Eksklıýzıv
Ekonomıka • 22 Jeltoqsan, 2025
Tólem azaıdy, shyǵyn kóbeıdi: Saqtandyrý kompanııalarynyń jaǵdaıy qandaı?
Kólik ıeleriniń azamattyq-quqyqtyq jaýapkershiligin mindetti saqtandyrý (KQI AQJMS) júıesindegi teńgerimsizdik kún sanap tereńdep barady. Bir jaǵynan jol apattarynyń eselep artýy men qyzmet kórsetý qunynyń qymbattaýy, ekinshi jaǵynan zańnamalyq ózgerister naryqty «tyǵyryqqa» tireýi múmkin, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Qoǵam • 19 Jeltoqsan, 2025
Keıingi jyldary psevdoǵalymdar, balgerler, nýmerologtar, astrologtar t.b. qaptap, olarǵa adamdardyń aldanýy qoǵamdyq sıpat alyp otyr. Derekkózderge súıensek, 2024 jyly el turǵyndary ezoterıkaǵa 3 mıllıard teńgeden astam qarajat jumsaǵan. Halyq aldanyp, nege máseleler bolyp jatyr? Jalpylama tarqatyp kóreıik...
Qoǵam • 19 Jeltoqsan, 2025
2025 jyly el ómirinde qandaı ózgerister boldy?
О́tip bara jatqan 2025 jyl eleýli ózgeristerge toly kezeń retinde eldiń esinde qaldy. Qarapaıym aılyq eseptik kórsetkishtiń ósýinen bastap, salyq júıesiniń jańarýy, turǵyn úı saıasatynyń qaıta qaralýy, tipti qabyldanǵan jańa zańdar halyqtyń kúndelikti ómirine jańashyldyq alyp keldi. Bir jaǵynan, deklarasııalaý talaptarynyń jeńildeýi men áleýmettik qoldaýdyń keńeıýi halyqtyń eńsesin kóterse, ekinshi jaǵynan qoǵamdyq keńistiktegi tártip pen mádenıetke qatysty jańa shekteýler qoǵamda qyzý talqyǵa tústi. Al turǵyndardyń basym bóligi bul jyldy turaqtylyq pen naqty nátıjeler kezeńi retinde baǵalap otyr.
Ekonomıka • 19 Jeltoqsan, 2025
Joǵary bilimdi adamdardyń kóbeıýi ulttyq jınaq deńgeıin tómendete me?
Bilim taýsylmaıtyn baılyq ekeni belgili, al onyń el ekonomıkasyndaǵy jınaq qorlaryna áseri qandaı? Sońǵy ýaqytta álemdik ǵylymı ortada joǵary bilimdi azamattardyń úlesi artqan saıyn, ulttyq jınaq deńgeıiniń tómendeýi múmkin degen qyzyqty boljamdar aıtyla bastady, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 19 Jeltoqsan, 2025
Áne-mine degenshe 2026 jyldyń tabaldyryǵyn attaǵaly turmyz. Alǵa qarasaq, kóz úmitti sáýle etedi. Kóńil ótkenge táýbe etedi. Sát saıyn sapyrylysqan aqparattyq aǵyn, geosaıası jaǵdaı, áleýmettik hám rýhanı qubylystar úlken ózgeristiń qulaq kúıin keltirip turǵandaı. Uly Muhańdaı aıtsaq, jyl kelgendeı jańalyq sezinemiz. Sondyqtan aldaǵy jyly bizdi ne kútip tur, álemde jáne otanymyzda qandaı betburystar bolatynyn qal-qadirimizshe toptastyryp, oqyrman nazaryna usyndyq.
Sport • 18 Jeltoqsan, 2025
Bıyl el sportynda qandaı tarıhı jeńister tirkeldi?
