Eksklıýzıv
Ekonomıka • 18 Shilde, 2025
Salyq tólemeý nesimen qaýipti?
Memleket basshysy qol qoıǵan jańa Salyq kodeksi eldegi salyq saıasatyn túbegeıli jańǵyrtýdy kózdeıdi. Endigi jerde salyq tóleý – burynǵydaı kúrdeli mindet emes, jeńildetilgen, ońtaıly júıe negizinde oryndalatyn azamattyq paryz. Alaıda salyq tólemeýdiń saldary áli de aýyr. Zańdyq jaýapkershilik, qarjylyq qıyndyqtar men múliktik shekteýler – bular salyqty ýaqytyly tólemeýdiń naqty saldary.
Ekonomıka • 18 Shilde, 2025
Jańa Salyq kodeksiniń jańalyǵy qandaı?
Búgin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jańa Salyq kodeksine jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine salyq salý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy bekitti, dep jazady Egemen.kz.
Zań • 16 Shilde, 2025
Perızat Qaırat isinde qorǵa qarjy aýdarǵandardan jaýap alyndy
Astana qalasynyń qylmystyq ister jónindegi aýdanaralyq sotynda sottalýshy Perızat Qaırat pen onyń anasyna qatysty qylmystyq is boıynsha sot prosesi jalǵasyp jatyr. Búgingi sot otyrysynda úshinshi epızod - Qazaqstandaǵy sý tasqynyna qarsy kúres kezinde jınalǵan qarjyny jymqyrýǵa qatysty kýágerlerden jaýap alynyp jatyr, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Qoǵam • 16 Shilde, 2025
Perızat Qaırat Kaspıı bankke qarjy surap hat jazǵan
Astanada Perızat Qaıratqa qatysty sot prosesi jalǵasyp jatyr. Qarjylyq monıtorıng agenttigi «Biz Birgemiz Qazaqstan» qorynyń basshysy bolǵan Perızat Qaırat pen anasy 3,5 mlrd teńge jymqyrǵanyn anyqtaǵan edi, dep jazady Egemen.kz.
Saıasat • 14 Shilde, 2025
Tramptyń tramplıni: Prezıdent bolmaı turyp kim edi?
Árkimniń sheke tamyry ózinshe búlkildeıdi emes pe? AQSh-tyń qazirgi Prezıdenti de bólekshe kúrkireıdi. Ár úıde kórsetetin realıtı shoý sekildi, Aq úıde túrli oıyn kórsetetin Donald Trampqa saıası sarapshylar tańǵalyspen qaraıdy. Ádettegi basshylar sekildi ádeppen sóılemeıdi. Áriptesin ázilmen shanshyp, azýmen qaqshyp alady. Mertiktirer mergender buǵan da Kennedıdiń kebin keltirmekshi bolyp edi. Qulaǵyna tıip qulamaı qaldy. Sóıte tura antalap turǵan eline qantalap turyp ózine daýys berýge shaqyrdy. Bul ne qylǵan «О́lmeshan» dep mańdaıyn ýqalaıdy mamandar. Árıne, eshkimniń sheshesinen kóıleksheń týmaǵany belgili. Sondyqtan biz Tramptyń tramplınge shyǵý jolyn sholyp ótip, prezıdent bolǵanǵa deıingi ómirin bezbendep kórdik.
Qoǵam • 11 Shilde, 2025
Jazǵy lagerdiń jaýapkershiligi joǵary
Jaz mezgili – balalar úshin asyǵa kútetin demalys kezeńi. Mekteptiń sońǵy qońyraýy soǵylǵan sátten bastap olardyń kóbi aýylǵa ata-ájesiniń qolyna barady, keıbiri qosymsha tabys tabýǵa tyrysady, al birazy jazǵy lagerlerde demalýdy jón kóredi. Biraq bul kezeń ata-analar úshin demalys emes. Kerisinshe, balasynyń qaýipsizdigi men paıdaly tynyǵýy úshin alańdaıtyn, jaýapkershiligi kúsheıetin ýaqyt. Osy oraıda elimizdegi balalar lagerleriniń jaı-japsary, qoljetimdiligi jáne sapasy qoǵam nazaryndaǵy mańyzdy máseleniń biri bolyp otyr.
