Tarıh • 29 Naýryz, 2025
Taýarıhtyń 1680–1688 jyldary aralyǵynda Táýke han taqqa otyrǵanda Shegen bı jetirýdyń ataqty bıleriniń biri bolǵany belgili. Rýbasylar, bıler eldiń tutastyq, tynyshtyq jáne basqa saıası máselelerine tikeleı aralasýy osy kezden bastalady. Táýke han bılik júrgizýdiń buryn-sońdy bolmaǵan jańa túrin engizýdi uıǵardy. Osy sebepten eldegi eń bedeldi, senimdi, ádil jáne óte shynshyl adamdardy iriktep, «bıler keńesin» qurǵan. Buǵan qazaqtyń uly júzinen, orta júzinen, kishi júzinen bir-bir bı engen. Bulardan basqa osy handyqqa qaraıtyn qaraqyrǵyzdan, qaraqalpaqtan jáne ózge taıpalardan ókilder enip, «Alashtyń alty bıi» atanǵan. Mine, osy «bıler keńesine» halyqtyń amanatyn arqalaǵan Shegen bı babamyz da saılanǵan. Tarıhshy Muhametjan Tynyshbaev «Velıkıe bedstvııa» (Aqtaban shubyryndy) degen kitabynyń 78-betinde Áıteke bıden buryn kishi júzdiń tóbe bıi Shegen bı bolǵanyn jazady.
Qoǵam • 29 Naýryz, 2025
Jasandy ıntellektiniń ıgiligimen qatar, zııandy tusy da barshylyq. Ony ınternet-alaıaqtar qarapaıym azamattyń derekterinen bastap, memlekettiń qupııa aqparatyn qolǵa túsiretin taptyrmas qural retinde paıdalanyp otyr. Sol sebepti jaqyn arada «eGov» portalynda jeke derekterdiń taralǵanyn tekseretin jańa fýnksııa iske qosylmaq.
Densaýlyq • 29 Naýryz, 2025
Astanada áıelder densaýlyǵyna arnalǵan ashyq talqylaý ótti
Elordada áıelder densaýlyǵy, kontrasepsııa jáne qoǵamnyń áıelderdiń reprodýktıvti quqyqtary týraly habardarlyǵyn arttyrý máselelerine arnalǵan ashyq talqylaý ótti. Is-sharany Gedeon Richter Kazakhstan kompanııasy Kazakhstan Women’s Health jobasy aıasynda uıymdastyrdy.
Digital • 29 Naýryz, 2025
Otandyq startap álemdik naryqqa shyqty
Otandyq «GoatChat.AI» startapyn Ispanııanyń iri medıaholdıngi «Newry Global Media» satyp aldy. Álem qyzyǵyp otyrǵan «GoatChat.AI» – jasandy ıntellekt negizinde jumys isteıtin, otandyq ınnovatorlar Erbol Kópjasar men Baqytjan Dos qurǵan biregeı mobıldi qosymsha. Qosymsha álemdik deńgeıdegi úlken tildik modelder arqyly jumys isteıdi ári «ChatGPT» sekildi tanymal «AI» tehnologııalarymen bir qatarda tur.
Digital • 29 Naýryz, 2025
Qazaq tiliniń ınternettegi qadamy
Turmysymyzben tutasyp ketken ınternette qazaq tiliniń kósegesin kógertý – ony ǵylym tiline aınaldyrý salmaǵymen shamalas. Ana tilimizdiń zamanaýı qoldanysqa saı mártebesin kóterýdi kózdesek, ınternettegi qazaq tiliniń tegeýrinin kúsheıtý týraly aıtýdyń ózi artyq. Al ınternetten aqparat izdesek, aldymen, aldymyzǵa «Wikipedia» saıtynyń deregi usynylady. Ýıkıpedııa – álem tilderiniń ǵalamtordaǵy tólqujaty. Osy keńistiktegi qazaq tiliniń úlesin tek til mamandary ǵana emes qarapaıym qoldanýshylar da toltyrýǵa qaýqarly.
