Erteń — Sport kúni

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń Sport kúnine arnalǵan quttyqtaýy

Qadirli otandastar!

Barshańyzdy Qazaqstan Respýblıkasynyń Sport kúni merekesimen quttyqtaımyn! Halqymyz ejelden densaýlyqtyń qadirin jete túsinip, ony basty baılyqqa balaǵan. Osy qaǵıdany berik ustanǵan memleketimiz el halqynyń oıy sergek, deni saý bolýy úshin qolda bar múmkindiktiń bárin jasaýda. Deni saý ult básekege qabiletti bolady. Sondyqtan sporttyń buqaralyq sıpatyn damytý – memleketimizdiń strategııalyq basym baǵyttarynyń biri. Bıylǵy Joldaýda 2020 jylǵa deıin Qazaqstan halqynyń otyz paıyzyn buqaralyq sportqa tartý týraly aıtyldy. Sport – eldiń mereıin asyryp, abyroıyn tasytatyn sala. Táýelsizdik jyldary el sportshylary halyqaralyq iri jarystarda top jaryp, kók baıraǵymyz asqaqtaı túsýde. Kelesi jyly elimizde qysqy Azııa oıyndary ótedi. Bul Qazaqstan sportynyń álemdik deńgeıde damyǵanyn kórsetedi. Merekelerińiz qutty bolsyn! Denderińizge saýlyq tileımin! Qazaq eliniń sport salasyndaǵy jetistikteri men tabystary arta bersin! Nursultan NAZARBAEV. __________

