Eksklıýzıv
Ekonomıka • 14 Qańtar, 2026
Abzal Narymbetov: Munaı eksporttaıtyn balama baǵyttardy damytpaǵanymyz tarıhı qatelik boldy
Kaspıı qubyr konsorsıýmynyń (KQK) ınfraqurylymyna jasalǵan dron shabýyly Qazaqstannyń munaı eksporty qanshalyqty osal ekenin taǵy bir márte kórsetti. Bir baǵytqa táýeldi tasymal júıesi el ekonomıkasyn mıllıardtaǵan shyǵynǵa ushyratyp, energetıkalyq qaýipsizdik máselesin kún tártibine shyǵardy. Energy Analytics dırektory Abzal Narymbetov bul jaǵdaıdy «tarıhı qatelik» dep baǵalady, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 08 Qańtar, 2026
Aq shashty qoǵam: qartaıyp bara jatqan adamzat qaıtse aman qalady?
Adamzat jańa kezeńge qadam basty. Bul halyq sanynyń azaıý dáýiri. Bir qozy týsa, bir túp jýsan artyq shyǵady degen túsinik baıyrǵy túsinikke aınalyp barady. Oılap qarańyz, jer betindegi turǵyndar sany XIV ǵasyrdan beri alǵash ret indettiń, soǵystyń saldarynan emes, balalardy dúnıege ákelýden sanaly túrde bas tartýdyń nátıjesinde kúrt kemigen. Bul nege aparady? Qoǵamnyń qartaıýyna, jastar men eńbekke qabiletti adamdardyń tapshylyǵyna. Bul demografııalyq quldyraý ekonomıkaǵa, áleýmettik júıelerge jáne jahandyq tepe-teńdikke óte qatty yqpal etedi. Otbasydan bastap, memleketterge deıin syn-qaterden aman qalmaıdy. Áıtse de, depopýlızasııa dáýiri adamzattyń qurdymy deýden aýlaqpyz, biraq bul zaman – siz ben bizdiń bolashaǵymyzdy qaıta baıyptaıtyn ýaqyt.
Ekonomıka • 06 Qańtar, 2026
«Qara altyn» arzandasa, qazyna ortaımaı ma? Venesýela faktorynyń qazaq ekonomıkasyna áseri
Muhıttyń arǵy betindegi Venesýelanyń basyna bult úıirilse, jahandyq munaı naryǵy eleń ete qalatyny belgili. Álemdik «qara altyn» kartasynda ózindik orny bar bul eldegi saıası-ekonomıkalyq terbelister Qazaqstan ekonomıkasyna qalaı áser etedi? Bıýdjettiń búıirin toltyryp otyrǵan munaı baǵasy qubylsa, Ulttyq qordyń jaǵdaıy neshik bolmaq? Osy jáne ózge de saýaldar tóńireginde munaı-gaz salasynyń sarapshysy Abzal Narymbetovpen tildesken edik.
Qoǵam • 31 Jeltoqsan, 2025
Qazirgi balalar Aıaz ataǵa sene me?
Internet pen aqparattyń keń taralýyna baılanysty balalardyń basym kópshiligi Aıaz atanyń baryna kúmán keltiredi. Degenmen keıbir kishkentaı balalardyń merekelik atmosferaǵa jáne qalyptasyp qalǵan dástúrge oraı senimi setinemegen, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 31 Jeltoqsan, 2025
Merekeni qalaı qoljetimdi baǵaǵa toılaýǵa bolady?
Jańa jyl − qýanyshqa, jylylyqqa jáne ǵajaıyp sátterge toly mereke. Alaıda dál osy kezeńde shyǵyn kólemi aıtarlyqtaı artyp ketetini jasyryn emes. Soǵan qaramastan, merekeden bas tartpaı-aq, ony aqylmen jáne únemmen uıymdastyrýǵa bolady. Qymbat meıramhanalar men artyq shyǵyndarsyz da jańajyldyq demalysty kóńildi ári este qalarlyqtaı etip ótkizý ábden múmkin. Bul maqalada merekeni qoljetimdi baǵaǵa uıymdastyrýdyń tıimdi joldaryn aıtamyz.
