótep,  keregesi keńeıgen  álemdegi aldyńǵy qatarly  ozyq otyz eldiń qataryna enýge erekshe yqpal etken - 2050 strategııalyq qujaty  qabyldandy. Elimizde turatyn kóp ultty qazaqstandyqtardyń múddesin kúıtteıtin, Qazaqstan Halqy Assambleıasy qurylyp, 2007 jyly QR Parlamenti Májilisine 9 depýtatyn saılady. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylýy ulttar birliginiń etalony sanaldy. Ata zańymyz qabyldanyp, ýaqyt talabyna saı ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Ulttyq  valıýta teńgemizdi qolymyzben ustap, zeınetaqy reformasy jasaldy. Kópqyrly  syrtqy saıasattyń arqasynda deńgeıi bıik saıası dıalogtar óz jemisin berdi. Qazaqstannyń bitimger fýnksııasyn oryndaýy sonyń aıǵaǵy. Sondaı-aq, EQYU-daǵy tóraǵalyǵy eldi álemge tanytýdyń joǵary baspaldaqtary edi. Ult jospary, Jalpy eńbek qoǵamyna qaraı 20 qadam baǵdarlamalyq qujaty eńbek adamynyń qoǵamdaǵy ornyn belgiledi. Otanshyldyq sezimdi nyǵaıtý jumystary eńsesi túsken elimizde qaıta qolǵa alyna bastady. Saıasat pen  ekonomıka, sananyń  tyǵyz úılesimdiligi úshin «Rýhanı jańǵyrý», «Uly dalanyń jeti qyry» táýelsizdikti nyǵaıtý jolyndaǵy adam kapıtalynyń jańa sapasy úshin, qoǵamdy uıystyrýdyń qýatty faktorlary tarıhty tereń taný qolǵa alyndy. Osy jetken jetistigimizdiń bári Elbasy Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń  eńbegi-tól týyndysy. Elbasyn qalaı maqtasaq ta, qalaı marapattasaq ta artyq emes shyǵar.

 Endigi maqsat, ári Táýelsizdigimizdiń tórtinshi onjyldyǵynyń mindeti – ádiletti qoǵam men tıimdi memleket qurý. Bul jerde úsh qundylyq qatar júrip otyrady: ol – jer,til,birlik. Aıtyp  otyrǵan úsh qundylyǵymyz ushtasý úshin  tabıǵı otanshyldyq, ulttyq ıdeıa joǵary deńgeıde bolýy tıis. Ulttyq  rýh- elimizde turatyn barsha halyqty tostastyratyn biriktirýshi. Ulttyń birligi úshin tabıǵı otanshyldyqqa tárbıeleýdiń negizi tarıhı sanany qalyptastyrý desek  «Rýhanı  jańǵyrýǵa» oralamyz. Azamattardyń  sanasyna Uly Dala tarıhyn  sińirý  arqyly táýelsizdikti nyǵaıtýdyń, ulttyq rýhty kóterýdiń  mańyzdylyǵyn ańǵaramyz. Bul qundylyqtar ulttyq namyspen tyǵyz baılanysty. Al ulttyq namystyń otyn aýyz ádebıetinen aıqyn kóremiz. Namysy myqty eldi eshqashan jaý ala almaǵan. Ulttyq namys árqashanda eldikpen bir uǵymda bolǵan. Álbette etnostyq sanany da esten shyǵarýǵa bolmaıdy. О́ıtkeni ózge etnostardyń  ulttyq dástúrleri, mádenıeti ózderine jaqyn, óz tamyrlaryna qyzyǵýshylyq týǵyzary sózsiz. Sondyqtan, Táýelsizdiktiń nyǵaıýyna mindetti túrde etnopsıhologııa áser etetini sózsiz. Iri oıshyl Nıkkolo  Makıavellı  uzaq ýaqyt otarlanǵan  halyqtyń sanasynda  ústemdik etken halyqtyń tili, mádenıeti, keıbirde dini de saqtalyp qalady degen bolatyn. Ony qaı-qaısysymyz da moıyndaımyz.

Táýelsizdik alǵannan beri  oı ózgerip, sanaǵa silkinis jasaıtyn  ýaqyt týǵaly qanshama ýaqyt ótse de, memlekettik  tilimizde sóıleýden keıde kesheýildep otyrǵanymyz keı óńirde baıqalady. Qazaq bolyp týylyp, qazaqsha oılaı almaý  ulttyń bedelin túsiretin qasiret degen eken. Júrekten shyqqan tabıǵı otanshylyq barshamyzdyń keýdemizdi kerip turmasa, ulttyq bolmysymyzdy tikteı almaıtynymyz ashy da bolsa, bet jyrtatyn aqıqat.       Osy aqıqat namyssyzdyqpen, rýhsyzdyqpen ulasyp jatqan jemqorlyqqa  alyp baratyn tikeleı jol desek te bolady. Namysy joq, ulttyq rýhpen nárlenbegen, túısigi taıaz adamdar ǵana óz eliniń dúnıesine ózi qol salady.

Jaqynda Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev til jóninde «Qazaqtyń tili-qazaqtyń jany» dep aıtqan bolatyn. Kóptiń kóńilinen shyqqan qajet sóz boldy. Ult múddesiniń salmaǵy tilimizdi saqtaýǵa, rýhanı muralarymyzdyń jańǵyrýyna baılanysty. Eldiń órkendeýi úshin, Táýelsizdiktiń nyǵaıýy úshin ekonomıkany  órkendetetin qyrýar qarjy ǵana emes, tal besikten bastap, jer besikke deıin   ulttyq rýhtyń kóterilýi de asa mańyzdy ol atqarady. Ulttyq rýhpen jigerlengen urpaq turaqtylyqty, birlikti tý etip táýelsizdikke  tirek bolmaq. Táýelsizdikti nyǵaıtatyn da osy urpaq.

Turaqtylyq, birlik demekshi, keshe ǵana Elbasy  Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasy laýazymyn memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevqa tapsyrdy. Bul máselede úlken mán bar. Sabaqtastyq  úrdisi, tereń oı, úlken senim jatyr. Bul búkil Qazaqstan halqyn memleket basshysynyń tóńiregine shoǵyrlanýdy, birlik pen yntymaq, eldegi turaqtylyq, eldiń damý josparyn maqsat etken Elbasynyń kóregen usynysy boldy. Bul usynys- ulttar men etnostardyń rýhyn kóterdi.  Al, Ulttyq rýhtyń kóterilýi – Táýelsizdikti nyǵaıta túsetini sózsiz.

 

 

Jantóreeva Kalyıma

Túrkistan oblystyq máslıhatynyń depýtaty,

«Nur Otan» partııasy Túrkistan oblystyq fılıaly tóraǵasynyń orynbasary