Suhbat • 06 Maýsym, 2023

Ulttyq mártebege múddeli teatrlar ultqa jaqyn ba?

Ár kezeń óz avtoryn týǵyzady. О́mirsheń klassıka­nyń kórermenge bereri de, úıreteri de kóp. Alaıda óz dáýirine ún qatqan, óz ýaqytynyń júgin kótergen zamanaýı dramatýrgterdiń shyǵarmalary teatr sahnasynda árdaıym keshegi kezeń týyndylarymen birdeı deńgeıde kórinis taba bermeıdi. Búgingi dramatýrgter qoǵam tarapynan «Shekspır men Chehov sııaqty jaza almaı­syńdar» degen ótkir syndy jıi estıdi. «Jazǵan pesam sahnada qoıylmaıdy» dep nemese qoıylǵan kúnde de, «ishten shyqqan shubar jylan», kóz maıyn taýysyp, jan júregimen jazǵan pesasynyń rejısserlerdiń «pyshaǵyna» ilinip, aıaý­syz týralyp, jutań tartyp shyǵatynyna narazy dramatýrg ózinshe ókpeli. «Olardyń jazǵan pesalary jaramsyz. Sıýjeti solǵyn, ıdeıasy áljýaz, keıipker harakterlerine deıin uqsas, qarabaıyr, tartymsyz» dep rejısser sharasyzdyq tanytady. Dramatýrg pen teatrdyń, dramatýrg pen rejısserdiń arasyndaǵy baılanystyń belgili bir júıege túspeýi – búgingi qazaq teatrynyń sheshimin kútken ózekti máseleleriniń biri. «Dramatýrg – rejısser – kórermen» tizbeginde jumys isteıtin teatr­lar óz repertýaryn jasaıtyn avtor-dramatýrgpen shyǵarmashylyq baılanysyn qamtamasyz etetin zamanǵa saı ońtaıly tetikterin taba alǵan joq. Ortaq mámilege kele almaı tartysyp júretin eki tarap­tyń pikirtalasy tolassyz aıtylyp kele jatqanyn esker­gennen bolar, M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń Teatr jáne kıno bóliminiń meńgerýshisi, tanymal teatr synshysy, ónertaný kandıdaty Amangeldi Muqan dramatýrgter men teatr rejısserleriniń basyn qosyp, kúrdeli máseleniń kóleńkesi men kúngeıi týraly áńgime órbitti. Ulttyq ádebıettiń bas dramatýrgi M.Áýezovtiń Mýzeı-úıinde ótken jıynǵa jıyrmadan astam teatr mamany qatysty. Shyǵarma talantty avtordyń qalamynan týsa, jazylǵan dúnıe mazmun jaǵynan tereń, másele qoıý jóninen ótkir bolsa, teatr sahnasynda qoıylýyna ne kedergi? Olardy qalaı jaqyndatýǵa bolady jáne teatrǵa, kórermenge qajetti sapaly pesa jazýdy qalaı jolǵa qoıýǵa bolady? Mine, bul – suraq. Maqsaty – máseleniń basynda turǵan eki tarapty, eki úlken shyǵarmashylyq top – avtor-dramatýrg pen teatrdy (rejısser, dırektor) jaqyndastyrý.

О́ner • 06 Maýsym, 2023

Imanjúsiptiń armany

Bıyl halqymyzdyń ardaqty perzentteriniń biri, aqyn, ánshi, kompozıtor Imanjúsip Qutpanulynyń týǵanyna 160 jyl toldy. Soǵan oraı elordadaǵy Erkeǵalı Rahmadıev atyndaǵy Memlekettik akademııalyq fılarmonııasynda «Imanjúsiptiń áni» atty ádebı-sazdy kesh ótti.

Ekologııa • 06 Maýsym, 2023

Qorshaǵan ortaǵa oń kózqaras qajet

Ǵalam jurtyn mazalaıtyn kókeıkesti máseleniń biri – qorshaǵan ortanyń tazalyǵy. Tumsa tabıǵattyń lastanýy, ásirese kómirsýtekti shıkizat sanatyndaǵy «qara altyn» kóbirek óndiriletin Atyraý óńiriniń turǵyndaryn da mazalaıdy.

Aımaqtar • 06 Maýsym, 2023

Kók týdyń jelbiregeni...

4 maýsym – Memlekettik rámizder kúnine oraı Shymkentte merekelik is-sharalar uıymdastyryldy. Osynaý aıtýly kúni qalanyń Táýelsizdik saıabaǵynda saltanatty jıyn ótip, oǵan shahardyń barsha zııaly qaýym ókilderi, áskerıler, kúshtik qurylym basshylyǵy, depýtattar, eńbek ardagerleri, jastar men túrli qoǵamdyq uıym músheleri qatysty.

Tarıh • 06 Maýsym, 2023

Qashqyn qalmaqtyń lańy

О́tken HH ǵasyr basynda álem tarıhynda asa kúrdeli ózgerister oryn aldy. Sonyń alǵashqysy – 1905-1907 jyldary patshalyq Reseıde tolqý týdyrǵan birinshi tóńkeris bolsa, ekinshisi – 1911 jyly sındik Qytaı elinde úsh júz jyl ústemdik júrgizgen mánji bıligi qulap, qoǵamdyq-saıası ahýaldyń ózgerýi. Osy tusta jańadan qurylǵan Qytaı memleketin yqpaldy áskerı generaldar, saıasatkerler jeke-jeke bólip alyp bıleýge kóshti. Atap aıtqanda, Sychýan provınsııasyn bir general menshiktep alsa, taǵy bir general Iýan Shıkaı parlamentti taratyp, eldiń negizgi bóligin óziniń basqarýyna kóshirdi. Al Shyńjan ólkesi men Mońǵolııa ýaqytsha býferlik kúıde boldy.