Bul baıaǵy Atyraý emes

Baspasóz-2011 Shyndyǵynda solaı. Baıaǵy balshyǵy belsheden keletin Atyraý men búgingi jańarǵan, jańǵyrǵan Atyraýdy salystyrý múmkin emes. Dáýleti burynǵydan da artty, soǵan saı sáýleti kelisken Aty­raýda jyl saıyn san alýan ózge­ris­ter bolyp jatady. Eńsesi tik­tel­gen jurtshylyq ta, iskerlik baılanyspen, aǵaıyndyq aralas­tyqpen kelgen qonaqtar da záýlim ǵımarattar, ásem turǵyn úıler sekildi alýan aıshyqtarmen aı­shyq­talǵan Atyraýdyń kelisti kelbetine qyzyǵa qaraıtyn boldy. “Bul baıaǵy Atyraý emes, tipten keremet ózgeripti”, deıdi bári. Halyqtyń áleýmettik tur­mysyn jaqsartýǵa, ekonomıkany órken­detýge baǵyttalǵan ózge­rister bul. Máselen, buryn qalanyń shetki kóshelerin aıtpaǵanda, ortalyǵy­nyń ózi jelimdeı jabysqan bat­paq­tan arylmaýshy edi. Jaıaý júr­ginshi túgili kóliktiń ózi áreń júretin. Endi bári basqasha. Oblys ortalyǵymen birge, alys eldi me­kenderde de asfalt joldar saly­nyp jatyr. Aýdandardaǵy eldi me­ken­derge tabıǵı gaz, taza aýyz sý jelileri tartylýda. О́ńirdiń bir qıy­ryndaǵy Qyzylqoǵa aýdanyna da jan jylytar tabıǵı gaz, meıir qandyrar móldir aýyz sý jetip, ondaǵy aǵaıyndardyń kópshiligi shelek-shelek kúl shyǵaryp, tezek jaǵý azabynan qutyldy. “Kógildir otyn” rahatyn tek armandaýmen kún keshken qyzylqoǵalyqtardyń búgingi qýanyshynda shek joǵyn aıtqan lázim. Qyzylqoǵa jurtshylyǵyn qýa­nyshqa bólep, janyn jadyratqan jarqyn ister ózge aýdandarǵa da tán. Jylyoı aýdanynyń ortalyǵy – Qulsary qalasynda da asfalt jol­dar salynyp, abattandyrý ju­mystary qolǵa alyndy. Aýyz sý je­lisi jańǵyrtylýda. Inder aýda­nynda Jaıyq ústinen salynǵan kópir qurylysy paıdalanýǵa be­rildi. Maqat aýdanyna aýyz sý je­lisi tartyldy. О́tken jyldary Qurmanǵazy, Maqat aýdandarynda, jaqynda Jylyoı aýdanynda sáni men saltanaty jarasqan mádenıet úıi ashyldy. Bıylǵy oqý jylynda Inder, Isataı, Mahambet, Qur­manǵazy aýdandarynda bir-birden jańa mektep ǵımaraty oqýshylarǵa esigin aıqara ashty. Áli de salynyp jatqan bilim ordalary, densaýlyq saqtaý ǵımarattary jeterlik. Jas­tar­dyń salamatty ómirge bet bu­rýyna jol ashqan sport saraılary ashylyp jatyr. Áleýmet áleýetin art­tyratyn osyndaı alýan-alýan áleýmettik jobalar, árıne, óńir ekonomıkasynyń qarqyndy da­mýynyń jemisi. Máselen, bıylǵy qańtar-tamyz aılarynda óńirdegi ónerkásip kásiporyndary 1 941 mıllıard teńgeniń ónimin óndirdi. Bul ótken jyldyń osy kezeńindegi kórsetkishten 17,2 paıyzǵa artyq. Demek, osy derektiń ózi munaıly Aty­raý ekonomıkasyndaǵy qar­qyn­nyń báseńdemegenin ańǵartady. Qazynaǵa túser salyq túsimi de molaıdy. О́ńirde birneshe ındýstrııalyq jobalardy iske asyrý kózdelse, olardyń keıbiri qazirdiń ózinde jumys isteı bastady. Elimizde me­dısınalyq shprıster shyǵaratyn alǵashqy zaýyt Atyraýda ónim shy­ǵarýdy qolǵa aldy. Ońtústik Koreıa tehnologııasymen shyǵarylǵan shprıster sapasy óte joǵary. Baǵa­sy sheteldik