Baǵa • 10 Shilde, 2025
Azyq-túlik baǵasy nege arzandamaı tur?
Azyq-túlik baǵasynyń turaqsyzdyǵy qarapaıym halyqty qatty tolǵandyryp otyrǵany ras. Ásirese áleýmettik mańyzy bar taýarlardyń baǵasyn kim jáne qandaı jolmen rettep otyr degen saýal jıi kóteriledi. Sonymen qatar elorda turǵyndary kúndelikti as-aýqatqa qansha qarjy jumsaıdy? Osy máselelerdiń mán-jaıyn anyqtaý maqsatynda «Astanalyq» bazary men «Magnum» saýda jelisine arnaıy baryp, tutynýshylardyń pikirin bildik.
Energetıka • 10 Shilde, 2025
AES 2000-nan astam adamdy jumyspen qamtıdy
Qazaqstannyń energetıkalyq bolashaǵy týraly pikirtalastardyń ózeginde Atom elektr stansııasynyń (AES) qurylysy tur. Biri ony ekologııaǵa tóngen qaýip dep sanasa, endi biri eldiń energetıkalyq derbestigine jasalǵan strategııalyq qadam dep baǵalaıdy. Bul rette Egemen.kz tilshisi QR Atom energııasy jónindegi agenttigine saýal joldap, stansııany kim salady, jobanyń quny qandaı, ekologııa men qaýipsizdik qalaı qamtamasyz etiledi degen birqatar ózekti saýaldarǵa naqty jaýap aldy.
Mádenıet • 09 Shilde, 2025
«Altyn dombyra» ıesi aǵash dombyra jasaýǵa nege qumartty?
«Eńbek – er dáýleti» deıdi dana halqymyz. Oıshyldar muny bolmys bostandyǵy men jan erkindiginiń negizgi kilti dep esepteıdi. Máselen, Ahmet Iаsaýı aǵashtan ydys-aıaq jasaýmen aınalyssa, Shákárim zerger bolǵan, al Júsipbek Aımaýytuly er shaýyp, etik tige bilgen. Bizdiń búgingi keıipkerimiz de kúndiz dombyrasyn bebeýletip aıtysqa qatyssa, keshkisin sol aspapty jasaýmen jumystanady.
Mádenıet • 08 Shilde, 2025
Mádenı murany saqtaýdyń japondyq úlgisi
Klımattyń ózgerýi, jer silkinisi men ylǵaldylyq – ǵasyrlar boıy saqtalǵan tarıhı eskertkishter úshin búgingi tańda basty syn-qaterlerdiń biri sanalady. Ásirese, aǵash nemese balshyq negizinde turǵyzylǵan kóne qurylymdar tabıǵı qubylystarǵa asa sezimtal keledi. Osyny eskergen Japonııa syndy elder mádenı murany saqtaýdyń jańa tásilderine kóshe bastady.
Sport • 03 Shilde, 2025
Elordada erekshe boýlıng týrnıri ótti
Elorda kúnine oraı «Múgedek jastar qoǵamy» boýlıngten qalalyq týrnır ótkizdi. «Ekstrabılıtı-2025» dep atalatyn bul jarystyń erejesi burynǵydan ózgeshe boldy, dep jazady Egemen.kz.
