Eldiń qýaty – birliginde

Kógildir Baıraǵymyz ben Ánuranymyz kók kúmbezinde erkin qalyqtaǵan qazirgi kezde halqymyz eli men jeriniń bolashaǵyn Elbasynyń sarabdal saıasatymen baılanystyryp, álemniń barsha memleketterin titirentken qarjy daǵdarysynyń saldaryna qaıyspas qaısarlyqtaryn qarsy qoıyp, bıik belesterdi baǵyndyrýmen keledi. Osyndaı sátterde ómir bolǵan soń kezdeısoq apattar oryn alyp, qıyndyq aldan shyǵatyny bar. Aqsý aýdanynyń Qyzylaǵash aýylyndaǵy bıylǵy sý tasqyny eldi meken halqyna kútpegen jerden qasiret ákeldi. Adamdar opat bolyp, jurt baspanalarynan aıyryldy. Mine, bul jaǵdaıǵa barsha qazaqstandyqtardyń qabyrǵasy qaıysyp, ejelgi jomart peıilinen aınymaı, qoldaǵy baryn berip, ystyq yqylastaryn bildirdi. Qyzylaǵashtyqtar qıyndyqta jalǵyz qalmaıtynyn tanytyp, elimizdiń barsha adamdary qaıyrymdylyq kórsetýden shet qalmaı, judyryqtaı jumyldy. Kóptiń isi qashanda berekeli bolǵan ǵoı. Jermen-jeksen bolǵan bútin bir aýyl qysqa merzimde ertegideı jańaryp shyǵa keldi. Osynyń ózi-aq elimizdegi kóp etnosty halyqtyń yntymaǵy men birligin, dostyq nıetin dáleldedi. Qandaı qıyn jaǵdaıda bolsyn birliktiń jeńbeıtini joq ekenin kórsetti. Osylaısha berekeli eldiń betin eshkim qaqpaıtyn jaqsy qasıet ornyǵýymen erekshelendi. Qyzylaǵashtyqtar búgingi kúni kórgen qıyndyqtaryn umytyp, erteńgi kúnge degen senimderin nyǵaıtýda. Sáýletti eldi mekendegi atqarylǵan jumys “Keńesip is basqarý – keleli eldiń belgisi, jumyla jumys atqarý – óreli eldiń belgisi” degen halqymyzdyń jaqsy sóziniń shyndyǵy jańa qyrynan jarqyraı tanyldy. Aýyl turǵyndary Elbasymen kezdesýi kezinde de eldiń bereke, birligi, yntymaǵy jaıly aıtyp, aldaǵy kúnderge degen umtylys aıqyn kórinis berdi. Bıyl búkil respýblıkany ábigerge salǵan sý tasqynynan keıingi laı kóshkinine kómilgen Qyzylaǵash bar-joǵy tórt aıda jańaryp, jasardy. Eldi meken turǵyndary bastaryna qıyndyq týǵan sáttegi Elbasy Nursultan Nazarbaev pen qazaqstandyqtardyń qam­qor­lyq qoldaýyn eshqashan umytpaıdy. Oblys basshysy Serik Úmbetov qıyn-qystaý kezde qýanyshty kúnderdiń kóp kúttirmeıtinin, ony jaqyndatýǵa búkil halyq bolyp atsalysatynyn aıtqan edi. Sóz ben istiń arasynda alshaqtyq bol­mady. Shildeniń sońynda sońǵy qo­nys­toılary ótse, kúrdeli jóndeý júrgizilip, múlde jańarǵan orta mektep pen emhana, polısııanyń tirek qosyny, Mádenıet úıi, úsh qabatty eski mektep-ınternat sábılerge laıyqtalyp, qaıta jasalyp, balabaqsha bolyp ashylýyn ata-analar qýanyshpen qabyldady. Qamys pen saman kirpishten salyn­ǵan eski úılerdiń ornyna symbaty men saltanaty kelisken, sońǵy qurylys mate­rıaldary paıdalanylyp