BUQARALYQ SPORTTYŃ BERERI MOL

О́mirde adamnyń densaýlyǵyn jaqsartyp, onyń jasyn uzartatyn, kóńilin ósirip, aınalasyna súıkimdi de symbatty, shydamdy da jigerli, jınaqy júrýine septesetin qudiretti kúsh bolatyn bolsa, ol – dene tárbıesi men sport. Búginde elimizde adam úshin osyn­shama mańyzǵa ıe sportty damytýǵa barlyq jaǵdaıdyń jasalyp jatqany belgili. Ásirese, sońǵy 10 jyldyń bederinde memleket tarapynan qoldaýǵa ıe bolyp otyrǵan dene tárbıesi men sport sııaqty salalardy damytýǵa qolda bar jaǵdaıdyń bári jasalyp jatqanyn atap ótpese bolmaıdy. Buǵan dálel retinde elimizdiń ár túkpirinde kóptep sa­lynyp jatqan sport nysandaryn, kúndelikti ómirde halyqtyń salamatty ómir sal­ty­na den qoıyp otyrǵanyn aıtýǵa bolady. Biraq keı kezde istelinip jatqan ju­mys­tardyń kózge kórinbeıtini de jasyryn emes. Sondyqtan biz Týrızm jáne sport vıse-mınıstri Talǵat Ermegııaevpen kezdesip, elimizde buqaralyq sport pen dene tárbıesin nasıhattaýda, osy salada memleket pen jeke bıznestiń áriptestigin damytýda istelinip jatqan jumystardy bilý úshin áńgimege tartqan edik. – Sizden eń aldymen myna nárseni suraıyn dep edim. Sport pen dene tárbıesiniń adamnyń densaý­­lyǵyn saqtaýda, qoǵamda salamatty ómir saltyn qalyptastyrýda qansha­lyqty mańyzdy ról atqaratynyn bilemiz. Degenmen ózińiz sporttyń qoǵamǵa degen paıdasy qandaı ekenin aıtyp berseńiz. – Bizdiń ata-babalarymyz “Densaýlyq – eń basty baılyq” dep aıtqan edi ǵoı. Bul qazirgi tehnologııalyq damý kezeńinde de óziniń mańyzdylyǵyn joıǵan emes. Biz, qazaqtar ejelden beri basqa halyqtarǵa qaraǵanda jerge, dalaǵa, taza aýaǵa jaqyn bolyp ósken halyqpyz. Ǵalymdar osylardyń adamnyń densaýlyǵyna qanshalyq­ty kúsh-qýat beretinin burynnan dáleldep keledi. Biz osyndaı jerdi qadir tutatyn, salamatty ómir sal­tyn ustanǵan halyqtyń urpaǵymyz. Qazir ókinishke oraı, kópshilik teh­nologııalyq damýdan qalyspaý úshin dene tárbıesimen aınalysýdyń ornyna ıntellektýaldy jaǵynan jetilýdi kóbirek oılaıtyn qalalyq jerlerde ómir súrýde. Árıne, adam­nyń ıntellektýaldy bolýy da ke­rek, biraq dene tárbıesin de esh­qa­shan umytpaǵan jón.  Sondyqtan Elbasy Nursultan Nazarbaev ár jyl saıynǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda buqaralyq sportty damytýǵa basa nazar aýdaryp keledi. Prezıdent Joldaýlarynda deni saý ultty qalyptasyrý úshin Týrızm jáne sport mınıstrligine birqatar mindetter qoıǵan bolatyn. Sonyń ishinde Nursultan Ábishuly adamdy bala kezinen bastap dene tárbıesine baýlý úshin onyń sportpen aınalysýyna qolda bar jaǵdaıdyń bárin jasaý kerektigin aıtty. – Bıylǵy Joldaýda Prezıdent mınıstrlikke qandaı naqty mindetter júktedi? – Osy jylǵy Joldaýynda Elbasy mınıstrlik pen túrli deńgeıdegi ákimderdiń aldyna birigip dene tárbıesi men buqaralyq sportty damytý maqsatynda sport nysandaryn kóptep salýdy, halyq arasynda salamatty ómir saltyn barynsha nasıhattaýdy tapsyrdy. Qazir osy baǵytta aıtarlyqtaı ju­mystar istelýde. Máselen, elimizde Balalar jáne jasóspirimderge arnalǵan sport mektepteriniń sany 425-ke artty. Munda qazir 234 myń adam sportpen aınalysýda. Sony­men birge qazir respýblıkada 4 myńnan astam jastar tárbıeleıtin 15 mektep-ınternat jumys isteýde. Al sport nysandaryna kelsek, bú­ginde elimizde 30 330 sport ǵıma­rat­tary bar. Ol jerlerde jyl saıyn 18 myńnan astam jarystar ótip turady. Degenmen sportty damytýda áli de bolsa kóp jumystar isteliný kerek dep oılaımyn. Máselen, aý­yl­­­dyq jerlerde, kishigirim qa­la­larda, kásiporyndar men uıymdarda jarystar bir rettik emes, turaqty túrde ótýi kerek dep sanaımyn. – Buqaralyq sportty damytý kún tártibinde turǵan másele ǵoı. Prezıdent Joldaýynda ony damytý úshin halyqtyń 30 paıyzyn sportqa tartý máselesi aıtylǵan edi. Osy baǵytta qandaı jumystar istelinýde? – Qazir elimizde 16 mıllıonǵa jýyq halyqtyń 2,5 mln.