О́ner • 02 Shilde, 2025
Biz biletin kúıdi baıyrǵy babalarymyz «kúk» dep atap, ony Táńirmen tildestiretin dáneker dep uqty. Bul derek Mahmut Qashqarıdiń «Túrik sózdiginen» tııanaq tapqan. Osy arqyly búgingi qoǵam azamaty sózdiń on ǵasyr buryn qalaı dybystalǵanyn ańǵarady. Al «kúk» dep atalatyn sol áýenniń ózi ilki qulaqqa qalaı jetken eken? Qaharly hannyń qabaǵyn túsirgen qaraly habar qandaı boldy? Qashqarıdiń qadym kitabyndaǵydaı sózdiń ǵana emes, únniń de transkrıpsııasyn jasaý múmkin be? Máselen, ol dybys qońyr ma, ashy ma? Joq, álde ashyq pa, biteý me? Bul bir keleshekten estelik, ótken shaqtan jańalyq izdeý sekildi bilim men túısikke qurylǵan tuńǵıyq tanym joly. Sol jolda qazaq mýzykasynyń múmkindigin keńeıtip, áleýetin arttyryp júrgen bir top ónerpazdy kezdestirdik. Olar – tarıhı aspaptardy qaıta jańǵyrtyp júrgen «Joshy» folklorlyq ansambli.
Qoǵam • 30 Maýsym, 2025
Álemdegi eń alǵashqy fotosýret 8 saǵat túsirilgen
Búgingi kúni adamzat kún saıyn mıllıardtaǵan fotosýret túsiredi. Qolyndaǵy smartfon, planshet nemese kásibı kamera arqyly kez kelgen adam bir mezette júzdegen kadr jasaı alady. Dese de osy qalypty qubylysqa aınalǵan árekettiń artynda birneshe ǵasyrlyq izdenis, uzaq synaqtar men tabandy eńbektiń jatqanyn kópshilik bile bermeıdi, dep jazady Egemen.kz.
Tulǵa • 27 Maýsym, 2025
Túıreýishterdi sóıletken dıplomat
Halyqaralyq saıasat áleminde árbir sózdiń salmaǵy bar. Al keı jaǵdaıda únsizdiktiń ózi tutas málimdemege tatıdy. Amerıka Qurama Shtattarynyń alǵashqy áıel memlekettik hatshysy Madlen Olbraıt dıplomatııadaǵy bul qaǵıdany ózgeshe qyrynan kórsete bildi. Ol sózge de sheber, sımvolǵa da sara bolǵan sanaýly saıasatkerlerdiń biregeıi. Onyń dıplomatııalyq tili tek minberdegi málimdemelermen emes, kıimindegi kishkentaı ǵana túıreýishter arqyly da aıtylatyn. Olbraıttyń taǵylǵan árbir túıreýishi – bir elge baǵyttalǵan ıshara, jahanǵa joldanǵan úndeý bolatyn, dep jazady Egemen.kz.
Jumys • 27 Maýsym, 2025
Túrli saladaǵy tilshiler: bir mamandyq – myń múmkindik
XXI ǵasyrdy buqaralyq aqparat quraldarynsyz elestetý múmkin emes, sebebi bul sala jyl ótken saıyn damyp keledi. Jýrnalıstıka áleýmettik ınstıtýt bolǵandyqtan, halyqqa álemde bolyp jatqan barlyq oqıǵalardan habardar bolýǵa múmkindik beredi. Bılik pen azamattar arasynda altyn kópir qyzmetin atqaratyndyqtan qoǵamnyń negizgi qozǵaýshy kúshi de eń aldymen, jýrnalıster qaýymy. 28 maýsym – Buqaralyq aqparat quraldary qyzmetkerleriniń kásibı merekesi qarsańynda osy salanyń ystyǵyna kúıip, sýyǵyna tózip, jan-jaqty qabilettiligi men ámbebaptyǵynyń arqasynda túrli salada eńbek etip júrgen áriptesterimiz eńbek jolyndaǵy estelikterimen bólisti, dep jazady Egemen.kz.
