Zerde • 29 Mamyr, 2023

Umytylmas qasiret

Alash arystary men tu­tas­ halqymyzǵa qarsy ja­­sal­ǵan keńes ókimetiniń zu­lym­dyq saıasatyn­ búgingi qo­ǵam keńinen tanı tústi. Deı­tur­ǵanmen zulmat jyl­dar­ǵa qatysty óńirler­diń­­ muraǵattary az zert­tel­­geni, áli kúnge qupııa kú­ıinde ustalyp otyrǵan qu­­jattardyń kóptigi ras. Sta­lın­dik qýǵyn-súrgin men ashar­shylyqtyń alapat daýylynan Ertis-Baıan óńiri erek­she zardap shekkenin de endi bilip jatyrmyz.

Tarıh • 29 Mamyr, 2023

Tutqyndar tyrnaqpen qazǵan «Belomorkanal»

Halyqty qynadaı qyrǵan zobalań taqyrybynyń aınalasynda áli de zerttelmegen tarıhı derekter men saıası taqyryptar az emes.

Tarıh • 29 Mamyr, 2023

Arda týǵan Seıdázim

1917 jyly «Qazaq» jáne «Saryarqa» basylymdarynda Búkilreseılik quryltaıda qazaqtyń múddesin qorǵaýǵa laıyq dep 43 adamnyń aty atalǵan hat jarııalanady. Ult kósemi Álıhan Bókeıhan esim-soılaryn túgendegen, memleket negizin quratyn keńeske laıyqtaǵan topta Seıdázim de bar edi. Hat mátininde Seıdázim Qadyrbaı esimi Ahmet Baıtursynuly men Mirjaqyp Dýlatulynan keıin úshinshi atalypty. «Qyr balasy» aıryqsha senim artqan Seıdázim Qadyrbaıuly kim? Alash tarıhnamasynda tulǵanyń alar orny qaısy? О́mir deregi bizge nendeı syr shertedi?

Ǵalym • 29 Mamyr, 2023

Mıllıondaǵan qazaqtyń joqtaýshysy

QR UǴA qurmetti múshesi, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, bilikti ustaz, Asharshylyq taqyrybynyń kórnekti zertteýshisi, marqum Talas Omarbekov týraly ótken shaqpen estelik maqala jazýǵa týra kelip tur.

Tulǵa • 28 Mamyr, 2023

Qazaqtan shyqqan tuńǵysh ǵarysh konstrýktory

Jańa ǵarysh kemesin jasaýǵa atsalysqan keńes ǵalymdarynyń arasynda qazaq ǵalymy da bar edi. Biraq ol týraly kezinde aıtylmady. Oǵan qupııa mekemeniń qupııa mamany retinde únemi jasyryn ómir súrýge týra keldi. Búginde ómirden ótip ketse de, ol týraly ǵalamtordan aqparat taba almaısyz. Otbasylyq sýretterinen basqa eshteńe joq. Bizdiń qolymyzda ómirden óter aldynda kezinde ózine qamqorshy bolyp, qanatynyń astyna alǵan Qyzylorda oblysy Qazaly aýdanynda turatyn týǵan apasy Salıha men jezdesi Nııazǵalıdyń shańyraǵyna kelgende túsken jalǵyz beınesi qaldy. Bul qazaq ǵalymynyń aty-jóni – Ońǵarbaı Qazybaev.

Dástúr • 25 Mamyr, 2023

Qymyzmuryndyq – ult qazynasy

Jalpy, qazaq halqynyń umyt bolyp bara jatqan ulttyq mádenı rásiminiń biri – Qymyzmuryndyq. Bul da Naýryz meıramy sııaqty kóneden kele jatqan qazyna. Dálel retinde keltirsek, Eýropa, Qytaı, Parsy elderi tarıhshylary men saıahatshylarynyń, Gerodottyń jazba derekterinde «Saqtardyń eń jaqsy sýsyny – qymyz, al úlken toıy – Qymyz­muryndyq, dep jazylǵan. Mundaı derekter keıingi ortaǵasyrlyq ǵalymdardyń eńbekterinde de kóptep kezdesedi. Ásirese Armenııa, Reseı tarıhshylarynyń eńbekterinde kóbirek aıtylady. Biraq bul dástúr keńes kezeńinde durys ­nasıhattalmady.

Tulǵa • 25 Mamyr, 2023

Qara shańyraqty qut kórgen

Ǵasyrdan astam tarıhy bar qazaq baspasóziniń qara shańyraǵy tabaldyryǵyn stýdent kezinde attap, sodan búkil sanaly shy­ǵarmashylyq ǵumyryn osy ujymǵa arnap, osynda taban aýdar­maı eńbek etip, zeınet jasyna jetkenshe qolynan qalamyn tastamaǵan jýrnalıst Ádil Dúısenbek bas basylym – «SQ» – «Egemenniń» shyraqshysy, jylnamashysy edi dep aıtýǵa ábden laıyq.

Tulǵa • 25 Mamyr, 2023

Dáýbaba – tarıhı tulǵa

Jazýshy Sherhan Murtaza «Iirsý – Aqsý-Jabaǵyly qoryǵynyń soltústik-shyǵys qaqpasy» dep jazdy. Al Dáýbaba bolsa – osy qoryqtyń ońtústik-batys qaqpasy.

Tarıh • 24 Mamyr, 2023

Omby qazaqtarynyń maıdandaǵy erligi

Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń aıaqtalǵanyna, mine, 78 jyl ótti. Otty jyldar men qan maıdan kýágerleriniń kóbi búginde ómirde joq. El basyna qıyn-qystaý kún týǵanda beldi bekem býyp, eshbir qaýip-qaterden qaımyqpaı eren erlik tanytqan azamattarymyz qanshama? Sondyqtan surapyl soǵys jyldary qaza bolǵan, joǵalyp ketken sarbazdardy anyqtap, muraǵattyq-izdestirý jumysymen júıeli aınalysýdyń mańyzy zor. Mundaǵy maqsat – úzilip qalǵan urpaq sabaqtastyǵyn jalǵaý, tarıhymyzdy túgendeý, jas urpaqqa ata-baba rýhyna degen adaldyqty qalyptastyryp, erekshe qurmet kórsetý.

Rýhanııat • 24 Mamyr, 2023

Eraǵańnyń erekshe sátteri

1962 jyldyń qysy, Aqtóbe oblystyq fılarmonııasyna kórkemsóz oqýshy bo­lyp ornalasqan kezim. Mádenı-aǵartý ýchılıshesinde oqyp, jatyq sóı­leý­di­­ úırenip júrgen, daýysym da táp-táýir, tájirıbem azdaý bolatyn. Tap sol jy­ly ártisterdi attestasııadan ótkizýge Almatydan komıssııa kele qaldy.