-y turaqty túrde sportpen aınalysýda. Bul ha­lyqtyń 16 paıyzy. Al dúnıe júziniń ekonomıkasy damyǵan elderinde bul kórsetkishti 30 jáne odan da joǵary paıyzǵa arttyrý maqsat etilýde. Biz bolashaqta osy jolǵa túsýimiz kerek. Iаǵnı, buqa­ralyq sportty damytý degenimiz aldymen ekonomıkanyń damýyna baılanysty. Eger kóılegiń kók, ýaıymyń joq bolsa, árbir azamat kúndelikti kúıbeń tirshilikten góri dene tárbıesi men sportty oılaı­tyn bolady. – Bizde qaı oblystarda buqara­lyq sport jaqsy damyǵan? – Qaraǵandy, Pavlodar, Al­maty oblysy men Almaty qa­la­larynda. Endi kelesi jyly elimizde tuńǵysh ret Qysqy Azııa oıyndary ótedi ǵoı. Osy dúbirli dodadan keıin halyq arasynda salamatty ómir saltyna degen kózqaras ózgeretinine senimdimin. Buqaralyq sportty da­mytýdyń taǵy bir joly – elimizdegi belgili azamattarǵa baıla­nysty. Eger kópshiliktiń kóz aldynda júr­gen mádenıet jáne óner qaıratkeri, saıasatkerler men tabysqa jetip jatqan iri bıznesmender halyqqa salamatty ómir saltyn ustanaty­nyn kórsetse, jurtshylyq ara­syn­da sportqa degen qyzyǵýshylyqtyń artatyny sózsiz. Sonymen birge BAQ-tyń sportty damytýǵa kóp septigin tıgizetini belgili. – О́kinishke oraı, qazir bizde jastar arasynda nashaqorlardyń kóbeıip, shylym tartý men ishimdikke salynýshylardyń artyp bara jatqany jasyryn emes. Osy jóninde ne aıtar edińiz? – Statıstıkalyq derekterge qaraǵanda, 18-19 jastaǵy ásker qa­ta­rynda júretin keshegi mektep bi­tirýshilerdiń kóbi áskerı qyzmetke daı­yn bolmaı shyǵady eken. Degenmen medaldyń da eki jaǵy bar degendeı, qazir elimizde fýtbol, va­leıbol, basketbol, sýǵa júzý, ten­nıs sııaqty sport túrlerimen aı­nalysýshylar kóbeıýde. Al ózimizdiń tól sportymyz – qazaq kúresi men sambodan ótetin el birinshiligine jas­tar ǵana emes, ardagerler de qatysýda. Al zııatkerlik oıyndar sanatyna jatatyn toǵyzqumalaqtan bıylǵy jyldyń qarasha aıynda Astanada alǵash ret álem chempıo­naty ótedi. Bul da bizdiń sporttaǵy jetistigimiz. – Sońǵy kezderi vedomstvo­aralyq spartakıadalar men jastar arasynda aýyl oıyndary, halyq oıyndaryn ótkizý dástúrge aınalyp keledi. Sonyń qazir qandaı nátıje berip jatqanyn aıtyp ketseńiz. – Halyq oıyndary ulttyq sport túrlerin damytyp, salamatty ómir saltyn nasıhattaý maqsatynda ótkizilip keledi. Bıylǵy shilde aıynda Batys Qazaqstan oblysynda kezekti márte ótken halyq oıyn­dary aldymen ujymaralyq, odan keıin aýdandyq jáne qalalyq, ob­lystyń deńgeıde laıyqty ótti. Al jastar oıyndaryna kelsek, oǵan 1300 aýyl jastary qatysty. Prezıdenttik test degen de jaqsy jarys túri. Oǵan jyl saıyn 2,5 mln. astam adam qatysyp otyrady. Bıyl elimizde alǵash ret olımpııa­lyq júgirý kúni laıyqty atalyp ótti. Oǵan 459 myń adam qatysty. Al vedomstvoaralyq spartakıada BAQ, keden, sot, densaýlyq saqtaý uıymdary arasynda sporttyń birneshe túrinen ótip turady. Al osy jeksenbi kúni Sport kúnine baılanysty Astanada eki shaqy­rym­ǵa arnalǵan Prezıdenttik shaqyrym men BAQ ókilderi arasynda sporttyń birneshe túrinen jarystar ótedi. Júgirý jarysyna 5 myńnan astam adam qatysady dep kútilýde. Endi sóz sońynda barsha otandasta­ry­myzdy jeksenbi kúni bolatyn Sport kúnimen quttyqtaı otyryp, den­saýlyq, otbasyna baqyt, jumys­taryna tabys tilegim keledi. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Dastan KENJALIN.

