Ádebıet • 11 Qarasha, 2025
Býker-2025: Davıd Salaıdyń «Tán» romany týraly ne bilemiz?
2025 jylǵy Býker syılyǵynyń laýreaty brıtan-vengr jazýshysy Davıd Salaı atandy. Jazýshy bedeldi marapatqa «Tán» ıakı «Flesh» romany úshin ıe boldy. Qazylar alqasy «aıryqsha qubylys» dep baǵalaǵan týyndyny biz de zerdelep kórdik, dep jazady Egemen.kz.
Ádebıet • 07 Qarasha, 2025
Shyǵarmashylyq zerthana: Tynymbaı Nurmaǵambetov nemese qazaq ne nársege kúledi?
Túsindirme sózdik bylaı deıdi: «Kúlki – aýyzdyń ashyq kúıinde shyǵatyn, qysqa ári qatty dem shyǵaratyn qozǵalys ıakı erekshe úzik-úzik dybystarmen qatar júretin áreket». Tup-týra anyqtama. «Biraq kúlki tynysty keńk-keńk shyǵarý mehanızmi ǵana bolsa, onymen kartadan jasalǵan úıshikterdi ǵana qulatýǵa bolar edi. Ol eshqashan estetıkalyq mánge ıe bolmas edi». О́nertanýshy Iýrıı Borevtiń sóziniń jany bar. Rasynda, kúlki – kúshtilerdiń qarýy. О́ıtkeni eshqandaı nárse kemshilikti kúlki sııaqty abyrjytpaıdy. A. Gersen aıtady: «kúlki – eń qýatty qıratýshy qural» dep. Onysy shyndyq. Jylap-syqtaǵan Rýssoǵa qaraǵanda, kúlkige kómgen Volterdiń «buzyp joıǵany» kóp. Al Charlı Chaplın bizdiń dáýirimizde ıýmordy óshpendilik pen qorqynyshqa qarsy dári dep sanaǵan. Kúlki – kúdik pen úreıdiń bultyn seıiltip, álemge jaryq túsiretin kúsh dep eseptegen. Al qazaq kúlki uǵymyna múlde basqasha qaraǵany anyq.
Mádenıet • 06 Qarasha, 2025
Uly tulǵalar jastyq shaǵyn qalaı ótkizdi?
Talant tabıǵatynyń tamyry – eńbek. Ádebıet pen mádenıet salasyndaǵy uly tulǵalar eńbekke erte jastan etin úıretken. Uly týyndylardy aq semser kezinde jazyp qaldyrýǵa tyrysqan. Ýaqyt pen kúshtiń mol shaǵyn barynsha tıimdi paıdalanýǵa baryn salǵan. Nazarlaryńyzǵa tarıhı tulǵalardyń jastyqtyń jalqyn qýatymen jasaǵan eńbekterin usynamyz.
Mádenıet • 06 Qarasha, 2025
Jer aıaǵy keńip, sýdyń tartylǵandyǵy týraly qýanyshty habardy Nuh paıǵambardyń kemesine kógershin jetkizgen kórinedi. Bizdiń de kemedeı elimiz jańa astana izdep tarıh tolqynynda qaırańdaǵan kezinde óziniń alǵashqy kógershinderin jiberdi. Olardyń ishinde qazirgi Elordamyzdyń mádenıetin kóterýge erekshe eńbek etken ónerpazdar bar edi. Olar – kúıshi Anar Muzdahanova men qobyzshy Janar Júsipova.
Tarıh • 05 Qarasha, 2025
Joshy ulysy týraly búgingi ǵalymdar ne deıdi?
Marmara ýnıversıtetinde «Altyn ordadaǵy ǵylym» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti. Forýmǵa Qazaqstan, Reseı Federasııasy (Tatarstan Respýblıkasy) jáne Túrkııanyń Altyn orda tarıhyn, mádenıeti men rýhanı murasyn zerttep júrgen kórnekti ǵalymdar qatysty, dep jazady Egemen.kz.
Mádenıet • 05 Qarasha, 2025
Aqtoǵaı topyraǵynda dúnıege kelgen dúldúlder men bulbuldardyń sanynda esep joq. Áset Naımanbaıulynan bastalǵan óner kerýeni Kúlásh Baıseıitova, Manarbek Erjanovtarmen jalǵasyp, «Toqyraýyn tolqyndaryna» ulasty. Shyǵarmashylyq ujymnyń sahnada júrgenine bıyl – elý jyl. Soǵan oraı halyqtyq án-bı ansambli Astana kórermenine esep berý konsertin berdi.
Ádebıet • 31 Qazan, 2025
Shyǵarmashylyq zerthana: Ǵalym Jaılybaı óleńdi qalaı jazady?
Shyǵarmashylyq zerthana týyndynyń jazylý sebebin, qalamgerdiń sol sáttegi kóńil aýanyn, jazýshy eńbegine tán belgi-erekshelikterdi arqaý etedi. Bul joly biz aqyn, Abaı atyndaǵy memlekettik syılyqtyń ıegeri Ǵalym Jaılybaıdyń kórkemdik keńistigine boılaıtyn bolamyz.
Digital • 28 Qazan, 2025
Úı jınaıtyn, tamaq pisiretin, kóńil serpilter áńgime aıtyp, qarııalardy baptap kútetin robottar daıarlanyp jatyr. Biraq adam balasy olarǵa senim arta ala ma? Áleýmettik kútim salasynda jańa dáýirdiń bastaldy. Bul tehnologııa týraly BBC agenttiginiń tilshisi Pallab Ghoshtyń materıalyn qazaq oqyrmanyna usynýdy jón kórdik, dep jazady Egemen.kz.
Mádenıet • 24 Qazan, 2025
Baqytjan Orazalıev: «Zamanaýı kitaphana oqyrmanǵa qolaıly jaǵdaı jasaýymen erekshelenýi kerek»
Aleksandr Pýshkın kóshesiniń boıynda kitap arqalaǵan jastardyń qarasy qalyń. Olardyń kóbi – L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń ǵylymı kitaphanasynyń turaqty oqyrmandary. Jańa tehnologııalarmen jabdyqtalǵan, kitap qory baı bul rýhanııat ordasy búginde bilim izdegen jastardyń bas qosatyn ornyna aınalǵan. Kitap isiniń jańa baǵyttary, oqyrman mádenıetiniń ózgerýi jáne sıfrlyq dáýirdegi oqý úrdisiniń erekshelikterin surap bilý úshin kitaphana dırektory Baqytjan Orazalıevpen suhbattasqan edik.
Arhıv • 24 Qazan, 2025
Sherhan Murtazanyń «Egemende» saqtalǵan murasy
Halyq «namys naızaǵaıy» dep beker aıtpasa kerek. Eki kózin Aqsý-Jabaǵylynyń barysyndaı qadap, tarǵyl murtyn tikireıtip, qaqpaq jaýyrynyn kújireıtip, shamyrqana shatynaı, qyransha sańqyldaı sóılegende qazaq balasy dúrildete qol soǵar edi. Al jazǵanda halqynyń aryn arlap, joǵyn joqtaǵan kósemsózi oqyrmannyń kókiregine qona ketip, saı-súıegin syrqyratatyn-dy. Biraq bir sát oılanaıyq. Ol bul bıikke qalaı jetti? Álbette, ońaı jetken joq. Kemeldikke jeter joldyń shyrǵalań hám shytyrman, qıyr da qıyn soqpaǵynan ótti. Qalamgerdiń osynaý beınetti bel-belesiniń bederi qoıyndápteri men túrli jazbasynda saqtalǵan.
