Qarakól eltirisin óńdep, daıyn ónim shyǵaraıyq

Qarakól sharýashylyǵy – elimizdiń shól jáne shóleıtti aımaqtarynyń ekonomıkasynda erekshe oryn alatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń qoı sharýashylyǵyndaǵy keleshegi mol salanyń biri. Onyń basty ónimi estetıkalyq jaǵynan qundy bolyp esepteletin qarakól eltirisi, sondaı-aq qoı eti, iri talshyqty jún óndirý bolyp tabylady. 1990 jyly bizdiń respýblı­ka­myzda qarakól qoıynyń sany 6,2 mln.-ǵa jetti. Otar quryly­myn­da­ǵy analyqtardyń úles salmaǵy 70% shamasyn qurap, jyl saıyn 2,5 mln. dana qarakól eltirisi óndirildi. 2010 jyldyń 1 qańtaryndaǵy málimet boıynsha qa­rakól qoıy­nyń sany tómendep, 1,1 mln. ǵana qalǵan. Qyzylorda oblysy qoı sha­rýa­shylyǵy salasynda tek qana qarakól qoılaryn ósirýmen aına­lysatyn respýblıkanyń negizgi aımaqtarynyń biri bolyp ta­by­la­dy. 1990 jyldardyń basynda qarakól qoıyn ósirýmen aına­ly­satyn 30 keńsharda 1,2-2,3 mln. bas qarakól qoıy boldy. Bul respýblıka boıynsha 22,3 paıyzdy quraıtyn. Qazirgi kezde qarakól qoılarynyń sany 70 paıyzǵa deıin kemip ketken. Al oblys kólemindegi shól jáne shó­leıtti jaıylymdar qarakól sharýa­shylyǵyn tıimdi damytýǵa múmkindik beredi. Qarakól qoı tuqymynan bas­qa aýylsharýashylyǵy mal­dary­nyń birde-bir túri Qazaqstannyń, sondaı-aq Qyzylorda obly­sy­nyń shól jáne shóleıtti aıma­ǵy­nyń qatań jaǵdaılaryna jaqsy beıimdelmegen. Al bul qoı tu­qymy uzaq qashyqtyqta jaıyla alady (táýligine 10-15 shaqy­rymǵa), ishilgen sýdyń joǵary mı­neraldanýyn jáne aýa tem­pe­ra­týrasynyń kúrt aýytqýyn jaqsy kóteredi. Qarakól qoı tuqymy erteden kele jatqan álemdegi mal tu­qym­darynyń biri bolyp tabylady. Sondyqtan, bul qoı tuqymyn saqtaý jáne onyń basyn kóbeıtý shóldi-shóleıtti aımaqtar úshin óte qajet. Osyǵan oraı, osy qoı tu­qymyn asyldandyrý jumys­ta­ry­na jáne ony kóbeıtýdiń máse­le­lerine erekshe kóńil bólý qajet. Qylyshbaı BISENOV, Májilis depýtaty.