salynǵan sáýletti úıler kimdi bolsa da rıza­shy­lyqqa bóleıdi. Kósheler rettelip, baq otyrǵyzylyp, joldar asfalttaldy. Kóshelerdegi aryqtarda sý syldyrap aǵyp jatyr. Ár úıge aýyz sý jetkizildi. Aýylǵa kirgennen-aq shatyrlary kúnmen shaǵylysqan, jasyl jelek kómkergen Qyzylaǵash kózge ottaı basylady. Ke­shegi jabyrqaǵan kóńil, muńaıǵan júzderge qýanysh úıirildi. Ilııas Jansúgirov atyndaǵy orta mektepke kelgen Nursultan Ábishulyn bilim shańyraǵyndaǵy ustazdar úlken qoshemetpen qarsy aldy. Osy jerde oblys ákiminiń birinshi orynbasary Aman­dyq Batalov jáne Tótenshe jaǵdaı­lar mınıstri Vladımır Bojko tasqyn­nan keıingi Qyzylaǵash aýylyn qalpyna keltirý jumystary jáne jalpy túsken qarjy men gýmanıtarlyq kómek, aýyl­dyń bas jospary týraly maǵlumat berdi. Elbasy bilim shańyraǵyndaǵy orys tili men bastaýysh synyp, mýltımedııa, ma­tematıka kabınetteriniń jabdyqtalýyn kórdi. Bilim shańyraǵyndaǵy oqý kor­pýs­taryna qosymsha bir qabatty oqý orny men qazandyq jóndelip, jańalanypty. Sondaı-aq fızıka, bıologııa, hımııa, ınformatıka, saz kabınetteri osy za­man­ǵy oqytý quraldarymen tolyq qam­ty­lyp­ty. Buryn tehnologııa sabaǵyna arnalǵan kabınet bolmasa, qazir jas sheberlerge arnalǵan arnaıy synyp ashylǵan. Jańalanǵan sport zaly men jıynjaı oqýshylar men ustazdardyń kóńilinen shyqqany olardyń júzderinen baıqaldy. Mektepti tasqynnan keıin qalpyna keltirý jumystarynyń jobasyn “Ar­lan” jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi jasasa, qalpyna keltirýdi “ASK Aýyl­qurylys” ujymy qolǵa alyp, ǵıma­rat­tyń irgetasyn qaıta nyǵaıtý, qabyr­ǵa­larynyń ishi men syrtynyń sylaǵyn qyryp, syrlaý, árleý jumystary qo­maq­ty qarjy men kóp kúsh jumsaý ná­tıjesinde sáýletti ǵımaratqa aınalǵan. Osylaısha kúrdeli jóndeýge bólingen 226 mln. teńge belgilengen merzimde tıimdi ıgerilip, shildeniń sońyna sharýany tııa­naqtaǵan qurylysshylar mektepti paı­dalanýǵa berdi. Mektep aýmaǵy tolyqtaı abattandyrylyp, gúlzarlarmen kómke­ril­di. Mektep janyndaǵy ashyq alańda basketbol, voleıbol, fýtbol alańdary jasaldy. Búgin atqarylǵan jumystarǵa kóńil tolady. Keńester Odaǵy kezinde munda sábıler mekeni bolmapty. Mektepke deıingi balalar mekemesi jekeshelendirý kezinde qoldan-qolǵa aýysyp, jumysyn toqtatqan eken. Tasqynnan keıingi aýyldy qalpyna keltirý jumystary bastalǵanda osy máselege kóńil bólgen oblys basshylyǵy jergilikti turǵyn­dardyń balabaqsha jaıly usynystaryn qoldaǵan edi. Nátıjesinde qaraýsyz qal­ǵan úsh qabatty mektep-ınternat úıiniń eki qabaty balabaqshaǵa, úshinshi qabaty jas mamandarǵa baspana retinde qaıta jasaldy. Osy maqsatqa bıýdjetten 180 mln. teńge