2025 jyl Qazaqstan sportynyń qorjyny birneshe tarıhı, tolaıym júldelermen tolyqty. Saladaǵy jetistikterdi nyqtap, sporttaǵy saıasatty retteý maqsatynda osy jyldyń 15 sáýirinde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine dene shynyqtyrý jáne sport, sondaı-aq artyq zańnamalyq reglamentteýdi bolǵyzbaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańǵa qol qoıdy. Atalǵan qundy qujat negizinde olımpıadalyq sport túrlerine basymdyq berilip otyr. Tańdaýlylar tiziminen ulttyq sport túrleri de tys qalmady. Zańdaǵy legıonerlerdi memlekettik bıýdjet esebinen qarjylandyrý tetigine salynǵan tyıym da kóptiń kókeıindegisin dóp basty. Sondaı-aq sport federasııalarynyń mártebesi aıqyndalyp, saladaǵy antı-ekstremızm men qaýipsizdik talaptary kúsheıtildi. Elimizdiń sporttyq júıesin álemdik standarttarǵa sáıkestendirý men el namysyn dúbirli dodalarda qorǵaıtyn azamattardy qoldaýǵa baǵyttalǵan zań jahan júzinde kók týymyzdyń jıi jelbireýine septespek, dep jazady Egemen.kz.
Ekonomıka • 18 Jeltoqsan, 2025
2025 jyly el ekonomıkasy qalaı ózgerdi?
Jyl sońy taıaǵan tusta Qazaqstannyń bıylǵy ekonomıkalyq bederine kóz júgirtsek. Bıyl bıýdjet kiristeri josparǵa jaqyndaǵanymen, respýblıkalyq deńgeıdegi kem túsý qarjy tártibindegi túıtkilderdi aıqyndady. Munaı óndirý men eksporttaǵy ósim saqtalǵanymen, OPEK+ kvotalary men syrtqy naryqtaǵy qubylmalylyq el úshin jańa táýekelder týdyrdy. Investısııalyq belsendilik baıaýlap, syrtqy saýda tolyq qalpyna kele qoıǵan joq. Soǵan qaramastan, qurylys, kólik jáne aýyl sharýashylyǵy sekildi naqty sektor salalary ekonomıkanyń negizgi tiregine aınaldy, al Ulttyq qor aktıvteri ınvestısııalyq tabys esebinen ulǵaıdy, dep jazady Egemen.kz.
Medısına • 17 Jeltoqsan, 2025
Dárihanalardaǵy kezek: dári-dármek nege tez taýsylyp jatyr?
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Medısınalyq jáne farmasevtıkalyq baqylaý komıtetiniń málimetinshe, maýsymdyq kezeńderde dárilik zattarǵa suranys kúrt ósedi. Bul ásirese, tumaý, JRVI jáne basqa da maýsymdyq aýrýlar órshıtin ýaqytta halyqtyń aldyn alý jáne ózin ózi emdeý maqsatynda dárini kóp kólemde satyp alýymen baılanysty, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 17 Jeltoqsan, 2025
Semeıde Qaırat Rysqulbekov pen ony aıyptaǵan prokýrordyń kóshesi qıylysady
Mine, Semeıde aq boran. Men 4-Lodochnaıadan keıingi Dostoevskıı kóshesin kókteı ótip, Gagarın kóshesinen tústim. Dala boran. Uıtqyǵan jel qoıyn-qonyshyńdy oraıdy. Semeıdegi Qaırat Rysqulbekov kóshesi kilt burylys bolyp bastalady. Iá, Qaırat dese, jeltoqsan, jeltoqsan dese, oıymyzǵa Qaırat Rysqulbekov oralady. О́ıtkeni ol 86 jylǵy azattyqtyń alaýyn muzǵa jaqqan myńdaǵan bozdaqtardyń bir ǵana sımvoly dese de bolar. Oǵan qandaı jala jabylyp, jaza qushsa, qalǵandary da sondaı ádiletsizdiktiń aq laǵy bolyp kete bardy. Bir aınaldyrsa, shyr aınaldyratyn kómeski kúsh onyń taǵdyr jolynda taǵy da túıisip, kórmeı ketken kóshesi qıylysady dep kim oılaǵan. Bul kezdeısoq bolatyn sáıkestik pe, álde zaýal ma?