Mereke • 31 Jeltoqsan, 2025
Álem elderi jańa jyldy qalaı qarsy alady?
Álem halyqtary úshin Jańa jyl – kúntizbedegi jańa kún emes, úmit pen jańarýdyń, ótkenge esep berip, bolashaqqa senimmen qaraýdyń bastamasy. Jer sharynyń ár túkpirinde bul mereke ártúrli atalyp, árqıly dástúrmen toılanǵanymen, jahan jurtyn jaqsylyqqa degen senim biriktiredi, dep jazady Egemen.kz.
Tehnologııa • 31 Jeltoqsan, 2025
2025 jyly Google-dan eń kóp izdelgen suraqtar qandaı?
Google kompanııasy 2025 jyldyń eń tanymal izdeý suranystarynyń reıtıngin jarııalady. Bıyl qoldanýshylar jasandy ıntellekt, iri sporttyq jarystar jáne jańa iPhone týraly aqparatty jıi izdegen, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Ekonomıka • 31 Jeltoqsan, 2025
Jańa jyl aldynda aqshany qalaı josparlaǵan durys?
Jeltoqsan aıy – jyldyń eń shyǵyndy kezeńi. Syılyq, merekelik dastarhan, basqosýlar, jol júrý men demalys otbasy bıýdjetine salmaq túsiredi. Dál osy ýaqytta adamdar oılanbaı aqsha jumsap, qajetsiz nesıe alyp nemese alaıaqtardyń qurbany bolady. Sondyqtan bıýdjettik berekeni saqtaı otyryp, merekeni laıyq deńgeıde atap ótýge qajet chek-lıstti daıyndap kórdik.
Ádebıet • 30 Jeltoqsan, 2025
Shyǵarmashylyq zerthana: Aıt-man ne aıtqysy keledi?
Kórkem shyǵarmany túsinip oqý – ony jazýǵa ketken eńbekpen para-par úderis. Avtor beınelep otyrǵan ómir óziniń de sanasynda jańǵyryp, ózi de sol ómirdiń bólshegine aınalýy úshin oqyrman da sanasyna salmaq túsirýi qajet. «Meni qyzyqtyr», «ne aıtqyń kelgenińdi túsindir» deıtin adamdar Gogoldiń sıqyrshy keıipkeri Pasıýktiń tamaq ishkenin eske túsiredi. Ol buǵan kelgende múlde qınalmaıtyn. Onyń aldynda bir tárelke varenık pen qaımaq turatyn. Álgi varenıkter sıqyrdyń kúshimen ózi kóterilip, qaımaqqa kúmp etip alyp Pasıýktiń aýzyna qaraı aǵyla beretin. Biraq oqý prosesi Pasıýktiń túski asyna túk te uqsamaıtyn qubylys. Munda eshqandaı sıqyr ıdeıany qara sózdiń qaımaǵyna matyryp asqazanyńa jóneltpeıdi. Shyǵarmany oqý nátıjeli bolýy úshin oqyrman ózi eńbek etýi kerek, ári eshqandaı ǵajaıyp ony bul jumystan bosata almaıdy. Mátindegi kúrdeli sózderdi túsinýden bólek, ondaǵy mándi qabyldaı alý úshin oqyrman da shyǵarmashylyq eńbekke aralasý qajet.