bólingen. Ǵımarattyń tómengi eki qabatyndaǵy “Nurshýaqta” alty top­qa laıyqtalyp jasalǵan balabaqshada saz sabaǵyna arnalǵan bólme, medısına­lyq kabınetter, ashana, kir jýatyn oryn, turmystyq qyzmet kórsetý jáne ákimshilik bólmeleri ornalasqan. Aýlada balalardyń oıyn alańy bar. Memleket basshysy Nursultan Na­zar­baev orta mektep pen “Nurshýaq” ba­la­lar baqshasyna jańa “Gazel” avto­kó­likterin syıǵa tartty. Jas urpaqtyń ult­tyq dástúrge saı tárbıe alýy osyn­daı mekemelerden bastaý alatynyna toqtaldy. Qyzylaǵash – kóp etnos turatyn aýyl. Osyndaǵy qasiret kezinde halyq birligi, beıbitshilik, kelisim jáne ynty­maqtastyq qaǵıdattaryna adal barlyq etnostar zardap shekkenderge kómek kórsetýge kiristi, áleýmettik nysandardy salýǵa óz úlesterin qosty. Ásirese res­pýb­lıkalyq uıǵyrlar mádenıet ortaly­ǵyn, túrikterdiń “Túrkııa” qoǵamyn, ázir­baıjan mádenı-qoǵamdyq birlestik­teri kongresin aıryqsha atap ótken jón. Olardyń ókilderi mol aqsha qarajatyn qosýmen qatar qurylys jumystaryna tikeleı qatysty. Sondyqtan da bolar Elbasy Nursultan Nazarbaev aýyldaǵy kóp ultty, ári kóp balaly otbasy­la­ryn­da boldy. Qyzylaǵash aýylyndaǵy Baýyr­jan Momyshuly kóshesinde tura­tyn Zaısev Vladımır Nıkolaevıch kóp jyldan beri “Kvıtko” sharýa qojaly­ǵyn­da mehanızator bolyp isteıdi. Azamat­tyń otbasy kóp ulttyń ókilinen quralsa, búgin bári úlken shańyraqqa jınalypty. О́zi polıak, áıeli Lıýdmıla ­ýkraın ultynyń ókili, qyzy Aleksandra qazaq jigiti Jandospen taǵdyryn qossa, Olesıasy káris jigiti Vadımge turmysqa shyǵypty. Taǵy bir aıta ketetin jaı Vladımırdiń atasy Dmıtrıı, sheshesi Galına osy Qyzylaǵashta ómirge kelgen jandar eken. Eki qyzynan nemere súıgen olar búgingi kúni tórt urpaqtyń basyn qosqan. Otbasyndaǵy jarastyqqa adam qyzyǵatyndaı. Vladımırdiń ákesi Nı­kolaı jáne ózi, balalary Qyzylǵashtaǵy mektepte bilim alypty. Elbasynyń arnaıy otbasyna kelge­nine qýanyshyn jasyrmaǵan Vladımır men Lıýdmıla ózderine jasalǵan qam­qorlyqqa rızashylyqtaryn bildirdi. – Sý tasqyny bolǵan sátti umyt­paı­myz. Apatqa shamamen jarty saǵat qal­ǵanda qujattarymyzdy ǵana alyp, aýyl­dan ketip qaldyq. Biz ǵana emes, barsha aýyl turǵyndary japa shekti. Qurmetti Nursultan Ábishuly, Sizdiń tikeleı tap­syrmańyzben tórt aıda aýyl qaıtadan qalpyna keltirildi. О́zim turǵan úıdiń or­nyna tamasha baspana salyndy. Osyǵan qosa turmysqa qajettilikterdiń barly­ǵymen qamtamasyz etti. Búgin-erteń mal ákelip bermek. Budan artyq qandaı jaqsylyq bolady, – dedi otaǵasy. Memleket basshysy Jastar kóshesin­de turatyn kóp balaly Aıdar Baızý­lın­niń shańyraǵyndaǵy shattyqqa ortaq­tas­ty. Bir