Ulttyq sport • 15 Jeltoqsan, 2025
Aıym Tilepbergen: Dástúrli sadaq atý – dáldik pen baısaldylyq sporty
Elimiz derbestigin alǵannan keıin ulttyq sport jańa serpinmen damyǵany anyq. Dástúrli sadaq atý el ishinde ǵana emes, álemdik deńgeıde de moıyndalyp, urpaq maqtanyshyna aınalǵan óner. Táýelsizdik kúni qarsańynda elimizdiń maqtanyshyna aınalǵan sport sańlaqtary týraly sóz etpekpiz. Sonyń biri sadaqshy Aıym Tilepbergen. Ol sporttyń bul túrin alǵashynda jaı hobbı retinde qarastyrǵan bolsa, búginde ol osy baǵyttyń úzdigi atanǵan, dep jazady Egemen.kz
Medısına • 11 Jeltoqsan, 2025
Sevoran: Balany uıyqtatyp tisin emdeýdiń qaýpi men tıimdiligi qandaı?
Sońǵy jyldary balalar tisin jalpy anestezııamen emdeý jıilep, ata-analardy sevorannyń qaýipsizdigi alańdatyp otyr. Mamandar bul preparat balanyń psıhıkasyn qorǵaıtynyn jáne qorqynysh sezimin seıiltetinin aıtady. Osy oraıda Egemen.kz tilshisi bilikti mamandardan sevorannyń qoldanylýy, artyqshylyqtary men múmkin qaýipteri jóninde tolyq aqparat aldy.
Qoǵam • 08 Jeltoqsan, 2025
Qazaqstanda balalarǵa áleýmettik jelige tirkelýge shekteý engizilýi múmkin
Qazirgi balanyń bos ýaqyty aýlada asyr salyp oınaýmen emes, áleýmettik jelidegi vıdeolardy saǵattap syrǵytýmen ótedi. Búginde elimizde áleýmettik jelilerdiń balanyń psıhıkalyq damýyna, ulttyq qundylyqtardy túsinýine jáne minez-qulqyna áser etýi alańdaýshylyq týdyryp otyr. Sol sebepti 16 jasqa deıingi balalardyń áleýmettik jelilerge qoljetimdiligin retteıtin zań jobasy ázirlendi, dep jazady Egemen.kz.
Oqıǵa • 04 Jeltoqsan, 2025
Sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý máseleleri talqylandy
Qazir aqparat aıdyny óte jyldam damyp, málimetter men qujattar kóz ilespes qarqynda taralady. Bul jaǵdaı uıymdar men qyzmetkerlerge sybaılas jemqorlyq táýekelderin durys baǵalaý, aldyn alý jáne komplaens talaptaryn saqtaý jaýapkershiligin júkteıdi. Osy rette Freedom Telecom Holding kompanııasynyń komplaens-ofıseri, zań ǵylymdarynyń magıstri Erasyl Járdemov «Qazaq gazetteri» seriktestiginiń uıym qyzmetkerlerine dáris oqyp, óz tájirıbesimen bólisti, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 28 Qarasha, 2025
Balany kıbershabýyldan qalaı qorǵaımyz?
Sıfrly tehnologııalardyń kerneýi kúnnen kúnge kúsheıip barady. Bul zamanda ınternet – aqparat alý kózi ǵana emes, ómir súrý keńistigine aınalyp úlgergen. Balalar osy keńistikte ósip keledi. Oınaıdy, bilim alady, dostasady, renjisedi, bári de – onlaın. Alaıda tehnologııanyń beretin múmkindikterimen qatar, odan keletin qaýip te joq emes. Algorıtm júıesi adamnyń jas ereksheligin tolyq ajyratatyn deńgeıge jetken joq, al sıfrly platformalar jasóspirimderdi manıpýlıasııadan, agressııadan, tipti qylmyskerlerden qorǵaýǵa kelgende qaýqarsyz.
Qoǵam • 27 Qarasha, 2025
Fılosofııadaǵy irgeli pánderdiń biri – etıka. Ol ujdan, adamgershilik, ádep kategorııasymen túsindiriledi. Adamnyń oılaý júıesi tańdaý algorıtmine negizdelgendikten, etıkaǵa saı sheshim qabyldaý ómir sapasyna tikeleı áser etedi. Internetke árkimniń qoly jetetin, sıfrlyq tehnologııanyń kerneýi kúsheıgen zamanda árkim medıatutynýshy ári ony jasaýshy bola alady. Sondyqtan birqatar aqparat agenttigi aýdıtorııa men aqshany kóptep tartý úshin túısigine túnegenniń bárin jasaıdy. Bul qoǵamdyq dúrdarazdyqqa aparatyn qaýipti qubylys. Sol úshin mass medıada qyzmet etetin mamandarǵa etıkalyq qaǵıdalardy meńgerý, ony qyzmet aıasynda qoldaný mańyzy arta tústi.