Mereke • 30 Jeltoqsan, 2025
Jańajyldyq kóńil kúı syılaıtyn úzdik fılmder
Jańa jyl – otbasynyń ár múshesin bir shańyraq astynda toptastyratyn ǵajaıyp mereke. Bul kúnderi úlkender kúntizbe aýysatyn mańyzdy kezeń aldynda ótken jyldy qorytyndylap, keler jylǵa arnalǵan josparlaryn bekitip jatady. Al búldirshinder úshin jańa jyl – ǵajaıyp armandar oryndalýy tıis sıqyrly kezeń. Olar úshin ortaq kóńil kúı aýanyn qalyptastyryp, merekelik kóńil kúıdi eseleýde fılmder men mýltfılmderdiń orny erek. Ár úıde baýyrmaldyq, ózara túsinistik aýanyn ornatyp, jaqsylyqqa jeteleıtin úzdik fılm men mýltfılm toptamasyn usynamyz, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 30 Jeltoqsan, 2025
Qazir qandaı kitaptar ótimdi? Non-fıkshn álde kórkem proza?
Búgingi qazaq qoǵamynyń suranysy men ıntellektýaldy baǵyty kitap sórelerindegi tańdaýdan aıqyn ańǵarylady. Kórkem sózdiń qudiretine ǵana ıek artqan oqyrman búginde pragmatıkalyq mazmunǵa – naqty aqparat pen ómirlik tájirıbege negizdelgen non-fıkshn ádebıetine de aıryqsha kóńil bóle bastady. Osy eki baǵyttyń arasyndaǵy báseke men úndestik qandaı? Egemen.kz tilshisi osy saýaldar tóńireginde baspagerler men qalamgerlerdiń paıymyn saralap kórdi.
Qoǵam • 29 Jeltoqsan, 2025
2025 jyly BAQ-ta qandaı taqyryptar jıi talqylandy?
2025 jyl Qazaqstan úshin qoǵamdyq pikirdiń, mádenı serpilistiń jáne saıası-áleýmettik talqylaýlardyń toǵysqan kezeńi boldy. Jyl boıy el nazarynda tarıhı mereıtoılar, álemdik deńgeıdegi konsertter, sporttaǵy jetistikter men daýly ister, sondaı-aq halyqty alańdatqan áleýmettik jáne zańnamalyq bastamalar turdy. Kúntizbe aýysar tusta bıyl BAQ pen áleýmettik jelide talqy tarazysyna túsip, eldi eleńdetken mańyzdy oqıǵalardy eske túsiremiz, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 29 Jeltoqsan, 2025
2025 jyly Qazaqstanda qandaı daýly málimdemeler boldy?
Qazaqstan úshin 2025 jyl – ekonomıkalyq nemese ınfraqurylymdyq ózgeristermen ǵana emes, qoǵamdyq pikirdi qaq jarǵan málimdemeler men bastamalarmen este qaldy. Bulardyń keıbiri halyqaralyq qarsylyq týǵyzsa, endi biri el ishinde talqyǵa tústi. Ásirese LGBT, ýaqyt beldeýi, til máselesi qoǵamda kóbirek daý nysanasyna ilindi, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 29 Jeltoqsan, 2025
Mereke kúnderi poıyz ben ushaq kestesi qalaı ózgeredi?
Jańa jyl qarsańyndaǵy saparlar árqashan úlken jaýapkershilikti talap etedi. Alys jolǵa shyqqan azamattardy qamtamasyz etý maqsatynda Kólik mınıstrligi men «Qazaqstan temir joly» (QTJ) jolaýshylar úshin mańyzdy sheshimder qabyldady. Mereke kúnderi áýe reısteri men poıyzdardyń sany artyp, jańa býynnyń vagondary jolǵa shyqpaq. Eń bastysy – halyqtyń kókeıinde júrgen bılet baǵasynyń ósýine qatysty saýalǵa naqty jaýap berildi, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 29 Jeltoqsan, 2025
1 qańtardan bastap elimizde ne ózgeredi?
Jańa jyl tabaldyryqtan attaǵan sátten bastap elimizdiń tynys-tirshiliginde aıtýly ózgerister bolady. Qańtar aıy azamattar úshin tek demalys kúnderimen ǵana emes, quqyqtyq jáne ekonomıkalyq mańyzy bar jańa erejelermen este qalmaq. Bul aıda bizdi 12 demalys pen 19 jumys kúni kútip tur, dep jazady Egemen.kz.