Eńbek • 26 Maýsym, 2025
«JOLTAP» - eńbekke jol ashqan múmkindik
Jumyssyzdyq – qoǵamdy dendegen jara ispetti. Ony jazýdyń joly – eki qolǵa kúrek ustatyp, yntaly adamǵa baǵyt kórsetý. Elorda jurtshylyǵynyń jumyspen qamtylýyna jol bastaǵan «JOLTAP» jobasy dál osy baǵytty tańdady. Bul jaı ǵana joba emes – bul myńdaǵan taǵdyrǵa jańa múmkindik syılaǵan kreatıvti alań.
Zań men Tártip • 24 Maýsym, 2025
Femıda nemese sot isiniń soqpaǵy
Áńgimeni álimsaqtan bastasaq, adamzat aqyl-oıynyń alamanynda grek jurtynyń alǵan báıgesi az emes. Olaı bolatyn sebebi Sokrat, Arıstotel, Platon sekildi sańlaq sanatkerleriniń sanasyn qalyptastyrǵan mıfologııalyq túsinik bizdiń dáýirde de mańyzyn joǵaltqan joq. Jahanǵa jaryq syılaýshy alapatty Apollon, sulýlyq piri aıdıdarly Afına, ustalardyń jebeýshisi Gefest syndy san myńdaǵan keıipkerler adam boıyndaǵy jaqsyly-jamandy qasıetterdiń adamdanǵan beınesi. Sonyń ishinde ádilet medetkeri Femıdanyń bolmysy bólek. Onyń bir qolynda tarazy, ekinshi qolynda qylysh turady, al kózi ár kez baılaýly. Onysy eshkimge bura tartpaıtyn týrashyldyǵynyń, eshkimge tura shappaıtyn turaqtylyǵynyń aıǵaǵy. Bul kúnde Femıdanyń beınesi búgingi sot júıesiniń, jalpy quqyqtyq mádenıettiń ajyramas bóligine aınaldy. Ásirese, onyń táýelsiz elimizdiń tórelik zaldarynda oryn tepkenine de otyz jyldan asty. Osy ýaqyt aralyǵynda memleketimizdiń sot júıesi birshama ózgeristi bastan ótkerip, damýdyń jańa belesine kóterildi.
Tarıh • 24 Maýsym, 2025
Myna bir foto soǵys jyldary Qyzyl Armııanyń Áskerı áýe kushteriniń únparaǵy «Stalınskıı sokol» (jaýapty redaktory V.P.Maskovskıı) gazetiniń 1944 jylǵy 5 jeltoqsan kúngi №98 (292) sanyna jarııalanypty. Jádigerdiń astyna: «Birinshi Prıbaltıka maıdany. Qazaq ekıpajy. Zveno komandıri úsh ordendi gvardııa aǵa leıtenanty Esirkepov – 100 dúrkin jaýyngerlik ushý jasaǵan. Zveno shtýrmany gvardııa leıtenanty Imashev – 50 dúrkin jaýyngerlik ushý jasaǵan. Eki ordendi radıst-atqysh gvardııa serjanty Tájibaev 30 dúrkin jaýyngerlik ushý jasaǵan. Barlyǵy – Stalıngrad, Belorýssııa, Prıbaltıka shaıqastaryna qatysqan. Sýretti túsirgen I.Fıgýrova», dep jazylypty.
Zań men Tártip • 23 Maýsym, 2025
Shýıskoe aýyly ishimdikten bas tartty
«Zańdy saqta – tártip ornaıdy» – bul qaǵıdatty tek uran retinde emes, ómirlik ustanym etip alǵan aýyl bar. Ol Aqmola oblysy, Atbasar aýdanyna qarasty Shýıskoe aýyly. Sońǵy úsh jyldyń ishinde bul eldi mekende birde-bir qylmys tirkelmegen. Sonymen qatar, ákimshilik quqyqbuzýshylyqtar sany da jyldan jylǵa tómendegen. Mundaı kórsetkishke aýyl halqynyń ózara syılastyǵy men tártipke degen talapshyldyǵy sebep bolyp otyr, dep jazady Egemen.kz.
