Saılaý • 28 Qyrkúıek, 2021

Saılaýdyń jaǵymdy jáne jaǵymsyz tustary

PRINSTON. Jaǵymsyz jańalyqtan bastaıyq. Germanııada federaldyq saılaýda «Germanııaǵa balama» partııasy (AfD) jeńildi, biraq 10 paıyz daýys jınady. О́zine qatysty daý-janjaldarǵa qaramastan, partııa nemis saıası alańynan ázirge kete qoımaıtyn sekildi. Jaqsy jańalyq ta bar. Bul saılaý ońshyldarǵa qatysty dástúrli ustanymnyń eskirgenin kórsetti. Endi Batys demokratııalary únemi mádenı qaqtyǵysty bastan ótkermeıdi. Ortalyq-solshyl jáne ortalyq-ońshyldar arasyndaǵy úlken koalısııa mindetti túrde saıası birjaqtylyqqa ákelmeıdi. Sosıal-demokratııalyq partııalar natıvızm men ıslamfobııaǵa qarsy kelmeı-aq tıimdi jumys isteı alady.

Álem • 28 Qyrkúıek, 2021

Pandemııa: Damyǵan elderdi úlken synaq kútip tur

EDINBÝRG. Shartaraptyń túk­pir-túkpirindegi, Afrıkadaǵy tabysy tómen memleketter baqýat­ty elderden qoldanylmaǵan mıl­lıondaǵan koronavırýs vaksınasyn qoqysqa tastamaı, kómek retinde berýin surap otyr. Al AQSh pen Eýropa bıyl «Úlken je­tilik» sammıtinde bergen ýádesin oryndap, 2022 jyldyń sońyna deıin álem halqyn vaksınamen qamtamasyz etetinine kúmán týa bastady.

Koronavırýs • 26 Qyrkúıek, 2021

Vaksına koronavırýs qaýpin seıilte bastady

Álemdi ábigerge salǵan koronavırýs áli de aptyǵyn basar emes. Keıingi birneshe kúnde indet juqtyrý qarqyny sany sál saıabyrsyǵanymen, táýligine 500 myńǵa jýyq adam qaýipti derttiń tyrnaǵyna ilinedi. Osyǵan baılanysty kóptegen elde áli de karantındik talaptar jeńildetilgen joq. Áıtse de, vaksına saldyrǵandar sany kóp elder shekteý sharalaryn bosańdata bastady.

Álem • 23 Qyrkúıek, 2021

Qytaı kómirden bas tartady

Qytaı basshysy Sı Szınpın budan bylaı shetelde kómirmen jumys is­teıtin jańa energetıkalyq jobalardyń qu­ry­lysyn qarjylandyrmaıtynyn má­limdedi. Osy­laı­sha, Beıjiń bıligi Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assam­bleıa­synda qatarynan ekinshi jyl álemdi tańǵaldyrdy.

Álem • 23 Qyrkúıek, 2021

Balalar durys tamaqtanbaıdy

Kóptegen damýshy elde eki jasqa deıingi balalardyń tek úshten bir bóligi saý ósýine qajet ónimmen tamaqtanady. Sońǵy onjyldyqta olardyń tamaqtanýy jaqsarǵan joq.

Álem • 23 Qyrkúıek, 2021

Nemister sýtegi kólikterine basymdyq beredi

Batareıa qýaty bola­shaq­tyń avtokólik tehno­lo­­gııasyna aınalýy múm­kin, biraq sýtegini esten shyǵarýǵa bolmaıdy.  

Saıasat • 23 Qyrkúıek, 2021

TMD Qarýly Kúshterinde birlesken baılanys júıesi qurylady

Keshe Májilis Spıkeri Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen tómengi Palatanyń jalpy otyrysy ótti. Jıyn barysynda depýtattar birqatar ratıfıkasııalyq zań jobasyn maquldady.

Ekonomıka • 21 Qyrkúıek, 2021

Turaqty azyq-túlik júıesin qarjylandyrý

BEIJIŃ. Jahandyq azyq-túlik júıesi turaqty emes. Onyń quny jylyna shamamen 8 trıllıon dollardy qurasa, teris áseri 12 trıllıon dollardan asyp ketti. Bul júıeniń bir ǵana qarama-qaıshylyǵy emes. Álemde azyq-túlik júıeleri klımattyń ózgerýine áser etedi (aýa raıynyń buzylýy men temperatýranyń joǵarylaýy) jáne oǵan aıtarlyqtaı úles qosady (parnıktik gazdar shyǵarylymy men bıoártúrliliktiń joıylýy). Osy saladaǵy mıllıondaǵan jumys ornynyń kóbi qara kúshti qajet etedi ári jalaqysy tómen. Eń mańyzdysy, bas­ty maqsaty – barshaǵa qoljetimdi, paıdaly tamaqpen qamtýǵa qol jetkize almaıdy.

Álem • 21 Qyrkúıek, 2021

Norvegııanyń ulttyq mindeti

BRIýSSEL. Norvegııadaǵy keıingi oqıǵalar aldaǵy qarashada Glazgoda ótetin BUU-nyń klımattyń ózgerýi jónindegi kon­ferensııada (COP 26) aıtylatyn klımatqa qatysty min­det­te­melerge áser etýi múmkin.

Ekologııa • 20 Qyrkúıek, 2021

Tynyq muhıttaǵy araldar joıylyp barady

Jahandyq jylyný Tynyq muhıttaǵy araldarǵa úlken qaýip tón­d­irip tur. Klımattyń ózgerýine baılanysty óńirde sý deńgeıi kóte­rilip, nóser jaýyn kóbeıip, doly daýyl jıilegen. Ǵa­lym­dardyń boljamyna súıensek, kelesi ǵasyrda álemdegi eń úlken mu­hıt qorshaýynda jatqan birneshe el múldem joıylyp ketýi múmkin.