Elorda • 29 Jeltoqsan, 2025
Jańa jyl merekesi qarsańynda Astana men Almatyda qandaı is-sharalar ótedi?
Birer kúnnen keıin 2025 jylmen qoshtasyp, 2026 jyldy qarsy alamyz. Bul – jyldyń eń kóńildi, jarqyn ári este qalarlyq sátteriniń biri. Mereke tek otbasylyq dastarhan jáne syılyqtarmen shektelmeı, túrli konsertterge, mádenı sharalarǵa jáne muz aıdyndaryna barýmen qyzyqty ótedi.
Zań • 29 Jeltoqsan, 2025
2025 jyldyń quqyqtyq belesi: Qazaqstannyń jańarý baǵyty men júıeli reformalary
2025 jyl elimizdiń jylnamasynda memlekettik basqarý júıesi men qoǵamdyq qatynastardaǵy irgeli ózgerister jyly retinde tarıhqa endi. Bıylǵy zań shyǵarý úderisi sıfrlandyrý men jasandy ıntellektini tizgindeýden bastap, áleýmettik qorǵaý, salyqtyq reformalar men quqyqtyq tártipti nyǵaıtýǵa deıingi aýqymdy salalardy qamtydy. Keıbir zańdar qazirdiń ózinde el ıgiligine aınalsa, endi biri 2026 jylǵy úlken transformasııalarǵa dańǵyl jol ashyp otyr, dep jazady Egemen.kz.
Ekonomıka • 29 Jeltoqsan, 2025
Reforma bızneske tirek pe, álde kedergi me?
El ekonomıkasyn jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan reformalar bızneske tirek bolýy tıis. Alaıda daıyndyqsyz engizilgen sheshimder kerisinshe, kásipkerge qosymsha salmaq salýy múmkin. Osy túıtkilder «AMANAT» partııasynyń Kásipkerlik máseleleri jónindegi Respýblıkalyq úılestirý keńesiniń alǵashqy otyrysynda ashyq talqylandy. Partııa Hatshysy Eldar Jumaǵazıev pen Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın teń tóraǵalyq etken keńeste óndirýshi, saýdager, fermer men óńdeýshi sala ókilderi memlekettik saıasattaǵy naqty máselelerdi kóterip, olardy sheshýdiń joldaryn usyndy, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 26 Jeltoqsan, 2025
2025 jyly qandaı qaıǵyly oqıǵalar boldy?
2025 jyly qoǵamǵa aýyr áser etken oqıǵalar az bolmasa kerek. Adam ólimimen aıaqtalǵan iri jol-kólik apattary (JKO) jıiledi. Keıbir óndiris oryndarynda adam ólimine ákelgen apattar tirkeldi. Sonymen qosa, áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq oqıǵalary da boldy jáne jastar arasynda sýısıd oqıǵalary tirkeldi. Bunyń bári áleýmettik qorǵaý, densaýlyq saqtaý, qaýipsizdik, psıhologııalyq qoldaý salalaryn kúsheıtý qajettigin kórsetti, dep jazady Egemen.kz.
Oqıǵa • 26 Jeltoqsan, 2025
2025 jyly el aýmaǵynda qandaı alapat órt oqıǵalary tirkeldi?
Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń sáýir aıynda jarııalaǵan málimetinshe, 2024–2025 jyldardaǵy jylytý kezeńinde el aýmaǵynda 4 041 órt oqıǵasy tirkelgen. Qutqarýshylar qyzyl jalynnan 416 adamdy qutqarsa, 187 azamat mert bolǵan. Al 162 adam ártúrli dárejede kúıik alyp, ystan ýlanǵan. Kún saıyn TJM bólimsheleri 100-den 150-ge deıin ár túrli sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardy joıýǵa, onyń basym bóliginde órt sóndirýge shyǵady. San derek sóılep turǵandaı, elimizde órt oqıǵalary jıi tirkeledi. Joǵaryda atap ótkenimizdeı órt saldarynan azamattar ómirmen qosh aıtysyp jatyr. 2025 jyl aıaqtalýǵa taıaǵan tusta bıyl tirkelgen aýqymdy órt faktilerin eske salamyz, dep jazady Egemen.kz.
Rýhanııat • 26 Jeltoqsan, 2025
Qos aqqý jyljymaıdy: «Jaqyn baryp hal-jaıyn kim suraıdy?»
Tabıǵat qashanda tosyn qubylystarǵa toly. Osydan tórt-bes kún buryn Semeı qalasyndaǵy aq Ertistiń aıdynyna qos aqqý kelip qonǵan edi. Mine, bir aptaǵa aınalyp barady, jyl qustary áli jyljyǵan joq.
Bilim • 26 Jeltoqsan, 2025
Antıkadan Astanaǵa deıin: kitaphanalar qalaı jańartylyp jatyr?
Adamzat tarıhyna úńilsek tanym úderisi jyldan-jylǵa kúrdelene bergenin baıqaımyz. Ony «ekinshi tabıǵattan», ıaǵnı adam jasaǵan mádenı nysandardan anyq ańǵarýǵa bolady. Kezinde birqatar sóre, parta, oryndyq bolsa, ol bólme op-ońaı «kitaphana» atana beretin. Ol ýaqytta kitaphananyń basty mindeti kitapty saqtaý, al oqyrmandiki ony oqýmen ǵana shekteletin. Bul túsinik búgin túbegeıli ózgerdi. Qazir adam aqparatqa emes, keńistikke zárý. Alǵan bilimin bólisetin, pikir almasatyn jer izdeıdi. Shyǵarmashylyq ortaǵa engisi keledi. Saıyp kelgende ishki álemin retke keltiretin mekenge muqtaj. Osy suranys kitaphananyń mazmunyn keńeıtti. Ol endi jaı ǵana kitap saqtaıtyn oryn emes, áleýmettik, mádenı, zııatkerlik úderister toǵysatyn tiri aǵzaǵa aınaldy.
Qoǵam • 25 Jeltoqsan, 2025
Keler kúnnen úmit etip, jańa jyldan jarylqaý kútý – adamzat tabıǵatynda ejelden bar úrdis. Ony tek ár halyq óz dúnıetanymyna, ǵurpyna saı jasaıdy. Máselen, bizdiń zamanymyzdaǵy tarıhı jádigerlerdi sanamaǵanda, jańa jyldy toılaý týraly derekter ejegi Mesopotamııa men Mysyr eskertkishterinde saqtalǵan. Al siz ben bizdiń kózimiz úırengen Jańa jyl formaty qalaı qalyptasty? Shyrsha aǵashynyń sımvoldyq máni qandaı? Zerdelep kórdik.
Reforma • 24 Jeltoqsan, 2025
1 qańtardan bastap salyq reformasy kúshine enedi. Bazardaǵy baǵa sharyqtaýy yqtımal
Jańa jylmen birge jańa Salyq kodeksi de kúshine enedi. 2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap Qazaqstanda salyq júıesi túbegeıli jańarady. Bul bir mezette qabyldanǵan sheshim emes. Aılar boıy Úkimet, depýtattar men bıznes ókilderi qatysqan talqylaýlardyń nátıjesi. Alaıda qoǵamdy alańdatqan basty suraq: Jańa salyq reformasy bazardaǵy baǵany qanshalyqty ózgertedi?
Sport • 24 Jeltoqsan, 2025
Temirlan Anarbekov Eýropaǵa kete me? Qazaq qaqpashysynyń qaı lıgada oınaǵany jón?