aıta keterligi, olar jaqynda ǵana uly Aıdyndy úılendiripti. Bul – Qy­zylaǵashtaǵy alǵashqy qýanysh. Jańa otaýdaǵy eki jas “Dıplommen ­– aýylǵa” baǵdarlamasy aıasynda osyndaǵy orta mektepte qyzmetke kirisipti. Nursultan Ábishuly olardyń jańa qonystaryna qutty bolsyn aıtsa, shańyraq ıeleri al­ǵystaryn bildirip, ystyq yqylastaryn arnady. Oblys ákimi Serik Úmbetov Elbasyn kúrdeli jóndeýden ótken Mádenıet úıi­niń jumysymen tanystyrdy. Nursultan Ábishuly ásem ǵımaratty aralap kórip, onyń qyzmetkerlerine sáttilik tiledi, aýyl ónerpazdaryna pıanıno syıǵa tartty. Memleket basshysy budan soń aýyl­dyń shyǵysyndaǵy tasqynnan baqılyq bolǵan jandarǵa qoıylǵan eskertkish-monýment janyndaǵy qyzylaǵashtyq ardagerler men jalpy jurtshylyqpen kezdesti. Eskertkish-monýmentke gúl shoǵyn qoıyp, taǵzym etken Elbasyn halyq asqan rıza peıilmen qarsy aldy. – Qurmetti halaıyq, qadirli jer­les­ter! Búgingi sapardyń mán-jaıyn bile­sizder. Qazaqstanda ǵana emes, álemniń ár túkpirinde túrli tabıǵı apattar oryn alyp, qanshama halyq zardap shegip jat­qany belgili. Qyzylaǵashtaǵy jaǵdaıdan keıin Úkimetke jedel tapsyrma berip, arnaıy komıssııa qurylyp, úlken ju­mystardyń tııanaǵy keltirildi. 8 mlrd. teń­geden astam qarjyǵa atqarylǵan ju­mys nátıjesinde aýyl qaıta túledi. Bul, birinshiden, memleket táýelsizdiginiń arqasy, ekinshiden, onyń kúsh-qýatyn bildirse, úshinshiden, eldiń birligi men yntymaǵynyń nátıjesi dep baǵalaǵan jón. Barsha halyq bir jeńnen qol shy­ǵaryp, jumylýynyń arqasynda qandaı jumys jasalǵanyn kórdińizder. So­nymen qatar “Nur Otan” partııasynyń bastamasymen ár adam bir kúndik jal­aqylaryn aýdarsa, memlekettik kompa­nııalar qorǵa qomaqty qarjy quıdy. Úkimettiń, oblys ákiminiń, aýdan bas­shy­larynyń meniń tapsyrmamdy oryn­daýy­nyń jáne Tótenshe jaǵdaılar jáne Qorǵanys mınıstrlikteri jaýapkershi­lik­ti túsinip, jedel is-áreket etip, teh­nıkalardy toptastyrýynyń arqasynda búgin bir aýyl qalpyna keltirilip, ja­ńardy. Bar bolǵany tórt aıdyń ishinde barlyǵy jańadan 467 úı qaıta salyndy. Jalpy, qazirgi álemdik qarjy júıe­sinde daǵdarys bar. Bos jatqan qarjy joq. Biraq, memleket soǵan qaramastan, barshańyzǵa kómektesti, jaǵdaı jasady. Osyny balalaryńyzǵa, nemerelerińizge aıtyp, olardyń eli úshin eńbek etýlerine atsalysýlaryńyz kerek. Aýyldaǵy ha­lyqtyń jartysyna jýyǵy ejelgi ata­mekenin ańsap, oralǵan qandastarymyz. Qazaqstan álemge shashyrap ketken qandastaryn atamekenine shaqyryp, basyn qosyp, baýyryna tartyp jatqan birden bir memleket. Osy baǵytta biraz sharýa atqarylyp jatyr. Árıne, shetten oralǵan aǵaıyndardyń Qazaqstannyń búgingideı