Tanym • 23 Maýsym, 2025
Hattaǵy jazýdan góri, ondaǵy bos orynnyń aıtpaǵy zor. Japon kallıgrafııasynda sııa tımegen aýmaq ta erekshe mánge ıe. Japon deımiz-aý, bútin dúnıeniń pálsapasy osyǵan saıady ǵoı. Ondaı bolmasa, aıtylǵan sózden góri, kómeıińdi qappaı, ishińde ólip kete barǵan sózdiń salmaǵy nege aýyr? Júrilmegen joldyń tóte, jazylmaǵan jyrdyń uly kórinetinin qaıda qoıamyz? Asylynda joqtyqtyń da barǵa bergisiz hıkmeti jeterlik.
Qoǵam • 23 Maýsym, 2025
Jazda jıdek jep ýlanbaý úshin neni este ustaý qajet
Jaz mezgilinde bazar men dúken sóreleri qyzyl-jasyl jıdekterge tolyp, kózdiń jaýyn alady. Alaıda dámdi ári paıdaly kórinetin bul ónimderden densaýlyqqa tónetin qaýipte az emes. Jazda jıdekten ýlanbaý úshin neni este ustaý qajet? Bul týraly Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıtetiniń basqarma basshysy Áıgerim Sadýbaevadan surap bildik, dep jazady Egemen.kz.
Ǵıbrat • 23 Maýsym, 2025
Toǵyz adamdy ólimnen qutqarǵan polıseı
Búgin, 23 tamyz Polısııa qyzmetkerleriniń kásibı merekesi. Tártip saqshylary qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýmen qatar adamdardy nebir qaýip-qaterden de qutqaryp keledi. Sondaı polıseıdiń biri – Qaraǵandy oblysynyń Buqar jyraý aýdandyq polısııa bólimindegi ýchaskelik polısııa ınspektory Medet Asqarov. Birneshe jyl ishinde úsh erlik jasap, toǵyz adamǵa ekinshi ómir tartý etkendikten el ishinde ony «sýpermen, qaharman polıseı, sýperpolıseı» dep erekshe qurmetpen ataıdy eken. Ol – sýǵa ketkenderdi qutqaryp, jol-kólik oqıǵasy kezinde adamdardy aman alyp qalǵan jáne laýlaǵan ottyń ishine ımenbeı engen batyr.
Balalar • 20 Maýsym, 2025
Balalar ádebıetiniń búgingi ahýaly
Jýyrda Senat depýtaty Rýslan Rústemov oqyrman urpaqty tárbıeleý úshin balalar ádebıetiniń kólemi men sapasyn arttyryp, jańa tehnologııalyq tásildermen ushtastyrý qajet ekenin jáne mektep kitaphanalarynda qazaq tilindegi balalar ádebıetiniń aıtarlyqtaı jetispeıtinin aıtyp, alańdaýshylyq bildirgen edi. Balalar rýhanııatynyń máseleleri jalpy qaı kezeńde de mańyzdy. Al balataný iliminiń qaltarys-bultarysyna úńilýge ǵumyryn arnaǵan balalar aqyn-jazýshylaryna, jalpy balalar ádebıetine memleket tarapynan qandaı qoldaý kórsetilip jatyr?
Rýhanııat • 20 Maýsym, 2025
Ábish Kekilbaevtyń jeke arhıvi memleket qoryna tapsyryldy
Alash rýhanııatynyń alyby, kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri, jazýshy Ábish Kekilbaevtyń ómiri men shyǵarmashylyǵy – qazaq eliniń tarıhı jadyndaǵy altyn arqaý. Búgin osy bir taý tulǵanyń rýhanı murasyn urpaqqa amanattap, keler býynǵa tabystaý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Arhıvine memlekettik saqtaýǵa resmı tapsyrýǵa arnalǵan saltanatty shara uıymdastyryldy, dep jazady Egemen.kz.