* * *

Velosport

“ASTANA” JANKÚIERLERIN QÝANTA BERMEK

Jaqynda Qazaq­stan velosport fede­ra­sııasynyń prezı­denti, “Samuryq-Qa­zyna” UÁQ basqar­ma­synyń tóraǵasy Qaı­rat Kelimbetov eli­mizde sportty da­my­tý jáne “Astana” ve­lo­klý­byna ári qaraı qol­­daý kórsetýde iste­linip jatqan jumys­tar jónindegi oılary­men bólisti. Qor tóraǵasy aldymen “Astana” veloklýbyna qatysty málimetter keltirip, onyń brendin qurý ıdeıa­synyń avtory Elbasy N.Nazarbaev ekenin, Prezıdent osydan birneshe jyl buryn jarystar men týrlarǵa qatysý úshin halyqaralyq komanda qurý jóninde tapsyrma bergenin atap aıtty. “Qazirgi kezde, – dedi ol – álemde Týr de Frans, Djıro dı Italııa, Výelta sııaqty báıgelerdiń basyn qosatyn velosport jarys­tary bar. Osy syndarǵa qatysý úshin osydan birneshe jyl buryn sol kezdegi velosport federasııasynyń prezıdenti Danıal Ahmetov “Astana” komandasyn qurǵan bolatyn. Ol kezeń sátti bolyp, komanda 3 týrdyń jeńimpazy atandy. “Astana” koman­dasynyń sapynda Týr de Franstyń bıylǵy jeńimpazy Alberto Kon­­tador sol kezde osy báıgelerdiń bárin jeńip, komandanyń mereıin ósirdi. Biraq 2008 jyl komanda úshin ońaı bolǵan joq. Qarjylyq qıyn­dyq, demeýshilerdiń bolmaýy sııaqty máseleler shyqqan soń Elbasy “Astana” komandasyna kómektesý úshin “Samuryq-Qazyna” qoryna tap­­syrma berdi. Sóıtip qor veloko­mandanyń negizgi demeýshisine aı­naldy”. Osydan keıin Q.Kelimbe­tov “Astana” jobasy tek asa iri sport­ty ǵana emes, sondaı-aq ol elimizdiń ımıdjin kóteretin, Qa­zaqstanda sporttyń osy túrin nasıhattaıtyn joba ekenin atap ótti. Osy rette ol Kontadordyń bıylǵy Týr de Frans­tegi jeńisi tek onyń óziniń ǵana emes, búkil komandanyń baǵyn­dyrǵan bıik belesi ekenin eskertti. Onyń aıtýynsha, Aleksandr Vı­no­kýrovtan bastap búkil komanda Astana degen attyń Elıseı ala­ńynda qurmet tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterilýine kóp eńbek sińirdi. Osyǵan baılanysty Q.Ke­limbetov endi “Astana” komandasy kelesi jyly da velojarystarǵa qa­tysyp, taǵy da jeńiske jetýdi maq­sat etip otyrǵanynan habardar etti. “Qazir – dedi ol, – biz álemdegi iri velo­shabandozdarmen kelissóz júrgizip jatyrmyz. Kontadordan ózge aǵaı­yndy Shlekter, Sanches pen Men­shov sııaqty sportshylar bar ekeni belgili. Menedjerler ko­man­daǵa kelýi yqtımal úmitkerlermen jumys isteýde. Osy maýsymnyń aıaǵyna deıin komandanyń quramy belgili bolady”. Osy oraıda ol ke­lesi jyly da komandanyń otandas­ta­ry­myzdy qýantatynynan úmitti ekenin aıtty. Sonymen birge qor tóraǵasy búginde “Samuryq-Qazyna” qory velosportty ǵana emes, fýt­bol, hok­keı, tennıs, voleıbol sııaq­ty sport túrlerin damytýǵa nazar aýdaryp otyrǵanyn, al olardy damytýǵa qor demeýshi retinde 100 mln. AQSh dollaryn bólgenin málimdedi. – Jalpy, – dedi ol, – “As­tana” komandasynyń bıýdjeti 13 mln. eýro shamasynda. Biz álemde elimizdiń bren­din qalyptastyrýda eńbek sińi­rip kele jatqan koman­da­nyń múshe­lerine qoldan kelgen kó­mekti berý­i­miz kerek. Al basqa sport túrlerinde Prezıdent Nursultan Nazarbaev “Qazaqstan temir joly” UK” AQ-tan joldy tóseýge baıla­­­nysty aqsha bólip otyr. Máselen, hokkeıdi damytý úshin 40 myń AQSh dollary bólinip berilse, basqa sport túrleri asa kóp qarjyny talap etpeıdi. Sonymen qatar onyń aıtýynsha, qor “Astana” komandasynyń 50 paıy­zy otandyq sportshylardan turatynyn, 3-5 jyl ishinde komanda sapyna jigitterdi jınaý jospar­la­nyp otyrǵanynan habardar etti. Biz tek san jaǵyna emes, Qa­zaqstan sportynyń sapasynyń ar­týy­na nazar aýdaramyz, – dedi Q.Ke­limbetov, – velotýrda sport­shy­larymyzdyń belgili bir kezeń­derdi ǵana emes, jalpy týrdyń je­ńimpaz atanýy úshin jumys istep Qazaq­stan ánuranynyń aıtylýyn qalaı­myz. Sondyqtan biz eldegi velo­sport­qa myqty kóńil bólmekpiz.