gúldenip, ósip-órkendeýine eńbekteri sińe qoıǵan joq. “Jaman aıt­paı, jaqsy joq” degen qazaqtyń sózi bar. Mundaı úılerde turamyn dep oıla­ǵan joq shyǵarsyzdar. Jer jannaty Je­tisýdyń jannat jerinde turyp jatyr­syzdar. Endigi jerde el ishine sińisip, úırenip, bala-shaǵa ósirip, jaqsy ómir súrýge, osy eldiń jarqyn bolashaǵyna úles qosýǵa umtylady, dep senemiz. Qyzylaǵash qazir aýyl emes, qalanyń deńgeıindegi eldi mekenge aınaldy. Endigi aıtarym, aýyldy kórkeıtýdi, abattan­dy­rýdy odan ári jalǵastyryńyzdar. Mem­leketke qol jaıyp, qarap otyratyn ýa­qyt ketti. Sondyqtan mańaılary­ńyz­daǵy jerge egin egip, tirshilik jasańyz­dar. Jaqyn kúnderde ár otbasyna jylqy, iri qara, 10 qoıdan beriledi. Memleketimizdi súıý, Qazaqstannyń patrıoty bolý, táýelsizdigimizdi qoldaý, jastarymyzdy ony qasyq qany qal­ǵansha qorǵaýǵa tárbıeleý – bizdiń mindetimiz. Biz sizdermen qasıetti Ramazan aıyn­da kezdesip otyrmyz. Allanyń bizge de­gen shapaǵaty eshqashan taýsylmasyn. Beıbitshilik pen el ishindegi tynyshtyq­tyń arqasynda, Qazaqstannyń baılyǵyn halyqtyń aldyna salýdyń arqasynda bizdiń bolashaǵymyz óte zor bolady. Bárimiz soǵan atsalysyp, qoldan kelgenshe ter tógip, kómektesýimiz kerek. Jastardy bilimdi bolýǵa, jaqsy oqýǵa tárbıeleý kerek. Sebebi, búgin bilim básekesinen ozǵan ǵana tabysqa jetedi. Bilimdi, bilikti jastary kóp memleket qana ozyq bolady. Áıtpese biz taǵy da artta qalamyz. Aldymyzda jumysymyz kóp. Minekı, ındýstrııalyq baǵdarlama jasap, Qazaqstandy tek qana jer qoınaýynyń baılyǵyna qaratyp qoımaı, óńdeý salasy órkendegen elge aınaldyraıyq dep talpynyp, jańaǵa betburys jasap jatyrmyz. Almaty oblysynyń ózinde 16 joba iske asyrylýda. “Jol kartasy” baǵdar­la­masymen joldar salynyp, eldi me­ken­derge aýyz sý ákelinip jatyr. Osylaısha halyq jumyspen qamtylýda. Jyl saıyn jalaqy men zeınetaqy kóterilýde. Birde bir memleket mundaı aýqymdy jumysty jasap jatqan joq. Elimizdi túrli etnos­tar mekendep, qansha kóp din bolǵany­men, birligimizden aınyǵan joqpyz. Sonyń arqasynda dúnıe júzine belgili boldyq. Aldaǵy kezde de osy qundyly­ǵymyzdy saqtaıyq. Qazirgi kezde Qazaqstan ózge memlekettermen terezesi teń el boldy, eshkimnen kem emespiz. Aldaǵy ýaqytta álem memleketteri basshylarynyń basy qosylyp, EQYU-nyń úlken Sammıti ótpekshi. Munyń bári qajyrly eńbektiń arqasy. Qazaqty eshkim tanymasa, búginde álem moıyn­dady. Qazaqstannyń dárejesi, qazaqtyń dárejesi ósti. Sondyqtan ata-baba­myz­dyń tógilgen qany aqtalyp, oıdaǵy armany oryndaldy. Qonystaryńyz qutty bolsyn dep aıtqym keledi. О́tkenge salaýat aıtyp, aldaǵy jaqsy isterge umtylaıyq. Táýelsiz