ónimnen, máselen, Ger­manııadan tasymaldanatyn shpırs­terden áldeqaıda arzan. Import almastyrýǵa taptyrmaı­tyn shprısterge otandyq medı­sı­nadan ǵana emes, kórshiles elderden de suranys bar. Iаǵnı, qazaqstan­dyq shprısterdiń eksporttyq kók­jıegi keńeıe túspek. Sonymen birge, jeńil panel shyǵaratyn zaýyt­tyń keleshegine úmit artýǵa bolady. Bul, aldymen, otandyq qurylys ındýstrııasynyń qarqyn alýyna serpin bermek. Ekinshiden, qurylysqa qajetti osy ónimmen túrli ǵımarattardy sapaly ári tez salýǵa bolady. Ekonomıkanyń barlyq salasynda oń ózgeristerge bastaıtyn jobalar jeterlik. Mu­naı-gaz ónerkásibiniń kóshbasshy kásiporny – Atyraý munaı óńdeý zaýytynda hosh ıisti kómirsýtekter shyǵaratyn keshen qurylysynyń alǵashqy qadasy qaǵyldy. Balyq ónimderiniń túr-túrin shyǵaratyn “Atyraýbalyq” úlesi memleket menshigine qaıtarylyp, osy kásiporyn negizinde “Jaıyqbalyq” kásiporny jumys isteı bastady. О́tken senbide oblys ákimi Ber­geı Rysqalıev munaıly Atyraý­daǵy osyndaı órkendi ózgerister men keleshek jobalar, sonymen birge, keıbir problemalyq máse­le­ler týraly “Egemen Qazaqstan” RG” AQ prezıdenti Saýytbek Ab­drahmanovty 1,5 saǵattaı ýaqytqa so­zylǵan qabyldaý kezinde áńgi­me­lep berdi. Ásirese, Jaıyq ózenine Reseı ózenderi arqyly quıylatyn sý mólsheriniń tym-tym tómendep ketýi alańdatady. Kórshi memleket Irıklınskıı sý qoımasyn, Sakmara ózeniniń Jaıyqqa quıar saǵasyndaǵy 60-tan astam sý qoımalaryn toltyryp almaı, sý jibermeıtin boldy. Jaıyq sýynyń tartylý qaýpi jaǵadaǵy Atyraý, Batys Qazaqstan oblystarynyń eldi mekenderin aýyz sýmen qam­týda, sondaı-aq, bekire tuqymdas balyqtardyń ýyldyryq shashýyna kedergi jasaý yqtımaldyǵyn kú­sheıtedi. О́ıtkeni, Kaspıı bekiresi Jaıyq ózeni boıymen Oral qa­lasyna deıingi aýmaqqa ýyldyryq shashady. Al ózen sýy jylma-jyl azaıyp, Jaıyqtyń keıbir jer­lerindegi tereńdigi 50 sm-den aspaýǵa aınaldy. – Atyraý – ejelden qaımaǵy bu­zylmaǵan qazaqy óńir, – dedi ákim Bergeı Sáýlebaıuly. –Al­ǵash­qylardyń qatarynda is-qaǵaz­daryn memlekettik tilge kóshirdi. Qazir óńirdegi sheteldik kásiporyn­darda aǵylshyn tilinen tikeleı qazaqshaǵa, qazaq tilinen tikeleı aǵylshynshaǵa aýdarý úrdisi qalyp­tasty. Memlekettik tildiń qanat jaıýymen birge, ulttyq baspasózdiń taralymy da molaıdy. Qazaq baspasóziniń qarashańyraǵy –“Egemen Qazaqstanǵa” yqylas erek­she. Aldaǵy jyly da “Ege­menniń” taralymy kóbeıedi. Bas basylym basshysy Saýyt­bek Abdrahmanov alash arystary negizin qalaǵan “Egemen Qazaq­stannyń” oqyrmanǵa memlekettik saıasatty jetkizýdegi, qazaq qo­ǵam­ynyń rýhanı qajettiligin óteýdegi orny men mańyzyna toqtala kele, keler jyly basylymnyń Atyraý­daǵy taralymy 10 000 danadan kem bolmaıtynyna senim bildirdi. Sońǵy eki jyl qatarynan “Aty­raý-aqparat” KMK baspahanasynda basylatyn gazet sapasy jaqsaryp, oqyrman qolyna burynǵydaı keshikpeı, tez jetetin boldy. Joldasbek ShО́PEǴUL. Atyraý oblysy.