ÝEFA Chempıondar lıgasynyń bıylǵy dodasy qazaq fýtboly úshin jaı ǵana kezekti maýsym emes, ulttyq namystyń jańa deńgeıge kóterilgenin pash etken aıtýly oqıǵaǵa aınaldy. SofaScore derekterine súıensek, álemdik fýtboldyń alpaýyttarymen ıyq tiresken Temirlan Anarbekovtyń kórsetkishi búginde eýropalyq skaýttardyń nazaryn aýdaryp otyr, dep jazady Egemen.kz.
Medısına • 24 Jeltoqsan, 2025
1 qańtardan bastap MÁMS júıesine birqatar ózgeris engiziledi
2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap elimizde Biryńǵaı medısınalyq kómek paketin kezeń-kezeńimen engizý bastalady. Úzdik halyqaralyq tájirbıelerdi negizge ala otyryp bólingen medısınalyq kómek paketinde tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi men (TMKKK) mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qyzmetiniń (MÁMS) arajigi naqtylanǵan. Sondaı-aq atalǵan júıelerdiń sheńberinde kórsetiletin medısınalyq kómektiń qaıtalanbaýy nazarǵa alynady. Bul týraly densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Álııa Rústemova brıfıng barysynda málimdedi, dep jazady Egemen.kz.
Tulǵa • 24 Jeltoqsan, 2025
2025 jyly qandaı tulǵalarmen qosh aıtystyq?
Dúnıeniń basy – saıran, aıaǵy – oıran. Taýdaı tulǵalaryn baqıǵa jóneltken halqymyz jylan jylyn jylap aıaqtap otyr. Kúni keshe Qazaqstannyń Eńbek Eri, Halyq ártisi Asanáli Áshimovti jer qoınyna tapsyrdyq. О́tkenge salaýat aıtyp, 2025 jyly marqum bolǵan ardaqtylardy eske túsireıik.
Ekonomıka • 24 Jeltoqsan, 2025
Taıynsha aýdanynda sabannan sapaly jıhaz jasaıtyn seh ashyldy
Elimiz jyl saıyn 12 mln-nan astam astyq óndiredi. Biraq dándi-daqyldardy bastyrǵannan keıin qurǵaq sabaǵy qur qalyp qoıatyn edi. Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy Taıynsha aýdany buny da is qylyp otyr. Ásel Jeksembaeva bastaǵan bir top ǵalym sabannan sapaly jıhaz jasaıtyn tehnologııa oılap tapty. Qaldyqsyz óndiristi qamtamasyz etip otyrǵan aýdanǵa at basyn arnaıy burdyq.
Sport • 24 Jeltoqsan, 2025
Osy jyly qazaq sporty kimderden aıyryldy?
2025 jyly el sportynyń damýyna eleýli úles qosqan jáne salada esimi el aýzyna iligip kele jatqan jas talanttar baqılyq boldy. Elimizdiń fýtbolshylary, bapkerleri jáne sport ardagerleri túrli qaıǵyly jaǵdaıda kóz jumdy. Olardyń arasynda ulttyq quramada oınaǵan sportshylar, jas fýtbolshylar, tájirıbeli jattyqtyrýshylar men sportty damytýǵa úles qosqan qoǵam qaıratkerleri bar. Búgin biz bıyl qazaq sporty kimderden aıyrylǵanyn eske alamyz, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 22 Jeltoqsan, 2025
2025 jyly el esinde qalǵan 10 mańyzdy oqıǵa
Bıyl halyq jadynda qalǵan oqıǵalar az bolmasa kerek. Áıtse de barlyq derlik salany qamtıtyn 10 oqıǵa qandaı? El esinde qalǵan dep ataýǵa bolatyn 10 mańyzdy oqıǵa – saıası-ekonomıkalyq, áleýmettik-mádenı baǵyttar boıynsha 2025 jyly qoǵamda jıi ári keńinen talqylandy, dep jazady Egemen.kz.