Zań men Tártip • 27 Qarasha, 2025
Tanymal tulǵalar esirtkige qarsy kúres aksııasyna atsalysty
Búginde ońaı oljaǵa kenelýdi kózdeıtin jastar esirtki tasymaldap, áleýmettik jeli arqyly saýdalap júr. Áreketi áshkere bolǵandar qylmystyq jaýapkershilikten qutylmaıdy. Sebebi zań boıynsha esirtki saýdasyna qatysqandar 14 jastan bastap jaza arqalaıdy. Jastar balǵyn shaqtan qatań túrme tezine túsip, bolashaǵyna balta shappas úshin el aýmaǵynda túsindirý jumystary belsendi júrgizilip jatyr, dep jazady Egemen.kz.
Rýhanııat • 24 Qarasha, 2025
Shyǵarmashylyq zerthana: Lev Tolstoıdyń jas jazýshylarǵa keńesi
«Naǵyz sumdyq – bizdiń jumys hám muny bizden óńge eshkim bilmeıdi». Bul aqyl-oı arystany Lev Tolstoıdyń Afanasıı Fetke aıtqan syry bolatyn. Jazýshy eńbegine qatysty mundaı dál anyqtama tabyla qoımas. Orys hakiminiń artynda qalǵan toqsan tom eńbegi – álem ádebıetine qosylǵan orasan olja. Qalamgerdiń shyǵarmashylyq murasyn qattaǵan Borıs Eıhenbaým Tolstoıdyń muqym eńbegi álemdegi eń kólemdi Brokgaýz ben Efronnyń ensıklopedııalyq sózdiginen de zor ekenin jazady. «Muny baspa tabaǵyna shaqsaq, shamamen úsh myń tabaq bolady! Al betpen eseptesek – elý myńnan astam paraq shyǵady! Al munyń bárin qoljazba kúıinde kórseńiz, áseri ásem-aq. Al redaktor úshin bul – qııamet-qaıym». Endi osy oraıda suraq týady. Lev Tolstoı nege munsha kóp jazdy? Ondaǵy jazýshylyq muraty ne? Jazý barysynda nendeı kezeńderdi bastan ótkerdi? Munyń bárine Tolstoıdyń shyǵarmashylyq zerthanasynan jaýap tabamyz.
Teńge • 14 Qarasha, 2025
Pildiń súıegi nemese alǵashqy aqsha qalaı paıda boldy?
Adamzat aqyl-oıynyń jarqyn jańalyǵy – aıyrbas júıesi. Bir sózben aıtsaq, aqshanyń paıda bolýy. Ekonomıkanyń barlyq tetigi osyǵan basybaıly baılanǵan. Dál osy «shytyrlaqtardyń» alaqan qyshytatyn qasıeti qazir ǵana emes, qadym zamannan beri bar. Sondyqtan tarıhy tym áride jatqan aqsha fenomeniń áleýmettik mánin zerdelep kórdik.
Ádebıet • 12 Qarasha, 2025
Shyǵarmashylyq zerthana: Ázilhan álemi
Shyǵarmashylyq álem – kúrdeli de qyzyq qubylys. Ár qalamgerdiń shyǵarmasy qandaı erekshe bolsa, ony jazý úderisi de sondaı erekshe. Aıtalyq, Balzak pen Dostaevskıı túnde jazsa, Tolstoı tańǵy ýaqytty qup kórgen. Hemıngýeı shyǵarmashylyq jumyspen tize búkpeı, túregep turyp aınalyssa, bizdiń aqyn Ǵalym Jaılybaı óleńderin etpetinen jatyp jazǵandy unatady. Mundaı erekshelik jazýshy Ázilhan Nurshaıyqovta jeterlik. Úshbý maqalamyzda qalamgerdiń hattary men estelikterine súıenip, onyń kórkemdik keńistigine umtyldyq. «Onyń qalamger bolýyna ne áser etti?», «keıipkerlerdiń obrazyn qaıdan aldy?», «olardy qandaı jaǵdaıda qaǵazǵa túsirdi?» degen saýaldarǵa jaýap izdep kórdik.
