Álem • 19 Sáýir, 2023
2023 jylǵy jasandy ıntellekt ındeksi
Jaqynda jasandy ıntellekt ındeksi boıynsha «Artificial Intelligence Index Report 2023» atty esep jarııalandy. Munda jyl saıyn salystyrylǵan, taldanǵan jańa derekter usynylady. Bul – Stenford ýnıversıtetiniń Adamǵa baǵyttalǵan jasandy ıntellekt ınstıtýtynyń (HAI) jeke bastamasy. Bul jasandy ıntellektini jaýapkershilikpen jáne etıkalyq turǵydan damytý maqsatynda mańyzdy sheshim qabyldaýǵa múmkindik beredi.
Pikir • 18 Sáýir, 2023
Dúnıeden kóshkenimen kóz aldyńnan jarqyn da jyly júzderi ketpeıtin, sanadan kóńilderi men yqylas nıetteriniń izderi óshpeıtin Báıken aǵa Áshimov, Ábish Kekilbaev, Kenjeǵalı Saǵadıev, Maqtaı Saǵdıev, Kákimbek Salyqov syndy qazaqtyń alyptary óz tirshilikterinde Svetlana Jalmaǵanbetovany «Sveta», «Svetajan» dep óz qyzdaryndaı erkelete aıtatyn sátteri qazir saǵynyshqa aınaldy.
Bilim • 18 Sáýir, 2023
Attestattaý: synaq pa, súrindirý me?
Sońǵy kúnderi attestattaýdan óte almaı, saǵy synǵan muǵalimderdiń janaıqaıy kóbeıdi. Oral qalasynyń ózinde bir kúnde synnan ótken 50 pedagogtiń 49-y súringen eken. Bulardyń kópshiligi jańartylǵan baǵdarlama boıynsha sabaq berip júrgen tájirıbeli mamandar bola tura, tıisti mejeden kórine almaǵany qalaı degen suraq týady.
Tarıh • 17 Sáýir, 2023
«Ana týraly ballada» Bul ánniń alǵashqy mátini basqasha bolǵan
«Áli esimde biledi jurt biledi, El basyna qater tóngen jyl edi, Qımastaryn qan maıdanǵa uzatyp, Qars aıyrylǵan analardyń júregi.
Qoǵam • 17 Sáýir, 2023
Shymkent kalasyndaǵy burynǵy Ońtústik Qazaqstan oblysy Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń arhıvinde saqtalǵan qujattardy zerdeleý negizinde jergilikti halyq kóterilisterine qatysty qundy, kópshilikke áli de belgisiz bolyp kelgen materıaldar anyqtaldy. Solardyń ishinde buryndary ár jerde estilip qalatyn, biraq naqty aıtyla bermeıtin, 1930 jyly oryn alǵan «Saıram oqıǵasy».
Qoǵam • 17 Sáýir, 2023
Maıdanger tarıhshyǵa arnalǵan konferensııa
Bıyl qazaqtyń maıdanger qyzdarynyń biri, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Shaǵıla Ákimbaıqyzy Qusanovanyń (1923-2019) týǵanyna – 100 jyl.
Úkimet • 17 Sáýir, 2023
О́ńirdi órkendetetin – óndiris
Premer-mınıstr Á.Smaıylov ótken aptada Ulytaý oblysyna jumys saparymen baryp, Jezqazǵan mys zaýytynda, Annensk kenishinde, Jezqazǵan jylý-elektr ortalyǵynda, Sátbaev ortalyq aýrýhanasynda boldy. Budan basqa da nysandardy aralap kórip, jurtshylyqpen kezdesip, pikir almasty. Sapar sońynda ortalyq memlekettik organdar jáne óńir ákimdigi basshylary qatysqan Ulytaý oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń ózekti máseleleri boıynsha keńes ótkizdi.
Qoǵam • 16 Sáýir, 2023
Qyz – eldiń de, erdiń de ajary
Senekeden «Adam ólgen soń qaıda barady?» dep suraǵanda, ol «О́mirge qaıta oralý úshin kezekke turady» dep jaýap beripti. Sóziniń jany bar sııaqty. Urpaq neǵurlym kóp bolsa, jaryq dúnıege qaıta oralý múmkindigi arta túsetindeı. Aıtalyq, Abylaı hannyń 70 balasy bolǵan. Onyń kindiginen ataqty Qasym tóre, Kenesary, Naýryzbaı, Syzdyq, Shoqandar órbidi. Antropologterdiń deregine júginsek, Shoqan tipti Abylaı hannyń aýzynan túskendeı, aınymaıtyn kórinedi. Al birli-jarym balasy bar biz qaıtpekpiz? Basymyzdyń kóbeıýi úshin memlekettik yntalandyrý sharalary qajet-aq. О́kinishtisi, búginde turmystyq jaǵdaıǵa baılanysty jastarymyz nekege turýǵa asyqpaıdy. Esesine nekeleskenderdiń úshten biri ajyrasyp jatyr. Demografııamyz tasbaqanyń júrisindeı qarqynmen damyp keledi. Sonda qalaı órkendeımiz? Qaıtip ilgeri basamyz?
Jastar • 16 Sáýir, 2023
Rýhanııat • 16 Sáýir, 2023
Túrkistan tutastyǵynyń rýhanı-mádenı kody
Búgin biz rýhanı azattyqtyń negizi retinde babalar murasyn jańǵyrtý men damytýdyń mańyzy týraly sóz qozǵasaq ta, is júzinde budan otyz jyl buryn qutyldyq degen burynǵy otarshyldyq paradıgma ıdeologııasynyń qursaýynan tolyq shyǵa almaı kelemiz. Biz bul jerde ózimizdiń rýhanııat pen memleket araqatynasynan mádenı-rýhanı sabaqtastastyq izdeıtinimizdi aıtýymyz kerek, al ony kezinde Keńes ókimeti óziniń «shetkeri ulttarǵa» qatysty emin-erkin júrgizgen mádenı-taptyq assımılıasııalaý jobalary aıasynda aıamaı qarap kelgeni jalpyǵa aıan.