Balalar • 19 Maýsym, 2025
«Kishkentai» jobasynyń úlken paıdasy
Qoǵamdaǵy ınklıýzııa uǵymy keıingi jyldary kún tártibine jıi shyǵa bastady. Balalarǵa teń múmkindik jasaý, ata-analardyń bilim deńgeıin arttyrý, erekshe kútimdi qajet etetin sábılerdiń áleýetin ashýǵa jaǵdaı jasaý – bul tek áleýmettik saıasattyń ǵana emes, azamattyq jaýapkershiliktiń de mańyzdy baǵytyna aınalyp otyr. Osy rette elimizde erekshe qajettiligi bar balalarǵa arnalǵan qoljetimdi ári sapaly oıynshyqtar ázirlep, ony áleýmettik kásipkerlikke aınaldyra bilgen Gúlmıra Parmysheva esimi jıi atalyp júr.
Qoǵam • 18 Maýsym, 2025
Qazaqstanda kóshi-qon oń dınamıkaǵa ıe boldy – sarapshy
Qazaqstanda sońǵy onjyldyqta halyq sany 2,8 mıllıon adamǵa artty. Bul týraly Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýtynyń jetekshi sarapshysy Shynar Tóleshova málimdedi, dep jazady Egemen.kz.
Ekonomıka • 17 Maýsym, 2025
Ertegilerde aıdahar baýyryna altyn basyp jatady deýshi edi ǵoı. Jahandyq ekonomıkanyń búgingi «aıdaharlary» da kúnnen kúnge qymbattap bara jatqan altynnyń baǵasyna alańdaýly. Sebebi ol jaı ǵana shıkizat emes – ol ǵasyrlar boıy adamzat senim artyp kele jatqan eń senimdi aktıvtiń biri. Al qazirgi álemdegi geosaıası shıelenister men ekonomıkalyq turlaýsyzdyq jaǵdaıynda altynǵa degen suranys buryn-sońdy bolmaǵan deńgeıge jetip otyr.
Ekonomıka • 17 Maýsym, 2025
О́ńdeý ónerkásibi – Qazaqstannyń shynaıy áleýeti
Ekonomıst Aıbar Oljaev Qazaqstannyń sońǵy 30 jyldaǵy ekonomıkalyq damý baǵytyn saralaı kele, eldiń shyn máninde qandaı salalarda tabysqa jete alatynyn jáne qandaı baǵyttardyń áli de arman kúıinde qalǵanyn aıtty. Tek sońǵy jyldary ǵana memleket óz múmkindigin naqty baǵalap, óńdeý ónerkásibin basty baǵytqa aınaldyra bastady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Qoǵam • 16 Maýsym, 2025
FOMO sındromy nemese «Úlgermeı qalam» degen úreı
Sıfrly tehnologııalar damyǵan saıyn adamnyń sanasyna túsetin aqparat kólemi de eselep artyp keledi. Áleýmettik jeliler árdaıym sáttilik, jetistik pen jarqyn ómir sátterin usynyp, kópshilikti kózge kórinbeıtin básekege ıtermelep otyr. Sonyń saldarynan keı jastar «bárinen qalyp qoıdym» degen úreımen ómir súrip, óz múmkindigin jiberip aldym ba degen alańdaýshylyqqa boı aldyrady. Psıhologtar bul jaǵdaıdy FOMO sındromy dep ataıdy, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 16 Maýsym, 2025
Vandalızm nemese agressııa anatomııasy
Qoǵamdyq tártipti tálkek etip, mádenı keńistikke kesir tıgizetin vandalızm ataýly dert búginde dúnıe júzi elderiniń kún tártibindegi mańyzdy máselege aınalyp otyr. Búlikshil pıǵyldan bastaý alatyn mundaı áreketter, bir qaraǵanda, tek qabyrǵaǵa salynǵan qısynsyz sýret nemese búlingen múlik bolyp kórinýi múmkin. Alaıda kez kelgen áleýmettik áýmeserliktiń astarynda, kóbine, jatsyný, narazylyq, mánsizdik sııaqty kúrmeýi qıyn kúrdeli sebepter jatady.