Qoǵam • 07 Qarasha, 2025
«ÚRKER» – 2025 Ulttyq syılyǵynyń jeńimpazdary anyqtaldy
Búgin «Qazmedıa» ortalyǵynda baspa, radıo, ınternet-jýrnalıstıka salasyndaǵy «ÚRKER» – 2025 Ulttyq syılyǵyn ıelengen jeńimpazdardyń esimi jarııalandy, dep jazady Egemen.kz.
Ádebıet • 07 Qarasha, 2025
Shyǵarmashylyq zerthana: Tynymbaı Nurmaǵambetov nemese qazaq ne nársege kúledi?
Túsindirme sózdik bylaı deıdi: «Kúlki – aýyzdyń ashyq kúıinde shyǵatyn, qysqa ári qatty dem shyǵaratyn qozǵalys ıakı erekshe úzik-úzik dybystarmen qatar júretin áreket». Tup-týra anyqtama. «Biraq kúlki tynysty keńk-keńk shyǵarý mehanızmi ǵana bolsa, onymen kartadan jasalǵan úıshikterdi ǵana qulatýǵa bolar edi. Ol eshqashan estetıkalyq mánge ıe bolmas edi». О́nertanýshy Iýrıı Borevtiń sóziniń jany bar. Rasynda, kúlki – kúshtilerdiń qarýy. О́ıtkeni eshqandaı nárse kemshilikti kúlki sııaqty abyrjytpaıdy. A. Gersen aıtady: «kúlki – eń qýatty qıratýshy qural» dep. Onysy shyndyq. Jylap-syqtaǵan Rýssoǵa qaraǵanda, kúlkige kómgen Volterdiń «buzyp joıǵany» kóp. Al Charlı Chaplın bizdiń dáýirimizde ıýmordy óshpendilik pen qorqynyshqa qarsy dári dep sanaǵan. Kúlki – kúdik pen úreıdiń bultyn seıiltip, álemge jaryq túsiretin kúsh dep eseptegen. Al qazaq kúlki uǵymyna múlde basqasha qaraǵany anyq.
Medısına • 07 Qarasha, 2025
Jappaı tarap jatqan vırýstan qalaı emdelemiz?
Qazir elimizde tumaý men túrli vırýstyq ınfeksııalar beleń alyp tur. Mamandar, ádette mundaı vırýstyq tolqyn qazannan naýryzǵa deıin jalǵasatynyn aıtady. Sebebi bul kezeńde jyly aýa raıy salqyn lepke aýysyp, balalar men eresekter basym ýaqytyn jabyq nysandarda ótkizedi. О́z kezeginde júıeli túrde taza aýamen tynystamaý da aǵzanyń vırýstardan qorǵaný áleýetin álsiretip jiberedi, dep jazady Egemen.kz.
Kıno • 06 Qarasha, 2025
Otandyq strımıng platformalar qanshalyqty qoljetimdi?
Orta Azııadaǵy eń iri medıa aptalyq Astana Media Week 2025 búgin de jalǵasty. Toǵyzynshy ret uıymdastyrylǵan forýmnyń ekinshi kúninde 1 000-nan astam medıamaman, sarapshy spıker men el óńirlerinen kelgen BAQ ókilderi jýrnalıstıkadaǵy kásibı sheberlikti shyńdaý men jańa betburys joldaryn baǵamdady. Ortalyq Azııa, Eýropa, Ázerbaıjan men Qytaıdan kelgen sarapshylar da óz elderindegi salanyń jańashyldyqtaryn taqyrypqa tuzdyq etti, dep jazady Egemen.kz.
Mádenıet • 06 Qarasha, 2025
Uly tulǵalar jastyq shaǵyn qalaı ótkizdi?
