Foto: Ashyq derekkóz
Qaryz mindettemesi saqtalady
Bank lısenzııasynan aıyrylǵan soń, onyń barlyq mindettemesi men aktıvteri ýaqytsha ákimshilik nemese lıkvıdasııalyq komıssııanyń qaraýyna ótedi. Olar bank qyzmetin tolyq toqtatqanǵa deıin tólem qabyldaý, bereshekti óndirý jáne kredıttik portfeldi basqa qarjy uıymyna ótkizý jumystaryn atqarady. Keıde bank qaryzdaryn basqa bank satyp alady. Mundaı jaǵdaıda burynǵy boryshkerdiń mindettemesi sol kúıinde saqtalyp, tek jańa tólem alýshy paıda bolady.
Qarjyger Rasýl Rysmambetov mundaı jaǵdaıda eń bastysy sabyr saqtap, resmı aqparatty baqylaýda ustaý kerektigin aıtady.
«Banktiń lısenzııasynan aıyrylýy nemese bankrotqa ushyraýy qaryzdy joımaıdy. Boryshkerdiń mindettemeleri sol kúıinde qalady jáne olardy basqa zańdy tulǵa – lıkvıdasııalyq komıssııa, agenttik nemese jańa bank qabyldaıdy. Eń úlken qate – «bank joq, endi tólemesem de bolady» dep oılaý. Kerisinshe, mundaı jaǵdaıda resmı aqparatty Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi men Depozıtterge kepildik berý qorynyń saıttarynan qarap otyrý qajet», deıdi maman.
Onyń aıtýynsha, bankrottyq rásim barysynda azamattarǵa mindetti túrde jańa rekvızıtter men tólem tártibi týraly habarlama joldanady. Eger mundaı habarlama kelmese, resmı derekkózge, Qarjy naryǵyn retteý agenttigine nemese depozıtter qorynyń ókiline jazbasha ótinish berý kerek.
Tólemdi toqtatýdyń saldary aýyr
Keıbir qaryz alýshylar «bank jabyldy» degendi estı sala tólemdi birden toqtatady. Alaıda bul sheshimniń saldary aýyr bolýy múmkin. О́ıtkeni kredıttik kelisim áli de zańdy kúshinde. Eger tólem ýaqtyly júrgizilmese, ósimpul men aıyppuldar qosylady, al málimetter nesıe bıýrosyna túsedi.
«Bankrottyq kezinde tólemdi keshiktirýdiń saldary: paıyzdar men aıyppuldar esepteledi, aqparat kredıttik bıýroǵa engiziledi. Tipti sotqa deıin barýy múmkin. Sondyqtan tólemderdi toqtatpaı, qajet bolsa lıkvıdasııalyq komıssııaǵa resmı ótinish berip, tólemdi keıinge qaldyrýdy suraý kerek. Bul boryshtyń ulǵaıýynan jáne sot daýlarynan qorǵaıtyn eń tıimdi tásil», deıdi Rasýl Rysmambetov.
Sondaı-aq azamattar jańa rekvızıt kelmeıinshe, kúmándi shottarǵa aqsha jibermeýi kerek. Sebebi alaıaqtar mundaı jaǵdaıda ózin «bank ókilimin» dep tanystyryp, jalǵan derekter arqyly tólem qabyldaýǵa tyrysýy múmkin.
«Eger lıkvıdasııalyq komıssııa nemese jańa kredıtor qaıta qurylymdaý júrgizse, aıyppul men paıyzdyń bir bóligi keshirilýi múmkin. Keıde áleýmettik jaǵdaıy aýyr azamattardyń negizgi qaryzy da qysqartylýy yqtımal. Biraq mundaı sheshimder tek resmı negizde qabyldanady», deıdi qarjyger.
Mamannyń sózinshe, eger qaryz ýaqytsha toqtatylsa nemese qaıta qurylymdalsa, bul da kredıttik tarıhta kórinis tabady. Sondyqtan kez kelgen tólemniń keshiktirilýi bolashaqta jańa nesıe alý múmkindigin shekteıdi.
«Kez kelgen keshiktirý kredıttik tarıhqa teris áser etedi. Tipti bank jabylǵan jaǵdaıda da bul derekter kredıttik bıýroda saqtalady. Keıin jańa nesıe alý qıynǵa soǵady. Sol sebepti, barlyq túbirtekter men tólem qujattaryn jınap, qajet bolsa kredıttik bıýroǵa resmı túsindirme hat joldaý mańyzdy», deıdi Rysmambetov.
Resmı aqparat – eń senimdi derek
Bankrottyq jaǵdaıda tek resmı aqparatqa súıený mańyzdy. Azamattar tólemderdi kimge jáne qandaı shotqa aýdarý kerektigin tek agenttiktiń nemese depozıtter qorynyń resmı saıttarynan bilýi tıis.
«Resmı aqparatty tek Agenttik, depozıtter qory nemese eGov portalynan tekserińiz. Resmı habarlamasyz tólemdi toqtatpańyz, ár tólem boıynsha qujatty saqtańyz. Lıkvıdasııalyq komıssııamen baılanys ornatyńyz. Negizgi qaǵıda qarapaıym: qaryz tek resmı túrde jabylǵan jaǵdaıda ǵana aıaqtalady», deıdi sarapshy.
Bankrottyq jaǵdaı kez kelgen qarjy júıesinde kezdesetin tabıǵı úderis. Mundaı kezeńde qaryzyn ýaqytyly ótep, resmı aqparatqa súıenip áreket etken adam esh utylmaıdy. Bank jabylsa da, adaldyq pen jaýapkershilik ár azamattyń ózinde qalýy tıis.
