Ushqan uıa mereıi

Jalpy Otan atty uǵymnyń aýqymy óte keń. Iá, Otan degen uǵymǵa ózińdi bilim nárimen sý­syn­datqan, tálim-tárbıe bergen, bolashaqqa jol siltegen altyn uıa – mektebiń de kiredi. О́ıtkeni, «Kórgeni jaqsy kósh bastaıdy» degen uǵym bar qasıetti halqy­myz­da. Al seniń bolashaǵyńa ba­ǵyt-baǵdar beretin, tarydaı bop kirgende taýdaı qylyp shyǵa­ra­tyn ortań – ol ózińe tálim-tárbıe bergen qasıetti bilim ordasy ekeni aqıqat desek, qanshama jastyń qııalyna qanat baılaǵan. Amangeldi orta mektebiniń qu­ryl­ǵanyna bıyl 80 jyl to­lyp otyr. Kónekózderdiń aı­týyn­sha, al­­ǵash­qy mektep aý­qat­ty adam­dar­dyń úıinde orna­las­qan bols­a, A.Qas­qaraýov, Á.Andosov, Ál­ja­n­ov syndy azamattar bala-shaǵaǵa arabsha hat ta­n­y­tady. Olardan tálim alǵan eń al­ǵashqy oqýshy­lar Seıdahmet Ys­qaqov, Ybraıym Izbasarov, Sop­­bek Isabekovter keıin alǵash­qy keńes­tik mekteptiń negizin qalapty. Al 1930 jyly óz aldyna mektep úıi salynǵan eken. Taǵy bir aı­ta ketetin jáıt, tóńirektegi aýyl balalary úshin mektep ja­ny­­nan kirpishten quıyp ınternat úıin tur­­ǵyzypty. Osy mektep-ınternatta 1933-1934 oqý jyl­da­ryn­da alǵashqy muǵalim­der Seı­dahmet Ysqaqov, Ybraıym Izbasarov, Aıt­­jan Taldybaev, Sopbek Isabekov, Ibatolla Karbozovtar sabaq beredi. Al mektep dırektory Hamıt Jú­nisov, oqý isi­niń meńgerýshisi Nyǵmet Qas­qaraýov bolady. Ja­qyn mańdaǵy Shıen, Naýbaıjez (Prýdkıı), Qo­ǵam­shyl aýyldary­nan kelgen balalar ınternatta ja­typ oqýǵa múmkindik alady. Al negizgi qalyptasý kezeńi 1949-1950 oqý jyldary Qazaq­tyń Abaı atyndaǵy pedagogı­kalyq ınstıtýtyn bitirip, osy mektepke oqý isiniń meńgerýshisi bolyp ta­ǵaıyndalǵan Bátıma Qo­rabaeva apa­myzdyń ómirimen já­ne qoǵam­dyq qyzmetimen ty­ǵyz baılanys­ty. Ol kezde mektep je­ti­jyldyq, oqý ornynyń j­a­ry­ǵy da joq, qys­qy merzimde sabanmen jyly­ty­lady eken. Mu­ǵalimderdiń kó­bi­niń úı-jaıy joq, ýaqytsha mal­shylar­dyń úı­lerinde turǵan kórinedi. Muǵalimderdiń kópshiliginiń ar­naýly joǵary bilimi joq. Osy qıyn­dyqtardyń bárinen qutylý úshin olardy bilimin jetildirý kýrs­taryna, syrttaı oqýǵa jiberdik T.Rysqulov, N.Qasqaraýov, Á.Qom­sabaqov, Z.Núsipbaev sııaq­ty muǵa­lim­der KazPI-ge syrttaı oqýǵa tú­sip, oıdaǵydaı bitirip shyq­ty. Bilim sapasyn kóterýge bul edáýir septigin tıgizdi. 1950-1951 oqý jyly ásker qatarynan bosanǵan Qoja­bek Kórpebaev esim­di azamat kelip, mekteptegi dene shynyqtyrý jáne eń­bek sabaqtary­nyń jan­danýyna kúsh saldy. Sport­tyq úıirmeler jumys isteı bastady. Mektep oqý­shylary men ustazdar­dyń kúshimen oqý ornynyń tóńi­re­gin abbattan­dyryp, jasyl jelekke bó­lep tas­tadyq. Sonymen birge aýyl-aımaq­tyń taza­lyǵyna da den qoıdyq. Aryq-atyz­dardy tazalap, sharýa­shy­­lyqtyń naý­qandyq ju­mys­ta­ryna óz qolǵa­by­symyzdy tıgizip, egin orý, qyzyl­sha jınaý, temeki tizý jumys­tary­nan da shet qalǵan joqpyz. Mekteptegi oqý­shy­lar sany jyl sanap ósip, kó­beıe berdi,  dep eske