* * *

Boks

ShARShY ALAŃDAǴY ShAIQASTAR

Jýyrda О́skemende Qazaqstan Boks federasııasynyń kýbogy jolynda ótip jatqan matchtyq jekpe-jekterdiń kezektisi ótti. Bul joly “Shyǵys” dıvızıonyna kiretin Shyǵys Qazaqstan men Almaty oblystarynyń komandalary kezdesti. Osy aıqastardy jalpylaı aıta­tyn bolsaq, ár salmaqtarda boks­shylar bir-birine laıyqty qarsylyq tanyta bildi. Mardan Berikbaev, Danabek Sýjanov, Aıdar Ámirzaqov, Mirjan Raqymjanov sekildi táj­i­­rıbeli boksshylar qar­sylastaryn birden sulata qulatpasa da kezdesý barysynda aıqyn basymdylyq tanytyp, iri eseppen utty. Eń jeńil, 49 kılo salmaqta Mardan óskemen­dik Eldos Amantaev­ty 10:2 esebimen jeńse, sońǵysynyń jerlesi 60 kg. sal­maq­taǵy Aıdar Ámirzaqov Roman Sheg­rı­novti 7:0, al Shyǵys Qazaq­­stan­nyń ókili Danabek Sýjanov 81 kg. salmaqtaǵy Kenje Amanjo­lov­ty 10:0 esebimen tize búktirdi. Osy aıqastarda Qytaı atynan Beıjiń olımpıadasynyń qola júldegeri atanǵan, jýyrda Qazaqstannyń azamattyǵyn alǵan Qanat Islámuly (75 kg.) qarsylasyn nokaýtpen ut­qanyn atap ótken jón. Sol sııaqty Mirjan Raqymjanov (56 kg.) ózinen tájirıbesi azdaý Tomaz Hal­mu­ra­dovty (Almaty oblysy) 10:0 ese­bimen bet qaratpaı utty. Basqa salmaqtarda óskemendik Mıras Baı­yrhanov (69 kg.), Qana­­ǵat Maralov (64 kg.) qarsylasta­rynan basym tússe, Almaty ob­ly­synyń ókilderi asa aýyr salmaq­ta­ǵy Dáýlet Mu­sa­baev pen Danııar Ústembaev (91 kg.) naǵyz babynda ekenin kórsetti. Osy jolǵy kezdesýlerdiń birinde esep teń aıaqtaldy. 52 kg. salmaqta Rınat Qa­dyrov (Almaty oblysy) pen Eldar Nurseıitov arasynda qyzý tartysty ótken aıqasta esep 4:4 bolyp tirkeldi. Sóıtip, qorytyndy esep 16:13 bolyp, kendi Altaı órenderiniń paıdasyna sheshildi. * Jaqynda bokstan Qazaqstan ulttyq quramasy Ulybrıtanııada Qytaı, Kýba jáne alań ıelerimen birge ótkizgen oqý-jattyǵý jıynyn aıaqtady. Osy jıyn aıaqtalǵan soń uıym­dastyrýshylar “Tórt eldiń týrnı­ri” atty shaǵyn týrnır ótkizdi. Oǵan Qazaqstan atynan 10 boksshy qatysyp, sonyń tórteýi jartylaı fınalda utylsa, qalǵan altaýy fınalda qolǵap túıistirdi. Munda Mıras Jaqypov (51 kg.), Danııar Tólegenov (54 kg.), Mádı Sholaqov (57 kg.) jáne Nurdáýlet Jarmanov (75 kg.) jartylaı fınalda súrinse, aqtyq aıqasta eń jeńil, 48 kg. salmaqta kúsh synasqan Birjan Jaqyp eki dúrkin Olımpıada chempıony Szoý Shımınnen 9:13 esebimen jeńilip qaldy. Sol sekildi 60 kg. salmaqtaǵy Samat Báshenov aǵylshyn Tom Stalkere 9:10 ese­­bimen ese jiberse, Danııar Eleý­sinov (64 kg.) taǵy bir alań ıesi Bredlı Sondersten 3:6 esebimen jeńilip qaldy. Sonymen birge Serik Sápıev (75 kg.) brıtandyq Galým Smıtten jeńilýge májbúr boldy. Osy jekpe-jekke kýá bol­ǵandardyń aıtýynsha, Serik qarsy­lasynan aıqyn basym­dyq tany­typ aıqasty. Degenmen, tóreshiler jeńisti alań ıesiniń paıdasyna buryp jiberdi. Osydan keıin sharshy alańǵa kóterilgen Almat Serimov el namysyn qorǵap qaldy. Ol brıtandyq Galým Djon­sondy úshinshi raýndta nokaýdqa jiberse, asa aýyr salmaqtaǵy Ivan Dychko taǵy bir alań ıesi Amın Isany 7:2 esebimen jeńdi. Sóıtip, eki altyn, tórt kúmis jáne tórt qola alǵan otandas­tarymyz jalpy komandalyq esepte Qytaı men Kýba boksshylarynan ozyp, ekinshi oryndy ıelenip qaıtty. * Qazaqstan Boks federasııa­synyń qoldaý kórsetýimen jańadan qurylǵan “Astana arlandary” kásipqoı boksshylar klýbyna eki legıoner qosyldy. Endi kásipqoı bokstan WSB tujyrymy boıynsha Qazaqstan ulttyq qurama komandasy sapynda asa aýyr salmaqtaǵy vengrııalyq Ishtvan Bernst pen serb Mılýtın Stankovıch óner kórsetetin bolady. Aldaǵy ýaqytta olardyń qataryna taǵy da boksshylar qosylady. “As­tana arlandary” klýbynyń bas dı­rektory Bolat Mankenovtiń aıtý­ynsha, qos sportshymen jasalǵan ke­lisim-shartqa sáıkes, olar Qa­zaqstandy óz úıindeı kórip, osynda halyqaralyq jarystardan tek jeńimpaz atanyp kelý úshin barlyq jaǵdaıdy jasaıtyn bolady. * Qazaqstan Boks federasııa­synyń erler, jastar jáne jasós­pirimder ulttyq quramasynyń jumysyn úılestirýshi, memlekettik bapker Bolat Abdrahmanov taıaýda AIVA-nyń Qazaqstan atynan saılanǵan tuńǵysh tehnıkalyq delegaty atandy. Halyqaralyq áýesqoı boks fede­rasııasynyń shtab-páteri ornalasqan Lozanna qalasynan ji­be­ril­gen telegrammada atalmysh uıymnyń atqarýshy dırektory Ho Kım boks mamanyna jýyq arada tehnıkalyq delegat ataǵyn berý jóninde sertı­fıkaty tapsyryla­ty­nyn jetkizdi. Dastan KENJALIN.