Maqta klasteri jeńil ónerkásipti órge bastyrady

Qazaqstannyń kún sáýlesi kóbirek túsetin jeri Ońtústik Qazaqstan. Oǵan kóktem erte keledi degenimen osy Ońtústiktiń ózi ońtústik pen soltústikke bólinetindigin bylaıǵy jurt baıqaı bermeıdi. Soltústigi qysy alty aı boıy arqyrap jatatyn Arqanyń etegin basyp qonǵan Sozaq pen Báıdibek aýdany bolsa, ońtústikke Maqtaaral, Saryaǵash, Otyrar, Túrkistan sııaqty aımaqtar jatady. Qazaqstannyń ózge óńirle­rin­­de óspeıtin aq maqta osy aýdandarda, any­ǵy­raq aıtqanda, Maqtaaral aýda­nynda ósedi. Maqta – bul óńir­diń ómiri. Maqtaaraldy Ońtús­tiktiń bir aýdany degenimizben, kezindegi yqshamdal­ǵan úsh aýdannyń ornynda otyr­ǵan aımaqta 300 myńdaı halyq bar. Al, Saryaǵashqa burynǵy Keles aýdany qosylǵanyn es­ker­seńiz, Maqtaaral men Sary­aǵashtyń halqy Qazaqstannyń keıbir oblystarynyń halqy sanynan kem bolmaıdy. О́ńirde 400 myń tonnadan astam shıtti maqta daıyndalady. Maqta óte názik, kirpııaz ósim­dik. Jaýy kóp. Qurttar men túr­li zııan­ke­terdiń aldyn alyp otyrmasa, mez­gilinde sý ishpese, agroteh­nıkalyq talaptar oryndal­masa ónim bermeı qalatyn sátteri bar. Lıverpýl maqta bırjasyndaǵy ba­ǵaǵa táýel­diligi de sharýalar­dyń qal­tasyna áser etedi. Dı­qandar 40-50 gradýs aptaptyń as­tynda erte kóktemnen qońyr kúzge deıin ósirgen osy ónimin shıtin ǵana aıyratyn maqta zaýyttary arqyly shetelderge sý tegin satyp keldi. Bylaı aıt­qanda, ózderi ósirgen aq maq­­tadan daıyndalǵan ónim Qa­­zaqstanǵa 5-6 ese qymbat ba­ǵaǵa keledi. Sharýalar osy máseleni joǵary bılikke bildirip, Úkimet qaraýyna usynyp kelgen. Dıqandardyń bul ta­labyn oryndaýǵa qajetti al­ǵysharttardyń bári jasa­l­dy. Maqta klasterin damytý máse­lesin kóterdi. Jeke menshik maqta zaýyttary sharýa­lar­dyń eńbegin qanamas úshin memlekettik alyp maqta zaýy­tyn Jetisaı óńirinde memlekettik baǵdarla­ma­men saldyr­dy. Biz arnaıy toqtalǵaly otyr­ǵan «Ońtústik» arnaıy eko­nomıkalyq aımaǵy 2005 jyly toqy­ma óndirisin damytý men báse­kelestikti joǵarylatý, otan­­­­dyq maqta tutynýdy art­tyrý jáne qosymsha qun salyǵy jo­ǵary daıyn toqyma ónimderin shyǵarý, jańa jumys oryn­daryn jáne jo­ǵary tehnolo­gııalyq óndiris­terdi qurý maqsatynda quryl­ǵan bolatyn. «Ońtústik» aı­maǵynda bıznesti qurý jáne damytý úshin barlyq qolaıly ekonomıkalyq jaǵdaılar ja­sa­ǵan. Investorlar Qazaqstan Res­pýblıkasynyń zańnama­sy­na sáıkes korporatıvti tabys, múlik jáne jer salyqtaryn, sondaı-aq kedendik baj sa­lyq­taryn tóleýden bosa­tylǵan. “Ońtústik” arnaıy eko­no­mıkalyq aımaǵynyń bas­shy­sy Baqyt Máýlenovtiń  aıtýyn­sha, búgingi tańda AEA aýma­ǵynda 2010-2014 jyldarǵa ar­nal­ǵan memlekettik údemeli ın­dýstrııa­lyq-ınnovasııalyq damý baǵ­dar­lamasy aıasyn­da eki ın­vestısııalyq joba iske asy­­ryl­ǵan. Birinshisi, esilgen jáne ıirilgen jipterdiń