Qazaqstan jasasyn! Qazaqtyń kókbaıraǵy bıikte jelbiresin! Qazaqtyń mańdaıyndaǵy juldyzy eshýaqytta sónbesin, dep tebirene sóıledi Elbasy Nursultan Nazarbaev jurtshylyqpen kezdesýinde. Kópshilik aldynda Aqsý aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Nurbek Qa­symbekov sóz alyp, bıylǵy kóktem­de­gi sý tasqynynan zardap shekken qy­zylaǵashtyqtarǵa kórsetilgen qamqor­lyq­qa alǵysyn bildirip, Elbasynyń kel­gen qadamyna sáttilik tilep, jınal­ǵandar atynan alǵysyn jetkizdi. Ál-Farabı atyndaǵy ulttyq ýnıversıtettiń stýdenti, aýyl turǵyny Lesken Álbatyr­uly jyrdan shashý shashty. Qyzylaǵash qasiretin eńserý, az ǵana ýaqytta jańa aýyl salyp shyǵý barlyq etnostardyń qazaqstandyq patrıotızmi­niń jáne azamattyq toptasqandyǵynyń joǵary deńgeıin kórsetti. Jańa aýyl boı túzep, munda jańasha qarym-qatynas qalyptasýy Memleket basshysy búkil táýel­sizdik jyldary júrgizip kele jat­qan ulttyq saıasat eldiń kóp etnosty tur­ǵyndaryn birtutas halyqqa biriktirgenin is júzinde dáleldep berdi. Búginde Qazaq­stannyń birtutas halqy ortaq maqsat­tarmen jáne mindettermen tynystap, ortaq qundylyqtardy negizge alyp, ómir súrýde. Qyzylaǵashtyqtar da barsha qazaq­stan­dyqtar sekildi erteń Sport kúnin atap ótedi. Sondyqtan da Elbasy keshegi jumys kúnin Taldyqorǵannyń kórikti ǵımarattarynyń qatarynan sanalatyn jańa ámbebap Sport saraıyn kórýden bastady. Onyń aldyna jyr dúldili Jambyldyń ustazy, aqyndardyń aqyny, aıdyn kóldeı aqyly degen qurmetke ıe Súıinbaı Aronulynyń eskertkishi ornatylǵan. Elbasy oblys ákimi Serik Úmbetov pen Prezıdent Ákimshiliginiń Basshysy Aslan Mýsın bastaǵan ózge de resmı adamdarmen sporttyń kóptegen túrinen jattyǵýlar men jarystar, saltanatty jıyndar men konsertter ótkizýge laıyqtalǵan jáne jabdyqtalǵan saraıdy aralady. Saraıdyń ekinshi qabatyndaǵy dzıýdo zalyndaǵy sportshylardyń kezekti jattyǵýyn ótkizý sátin kórdi. Oqý-jattyǵý oıyndaryn ótkizgen “Jetisý” kásipqoı voleıboldan qyzdar komandasynyń oıynyn tamashalap, osynda aýyr atletıkadan Qazaqstannyń qurama komandasy múshelerimen pikirlesti. Olardyń arasynan altynnan alqa taǵyp, kógildir týdy álemdik olımpıadalar tórinde jelbiretken álem chempıondary Vladımır Sedov, Maıa Maneza, Svetlana Podobedova, Ilıa Ilın bar. Týrızm jáne sport mınıstri Temirhan Dosmuhambetov túsinik berip júrdi. Arhıtektýralyq jaǵynan kóz qyzyqtyrǵan saraıdyń ishki, syrtqy kelbetine rızashylyǵyn bildirgen Prezıdentke sportshylar áli de talaı dodalarda el mereıin ósiretindikterin aıtyp, sendirdi. Kúmisjan BAIJAN. ---------------------------------- Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.