Foto: JI
Aǵylshyn tilindegi FOMO (Fear of Missing Out) termıni – «bir nárseden qalyp qoıyp jatyrmyn» degen qorqynysh nemese mazasyzdyq. Bul qazirgi qoǵamda jıi kezdesetin psıhologııalyq qubylys. Sarapshylardyń aıtýynsha, FOMO sındromy jastar arasynda ózin-ózi baǵalaýǵa, emosııalyq turaqtylyqqa, tipti kúndelikti ómir sapasyna deıin áser etýi múmkin.
Sıfrly dáýirde bul sındrom ásirese jastar arasynda jıi baıqalady. О́ıtkeni áleýmettik jeliler olardyń kúndelikti ómiriniń ajyramas bóligine aınalyp úlgergen. Instagram men TikTok-taǵy ár post, ár storıs ózinshe bir «jetistik vıtrınasy» ispetti. Biri jańa jumysqa turǵanyn, endi biri shetelde demalyp júrgenin jarııa etse, úshinshisi jeke kásibin nemese otbasylyq ómirin maqtanyshpen kórsetedi. Osynyń bári áleýmettik salystyrýdy kúsheıtedi eken. Jastar shynaıy ómir men jelidegi ómirdiń aıyrmashylyǵyn bile tura, «men nege úlgermeı jatyrmyn?» degen oıdan aryla almaıdy.
Mamandar FOMO-ny «ishki mazasyzdyqtyń syrtqy qozdyrǵyshy» dep sıpattaıdy. Bul adamnyń óziniń ómir jolyna senbeýi, baǵytyna kúmánmen qaraýy, ózin basqalarmen jıi salystyrýy. Psıhologtardyń aıtýynsha, bul sındrom ózin-ózi baǵalaýdyń tómendeýine, únemi asyǵystyqpen sheshim qabyldaýǵa, shynaıy tynyǵý men tynyshtyqtan alshaqtaýǵa, jáne jalpy ómirge qanaǵatsyzdyqqa alyp keledi. Sarapshylardyń paıymdaýynsha, FOMO uzaq merzimdi kúızeliske, únemi ózge bireýdiń ómirine qarap ómir súrýge úıretedi. Al bul óz bolashaǵy úshin jaýapkershilik alýǵa kedergi keltirýi múmkin.
Búginde dál osyndaı sındromnyń keri áserinen qoǵamda beıresmı mejeler qalyptasqan. Atap aıtsaq, 25-ke deıin bilim alyp, 30-ǵa deıin mansap qurý, otbasy qurý jáne baspana ıesi bolý mindet syndy kórinedi. Al áleýmettik jelidegi mazmundar dál osy mejelerdiń bar ekenin kún saıyn eske salyp otyrady. Osylaısha adamdar naqty bir jetistikke jetýge emes, sol jetistikke der kezinde jetip úlgerýge tyrysady. Bul asyǵystyq mazasyzdyq týdyryp, adamdy shynaıy ómirden alshaqtatady eken. Mamandar sonyń saldarynan adam tek salystyrý men ózin dáleldeýge negizdelgen kúndelikti kúıbek tirshilik jasaıtynyn aıtady.
Máselen, Ulybrıtanııada, 2020 jyly, 19 jastaǵy Mollı Rassel esimdi qyz óz bólmesinde jantásilim etken kúıinde tabylǵan. Tergeý nátıjesi onyń uzaq ýaqyt boıy Instagram jáne Pinterest sııaqty áleýmettik jelilerde óz-ózine qol jumsaý, depressııa jáne «sátsiz ómir» týraly kontentterdi únemi qarap júrgenin kórsetken.
Mollı óz qatarlastarynyń jetistikteri men baqytty sátterin kórip otyryp, óz ómiriniń máni joq dep qabyldaı bastaǵan. Áleýmettik jelidegi úzdiksiz salystyrý, vırtýaldy «keremet» ómirlerdiń arasynda ózin qajetsiz seziný, ýaqyt óte kele onyń psıhıkasyn buzǵan. Bul sarapshylardyń aıtýynsha, FOMO-nyń eń shetki ári qaýipti saldary.
Psıhologtar FOMO sındromynyń aldyn alý úshin eń aldymen sıfrly detoks uǵymyn usynady. Iаǵnı áleýmettik jeliden ýaqytsha úzilis alyp, nazardy shynaıy qarym-qatynasqa, kúndelikti ómirdiń qarapaıym qýanyshtaryna aýdarý qajet. Sonymen qatar:
- Aqparatty súzgiden ótkizý;
- Motıvasııalyq emes, shynaıy kontentti tutyný;
- О́zin ózgemen emes, ózimen salystyrý daǵdysyn qalyptastyrý;
- Qajet jaǵdaıda psıhologııalyq kómekke júginýdi usynady.
Jyldamdyq pen kórnekilikke negizdelgen sıfrly álem adamnyń sanasy men sezimine buryn-sońdy bolmaǵan deńgeıde áser etip otyr. Sarapshylar bul qubylyspen kúresý úshin aqparattyq gıgıena men sanaly kontent tutyný mádenıetin qalyptastyrý qajet ekenin aıtady. Alaıda áleýmettik jelidegi «minsiz ómir» obrazy úzdiksiz usynyla berse, adam sanasynda bul qalypty standartqa aınalmaı ma?
