Ekonomıka • 14 Maýsym, 2023
Astana ekonomıkasy: Taq kelgen jerge baq keldi me?
Elordanyń ekonomıkalyq áleýetine toqtalǵanda «Taq kelgen jerge – baq keledi» degen tegeýrindi támsil til ushyna oraldy. Shırek ǵasyr ishinde bas qalanyń aýmaǵy anaǵurlym ulǵaıyp, abyroıy alty qurlyqqa jetkeni – baǵy janǵany degen oıdamyz. Áý basta Astana mártebesin ıelengen kezeńnen bastap bul qalaǵa elimizdiń ákimshilik basqarý núktesi, mádenı-rýhanı ortalyǵy ǵana emes, ekonomıkalyq lokomotıvi bolý syndy mańyzdy mıssııa júktelgen bolatyn. Olaı bolsa, 25 jyl ishinde qalanyń negizgi áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishteri qalaı ózgerdi?
Mádenıet • 13 Maýsym, 2023
TÚRKSOI – 30 jyl: Túrki jurtynyń óristi kezeńi
Almatydaǵy Ulttyq kitaphanada TÚRKSOI halyqaralyq uıymynyń 30 jyldyǵyna arnalǵan «Túrki áleminiń birligi» atty kitap kórmesiniń tusaýkeseri ótti. Kórmeniń basty maqsaty – tegi bir túrki halyqtarynyń tarıhı jáne ádebı qundylyqtaryn ulyqtaý, óskeleń urpaqqa jaýhar jádigerlerdi nasıhattaý ári mádenıet salasyndaǵy ózara qarym-qatynasty nyǵaıtý.
Mádenıet • 13 Maýsym, 2023
Álemdik bı aıdynynda – «Naz» teatry
El tarıhynda ult teatrynyń ómirge kelgenine bir ǵasyrdan asyp barady. Qazir elýden astam kásibı óner oshaǵy kóbine – drama, opera, mýzyka, qýyrshaq baǵytynda. Al halyqtyq horeografııaǵa negizdelgen bı teatry ázirge jalǵyz. Ol – Astanadaǵy «Naz» memlekettik bı teatry. Teatrdyń negizin qalaǵan tulǵalar – kásibı horeograftar, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkerleri Erkebulan men Qadısha Aǵymbaevtar.
Bilim • 12 Maýsym, 2023
Elimizdegi eń kóp reformalanǵan sala – bilim. Alaıda osynaý kóp reformanyń birde-biri salaǵa oń serpin bergen joq. Nege? Sebebi kóp.
Tarıh • 12 Maýsym, 2023
Bıyl – Deshti Qypshaq dalasynda týyp, dańqy dúnıege jaıylǵan, aty Alashtan asyp, qudireti qurlyqtarǵa taraǵan Sultan Baıbarys halqymen qaıta qaýyshqan jyl boldy. Osyǵan oraı Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen álemge áıgili bahadúr babamyzdyń mereıtoıy keń kólemde toılanyp, ǵylymı jıyndar men irgeli is-sharalar uıymdastyrylyp jatyr.
Qoǵam • 09 Maýsym, 2023
Qundy qoljazbalar qamqorlyqqa zárý
Damyǵan elder kóne jazba derekterdi kóziniń qarashyǵyndaı saqtap, ulttyq rýhanı qundylyq retinde memlekettik deńgeıde qamqorlyqqa alǵan. Alystaǵy Amerıkada ǵasyrlar boıy jınaqtalǵan qorlar, Batys Eýropadaǵy Rım, Vatıkan, London, Parıj, Berlın sııaqty iri qalalardaǵy qoljazbalardyń saqtalýy men júıelenýi, ǵylymı turǵydan zerttelý deńgeıi – ozyq ónegeniń úlgisi.
Abaı • 08 Maýsym, 2023
Qazaqtyń ǵasyrlar kóshindegi san qıly tarıhy men atadan balaǵa mıras bolyp jetken baı ádebıetine, kúni keshege deıin altyn jelini úzbeı jalǵastyryp jetken urpaq tárbıesiniń ozyq úlgilerine qarap tańǵalasyń. Aýyl aqsaqalynyń bir aýyz sózine baǵynǵan, el saılaǵan bıiniń pátýaly sózine toqtaǵan, úlkenine qurmet, kishisine izet kórsetip, tós qaǵysyp quda bolyp týysqan halyq ómirine qyzyǵasyń.
Tulǵa • 07 Maýsym, 2023
Tarıhı atshabardy qaıta ashqan azamat
1916 jyly mamyr aıynda qazaq eliniń bolystaryn Semeı qalasynda jınaǵan Álıhan Bókeıhan: «Qazaq eli endi jeke memleket boldy!» dep zor qýanyshpen habarlady. Osy jınalysqa Jarkentten Muqa Ájibekuly da qatysqan edi. Bul jóninde «Qazaqstan» baspasynan 1970 jyly jaryq kórgen Shabdan Baıbatshaevtyń «Bel-belester» atty kitabynda derekter berilgen. Semeıde ótken osy jınalystan elge kelisimen bolys Muqa Ájibekuly halyq belsendilerin jınap, shilde aıynda Jarkent qalasynyń joǵary jaǵyndaǵy Qaradalada qazaq eliniń jeke memleket bolyp jarııalanýyna arnap at báıgesin ótkizý nıetin bildiredi. El aǵalary Muqa bolys aıtqan osy at báıgesine úlken qýanyshpen jan-jaqty daıyndalǵan. Qaradala at báıgesin ótkizýge suranyp turǵan jer edi. О́ıtkeni uzyndyǵy 4 shaqyrymǵa sozylǵan, bıiktigi etegindegi jazyqtan 10 metrdeı tekshede turyp, at báıgeni emin-erkin kóre alatyndaı yńǵaıly oryn bolatyn.
Tanym • 07 Maýsym, 2023
«Arqada bir ózendi der Obaǵan...»
Obaǵan – Qostanaı óńiriniń ońtústigindegi Sholaqsaı mańyndaǵy dalalyq alqaptan bastaý alyp, soltústiktegi Tobyl ózenine quıatyn, uzyndyǵy 370 shaqyrymnan asatyn ózen. Ol óziniń aǵys jolynda Qusmurynǵa quıyp, Qaraqamys, Teńiz syndy birneshe iri kóldi jaǵalaı kele Tobylmen toqaılasyp, odan ári Ertiske, Ertis – Obqa, Ob – Qar teńizine, Qar teńizi Soltústik muzdy muhıtqa ulasady. Demek, Obaǵan – Uly dala tósindegi kishigirim jylǵalardan bastalyp, alystaǵy alyp muhıt qoınaýynda baıyz tabatyn ózen.
Ekologııa • 07 Maýsym, 2023
Kim-kimdi bolsa da Aral teńizi temirjol stansasynyń qarsy betindegi kólemdi tuzdy sor máselesi oılantpaı qoımaıdy. Tirshilik etken soń qaısybir jyldary qaladaǵy sortań men sor jerlerdi topyraqpen kómgende, bul tuzdy sor nege umyt qalǵan? Áli kúnge deıin kópshilikti tańǵaldyryp keledi. Bólingen bıýdjet qarjysy az boldy ma, álde kúshi jetpedi me?