alady búgin­de Bátıma Qorabaeva apaı. Iá, KSRO Joǵarǵy Keńesine osy okrýgten depýtattyqqa saı­lan­ǵan arqaly aqyn Oljas Sú­leı­menovtiń kómegimen aýylda 10 jyldyq jańa orta mektep ashyl­ǵansha osy eski mektep úıi myń­daǵan shákirtterge tálim-tárbıe berip, ómir órine qanat baılap ushy­rypty. Búginde keń baıtaq Otany­myzdyń túkpir-túkpirinde, el eko­no­mıkasyn, ǵylymy men bilimin, ónerin damytý jolynda belsene eńbek etip júrgen aıtýly azamat­tarymyz – oqý or­ny­nyń shynaıy maqtanyshtary. Olar­dyń arasynda soǵys jáne eńbek ar­dagerleri – Sosıalıstik Eńbek Eri Kustútin Biteshev, Qudys Áp­se­met­ov, eki márte «Jaýyngerlik Dańq» ordeniniń ıegeri Qahar Ar­qabaev, mal ósirýdiń sheberi, bú­kilodaqtyq jetistikter kórme­si­niń kúmis júl­degeri Shoıbek Izbasarov, Memlekettik syı­lyq­tyń laýreaty Bol­dyr­ǵan Qalı­bekova, quqyq qorǵaý isiniń bilikti mama­ny Nurqasym Ábdiqadyrov, Jam­byl aýdanynyń tuńǵysh ákimi Jú­sipáli Núketaev, zań ǵylym­dary­­nyń doktory Aryq­baı Aǵy­baev, ekonomıka ǵylym­dary­nyń dok­­tory Marat Nurıev, tehnıka ǵy­lymdarynyń doktory Toqta­syn Meńdebaev, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen muǵalimi Aıshahan Qýa­nysh­bekova, pedagogıka ǵy­lym­­dary­nyń doktory Aqjar­qyn Ar­tyq­baeva, Parlament Májili­siniń depýtaty Dınar Núketaeva, Qa­zaq­stan Jýrnalıster akade­mııa­­sy­nyń akademıgi Jumash Ar­ǵym­baıuly jáne ta­ǵy da basqa kóp­tegen elge tany­mal azamattar bar­. Oqý orny osyndaı belgili túlek­teri­men maq­tansa, osy ortada bilim alǵan árbir azamat ózin bilim nárimen sýsyndatatyn, armanyna qanat baılaǵan altyn uıa mektebi men ondaǵy ulaǵatty ustazdaryn esh­ýaqytta da umytpaıdy. Búginde bilikti ustaz, utqyr uıymdastyrýshy Gúljan Taldy­baeva basqaratyn ujymnyń kór­set­kishi de jyldan-jylǵa artyp keledi. Oqý úlgerimi jaǵynan da oblys kóleminde aldyńǵy oryn­dar­dy ıemdenýde. Aıtalyq, Al­ty­naı Májibaeva «Bolashaq» baǵ­dar­lamasy boıynsha Londonda bilimin jetildirip jatsa, «Al­tyn belgi» ıegeri Ilsııa Qojaeva, Samal Ábildaeva men Áıgerim Er­jan­qyzy sııaqty túlekter Ál-Fa­rabı atyn­daǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti men Qazaq-Brıtan ýnıversıtetterinde bilim alýda. Aýyl sportyn damytýǵa atsaly­syp, jo­ǵary jetistikterge jetip júrgen Nurbol Alpysbaıuly, Jan­tóre Qarsy­baev, Darqan Ábi­ken, Jam­­byl Nús­ke, Erkebulan Tur­syn­baı, Saıat Mu­hamedjanov sııaqty óren­derdiń qazaq sporty­nyń bo­lashaq Qajy­muqandary bo­lyp shyǵatyn­dy­ǵyna da esh kúmán joq. Osy oraıda joǵary jetistikterge aıryqsha úles qosyp kele jat­qan Gúlbarshyn Úmbetbaeva, Nur­­jan Ysqaqov, Názıpa Alda­ber­­genqyzy sııaqty taǵy da basqa kóptegen ustazdardyń, Raqat Qom­sa­baqov, Raýan О́zen­baev sekildi tamasha tálim­ger-bapker­ler­diń esim­­derin úlken qurmetpen atap ótýge bolady. Aldyńǵy býyn aǵalarynyń ozyq ónegesinen úlgi alǵan jas jetkinshekterdiń bolashaǵy zor ekendigine kúmán joq. Manarbek IZBASAR. Almaty.