Talant tabıǵatynyń tamyry – eńbek. Ádebıet pen mádenıet salasyndaǵy uly tulǵalar eńbekke erte jastan etin úıretken. Uly týyndylardy aq semser kezinde jazyp qaldyrýǵa tyrysqan. Ýaqyt pen kúshtiń mol shaǵyn barynsha tıimdi paıdalanýǵa baryn salǵan. Nazarlaryńyzǵa tarıhı tulǵalardyń jastyqtyń jalqyn qýatymen jasaǵan eńbekterin usynamyz.
Mádenıet • 06 Qarasha, 2025
Jer aıaǵy keńip, sýdyń tartylǵandyǵy týraly qýanyshty habardy Nuh paıǵambardyń kemesine kógershin jetkizgen kórinedi. Bizdiń de kemedeı elimiz jańa astana izdep tarıh tolqynynda qaırańdaǵan kezinde óziniń alǵashqy kógershinderin jiberdi. Olardyń ishinde qazirgi Elordamyzdyń mádenıetin kóterýge erekshe eńbek etken ónerpazdar bar edi. Olar – kúıshi Anar Muzdahanova men qobyzshy Janar Júsipova.
Bank • 05 Qarasha, 2025
Eger bank bankrot bolsa, nesıeni tólemeı qoıýǵa bola ma?
Sońǵy jyldary elimizdegi keı bankterdiń qyzmetin toqtatýy men bankrot dep tanylýy qaryz alǵan jurttyń oıyn san saqqa júgirtti. Kópshiligi «bank jabylsa, qaryz da joıylady» dep oılaıdy. Biraq qarjy salasynyń mamandary bulaı topshylaýǵa negiz joq ekenin aıtady.
Medısına • 04 Qarasha, 2025
Aýrýhanalar lyq toly: Astanada vırýs órship turǵany ras pa?
Áleýmettik jelide astanalyqtar apta boıy qyzý túspeı, deneni meńdeıtin «jańa vırýs» taralyp ketkenine shaǵymdanyp jatyr. Jelidegi jazbaǵa súıensek, «belgisiz vırýsqa» shaldyqqandar sany artyp, tipti aýrýhanalarda bos oryn tabý qıynǵa soǵyp tur, dep jazady Egemen.kz.
Ádebıet • 31 Qazan, 2025
Shyǵarmashylyq zerthana: Ǵalym Jaılybaı óleńdi qalaı jazady?
Shyǵarmashylyq zerthana týyndynyń jazylý sebebin, qalamgerdiń sol sáttegi kóńil aýanyn, jazýshy eńbegine tán belgi-erekshelikterdi arqaý etedi. Bul joly biz aqyn, Abaı atyndaǵy memlekettik syılyqtyń ıegeri Ǵalym Jaılybaıdyń kórkemdik keńistigine boılaıtyn bolamyz.
Bilim • 24 Qazan, 2025
Aqmola oblysy, Selınograd aýdanyna qarasty Qabanbaı batyr aýylynda byltyr ashylǵan jańa úlgidegi jaıly mektep búginde aýyl ómirine tyń serpin ákeldi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen júzege asyp jatqan «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aıasynda boı kótergen bul bilim ordasy búginde sapaly bilim men jańa formattaǵy tárbıe berý isiniń tiregine aınalyp otyr, dep jazady Egemen.kz.
Respýblıka kúni • 24 Qazan, 2025
Qaıta oralǵan uly kún – naǵyz ulttyq mereke
1990 jyly 25 qazanda Qazaqstannyń Egemendigi týraly deklarasııa qabyldandy, bıyl oǵan 35 jyl. Aqjoltaı qujat – elimizdiń Táýelsizdik alýyna jol ashty. Halqymyz egemendikke bastaıtyn joldy uzaq jyldar boıy júrip ótti. Zııalylar ult sanasyn saqtaý úshin qoldarynan kelgenniń bárin jasady. Bostandyqqa umtylys Jeltoqsan oqıǵasynda aıqyn kórindi. Deklarasııa – halqymyzdyń uzaq jylǵy kúresiniń nátıjesi. Bul – qazaqtyń san ǵasyrlyq memlekettilik dástúri jańǵyryp, azattyq úshin kúresken babalar armany aqıqatqa aınalǵan kún, sol sebepti baǵa jetpes qubylys ispetti, dep jazady Egemen.kz.
