О́ner • 17 Tamyz, 2022
Birneshe ýaqyt buryn qolymyzǵa túsken Romen Rollannyń «Bethovenniń ómiri» atty kitaby bizdi qyzyqtyrǵan. Bethovenniń shalt, shálkes minezi, pańdyǵy, parasaty eliktirgen. Ol beıne bir basqa keńistikte ómir kesherdeı, basqa dáýirde júretindeı. О́zi jasaǵan ómirsheń áleminde.
Ádebıet • 15 Tamyz, 2022
Aýdarma óleńdi oqý – jasandy gúldi ıiskegenmen birdeı. Aýdarylǵan jyr túpnusqadaǵy telegeı sezimdi tolyq saqtap tura almaıdy. Biraq keıbir tárjimany oqyǵanda, avtordyń ózimen jolyqqandaı adýyn kóńil kúıdi bastan keshesiz. Ábirásh Jámishevtiń Hafız ǵazaldaryn joǵary shabytpen, asqan yjdahatpen aýdarǵany baıqalady.
О́ner • 14 Tamyz, 2022
Halyq ánderi ishinde áýezimen, jalpaq daladaı keń atmosferasymen sanada qalyp qoıar tunyǵy bolady. Tipti kóńilde jattalyp qalyp, kópke deıin esten shyqpaı júretini de bar. Sol ánniń biri hám biregeıi – «Balapan qaz». «Balapan qaz» birshama ýaqyt halyq ánderiniń quramyna enip, avtory jaıly, tarıhy jaıly sóz qozǵalmaı keldi. Alaıda keıingi jyldary júrek shanshytar áýezdi saz tereń zerttelip, shyǵý tarıhy jaıly naqty málimet aıtylyp júr.
Ádebıet • 09 Tamyz, 2022
Kúndelik jazý isi barlyq aqynǵa tán qubylys emes. Jan sózin tek poezııaǵa ne prozaǵa ǵana aqtaratyn qalamgerler jeterlik. Pýshkın kúndeligi, Muqaǵalı kúndeligi degen uǵymdar bar. Al nebári bes-alty betti quraıtyn Tólegen Aıbergenov kúndeliginen derbes oılar men aqynnyń ishki dúnıesiniń arpalysyn kórýge bolady. Kemeńger Ábish tilimen sóılesek, aqyn «qysqa ǵumyrynda tek sol kórýge, ómirdi túısiný men túsinýge ǵana arnaǵan tárizdi. Ol osynsha az ǵumyrynyń ishinde ómirdiń pendeni qashan ajal aýzyna aparǵansha aıtpaıtyn, tanytpaıtyn syry men sıpattaryn qalaı túsinip, qalaı túısinip úlgergen! Onyń ómirdi bilýi, adamdy bilýi, tabıǵatty bilýi netken tereń!»
Rýhanııat • 08 Tamyz, 2022
Abaı • 05 Tamyz, 2022
Jer jaralǵaly omartadaı azynaǵan alýan pikirler shoǵyry qosa jaraldy. Pikirlerdiń deni adamnyń ózin izdeýge jolǵa shyǵýǵa úndeıdi. «Fılosofııany kókten jerge túsirgen» Sokrat «О́zińdi tany» dedi. Abý-l-Faradj: «Danalyqtan ada júrek – ólik júrek. Al ony ǵylymmen baıytsańyz, ol semgen baqqa jaýyn jaýǵandaı qaıta tiriledi» dedi. Ál-Farabı: «Baqyt – kemeldikke umtylý» ekenin aıtty. Borhes: «Ár adam jumaqty ártúrli beınede qııaldaıdy, al men ony bala kúnnen kitaphana keıpinde elestetemin» dedi.
О́ner • 02 Tamyz, 2022
О́ner men jankeshtilik bir uǵym ispetti. Jankeshtilik joq jerde óner adamynyń órisi jińishkermek, tynysy tarylmaq. Qaıbir joly Muhtar Áýezovtiń ómirderegine kóz júgirte otyryp, qýǵyn-súrgin men mehnattan kóz ashpaǵan jyldaryna kýá boldyq. «Apyr-aı, osyndaı alasapyran dáýirde, kerýeni keri aınalǵan zamanda qalaısha kesek-kesek, qadaý-qadaý shyǵarmalar qaldyrǵan?» degen oıǵa qalǵanbyz. Baqsaq, munyń astarynda jankeshtilik atty alyp uǵym jatyr.
Ádebıet • 01 Tamyz, 2022
«Magııalyq realızm» termınin alǵash ret nemis ónertanýshysy Frans Ro sýret ónerine qoldandy. Odan soń Ortega-ı-Gasset magııalyq realızmniń ádebıettegi orny jaıly sóz qozǵady. Latyn Amerıkasy prozasynda XX ǵasyrdyń orta tusynda termın biregeı baǵytqa aınalyp, álem oqyrmandarynyń joǵary qyzyǵýshylyǵyna ıe boldy.
О́ner • 31 Shilde, 2022
Genıı sózi orys tilinen «danyshpan» dep aýdarylady. Danyshpan – talanttan joǵarǵy dúnıe. Iаǵnı asqynǵan talant, asqan talant. Álbette, bul sózdi sırek qoldanamyz. Búgin qos danyshpan – Van Gog pen Edgar Po jaıyn sóz etpekpiz. Eger danyshpan sózin qoldanýǵa bolatyn eki sýretshini atar bolsaq, biri – Salvador Dalı, biri – Van Gog bolar edi. Al birin atar bolsaq, qyrman basyndaǵy qaraýyldaı qaraýytyp Van Gogtyń jalǵyz ózi qalar edi.
Ádebıet • 28 Shilde, 2022
XX ǵasyrdyń ekinshi jartysynda Latyn Amerıka ádebıetinde úlken dúmpý ornady. Rýben Darıo men Hose Martı bastaǵan modern baǵyty ózinen keıingi qalamgerlerge edáýir áser etti. Álem ádebıetin Gabrıel Garsıa Markes, Hýlıo Kortasar, Oktavıo Pas, Horhe Lýıs Borhes sary-jasyl elesterimen syrqattap úlgerdi. Jumbaq labırıntteri men qupııa tústeri arqyly baýraǵan ıspantildi jazýshylar magııalyq realızm baǵytynda ónimdi eńbekterdi dúnıege ákeldi.
