Bilimniń basy – belgisizdik. Qazaq «bilgenim – toǵyz, bilmegenim – toqsan toǵyz» deıdi. Danalyq «toqsan toǵyzda», ıakı oǵan umtylys danalyqtyń bolmysy deýge bolady. Mundaǵy «toǵyz» – barlyq. «Toqsan toǵyz» – joqtyq. Sebebi ony bilmeımiz. Bizdiń tarapamyzda ol joqtyq daǵýasynda.
Paıǵambar hadısinde Alla Taǵala «Men qupııa qazyna edim. Meni tanyp bilsin dep álemdi jarattym» deıdi. Álem – hattaǵy jazý. Jaratýshy – hattyń ózi ıakı bos keńistigi. Bos deýge taǵy bolmaıdy, onda jazýdan artyq qazyna bar. Biraq ol qupııa. Áziret Sultan hıkmetteriniń birinde «joqtyqqa batyńdar, barlyqqa jetińder» dep jyrlaıdy. Bul – adamnyń óz nápsisinen, jalǵan «meninen» arylyp, jaratylystyń shyn bolmysyna boılaý degen sóz. Joqtyqqa batý – joǵalý emes, kerisinshe, ózegińe oralý. Sebebi sol ózekte – tynyshtyq bar, tunyqtyq bar, aqıqat bar.
Adam úshin eń úlken tanym – kórgen emes, kórmegenimen betpe-bet kelý. Aıtylǵan emes, aıtylmaǵanǵa qulaq túrý. Sol aıtylmaǵan gáp – kóptiń kózinen tasa, biraq júrektiń tórinde turatyn syr. Álem de sondaı – kózge kóringeninen góri, kóleńkesinde jatqan jumbaqpen tartymdy. Jaratýshyny taný da bardyń arasynan emes, joqtyń tereńinen bastalady.
О́ner, ǵylym, din, fılosofııa – bári de sol joqtyqtan bastaý alady. Aq qaǵazdaǵy áripterden burynǵy aq keńistik – oıdyń mekeni. Sybyzǵy áýenindegi dybystan buryn alynatyn tynys – sezimniń ilki sebebi. Sondyqtan da, bizge keıde jazýdan buryn bos oryn kerek. Sózden buryn únsizdik qajet.
Adamyń rýhanı orbıtasyndaǵy joqtyq – sheksiz keńistik. Sol keńistikke sapar shekken jıhankez oıshyldar tirshiliktiń arǵy mánin, kórinbegen syryn izdedi. Olar úshin joqtyq – bos oryn emes, tolyq mazmundaǵy hıkmet. Hıkmet bolatyny sol, joqtyq – tynyshtyqtaǵy áýen, qarańǵylyqtaǵy sáýle. Biraq ony aıdaı álemge ashyqtaý múmkin emes. Sondyqtan maqalamyzdyń tizgin tartar tusynda, jazyp otyrǵan úshbý sózimizdiń de aıtylǵan qyrynan góri, aıtylmaǵan syry kóp ekenin túsingen bolarsyz, qadirli oqyrman.