óndirisi boı­ynsha «OXY TEXTILE» JShS – «Keshendi avtomat­tan­dyryl­ǵan ıirý-shıratý fabrıkasy» jobasy. Joba «Qazaqstannyń damý banki» jáne «Qazaq­stan­nyń damý banki – Lızıng» AQ-tyń qoldaýymen júzege asy­ryldy. Jobanyń jalpy quny – 5 879,8 mln. teńge. Jańa 260 jumys orny quryldy. Joba – jergilikti maqta tal­shyǵyn qaıta óńdeý úlesin ulǵaıtýdy, aýmaqtyń jáne eli­mizdiń to­qyma ónerkásibin da­my­týdy, ekonomıkanyń bir-bi­rimen baı­lanysty salalaryna oń áser etýdi kózdeıdi. Ekinshisi, gıgroskopııalyq maqta, sellıýloza jáne kaboksometılsellıýloza óndirisi boı­ynsha «Hlokoprom-Sellıýloza» JShS – «Quramynda maq­tasy bar shıkizattan ylǵal jutqysh maqta, maqta sellıý­lo­zasy jáne tehnıkalyq karboksımetılsellıýloza óndiri­sin uıymdastyrý» jobasy. Joba «Qazaqstannyń damý banki – Lızıng» AQ-tyń qoldaýymen júzege asyryldy. Jobanyń jalpy quny – 3 850,0 mln.teńge. Jańa 237 jumys orny quryldy. Baqyt Máýlenov sondaı-aq tómendegideı ınvestısııalyq jobalar iske asyrylyp jat­qa­nyn tilge tıek etti. Atap aıtqanda, «Iýteks-KZ» AQ ıirilgen jipter men daıyn matalar ón­dirisi boıynsha «Jańa­shyl to­qyma óndirisin uıym­das­tyrý» jobasy. Jobanyń jalpy quny – 15,7 mlrd. teńge. Jańadan 1041 jumys ornyn ashý josparlanýda. «Shymkent-Kashemır» JShS qoı jáne túıe júninen, son­daı-aq túbitten syryp tigilgen kórpeler ón­dirisi boıynsha «Daıyn toqy­ma buıymdaryn óndirýdi uı­ym­dastyrý» joba­sy. Jobanyń jalpy quny – 560,1 mln. teńge. Jańadan 272 jumys ornyn ashý josparlanýda. «AGF» grýpp» О́ndiristik Kompanııasy» JShS kıim óndirisi boıynsha «Konveıerli aǵyndy tigin fabrıkasy jáne qoldanbaly materıaldar ón­di­risi boıynsha seh» jobasy. Jo­banyń jalpy quny – 251 mln. teńge. Jańadan 300 ju­mys ornyn ashý josparlanýda. «Esenjol-Nazar» JShS ken­dirden jasalǵan kilem ón­dirisi boıynsha «Kilem ónim­derin óndirý jónindegi toqyma fabrıkasyn qurý» jobasy. Jobanyń jalpy quny – 2,3 mlrd. teńge. Jańadan 52 jumys ornyn ashý josparlanýda. «TurKaz Textile» birlesken ká­sip­orny» JShS daıyn ónim­der óndirisi boıynsha «Úı toqymasy óndirisin uıymdas­ty­rý» jobasy. Jobanyń jalpy quny – 10,3 mlrd.teńge. Jańadan 543 jumys ornyn ashý josparlanýda. «Chalyk» Túrik holdınginiń «Daıyn ónimder óndirisi boıyn­sha toqyma fabrıkasynyń qury­lysy» jobasy. Jalpy quny – 43,8 mlrd.teńge. Jańadan 2000 astam jumys ornyn ashý josparlanýda. «Ońtústik» arnaıy ekonomı­kalyq aımaǵynda ázirshe osyn­daı jumystar júrgizilip jatyr. Bolashaqta maqta klasterin da­my­tý arqyly toqyma ónerká­si­binde jetekshi salaǵa aınalǵaly otyrǵan ekonomıkalyq aımaq­tyń keleshegi zor. Jaqynda oblys ákimi Asqar Myrzahmetovtiń halyq aldyn­daǵy esebi tyńdaldy. Osynda sóz sóılegen kásipkerlerdiń biri birqatar áriptesterdiń aımaq qura­myna kirýge yqylasty ekendikterin aıtty. Bul degenińiz, ońtústikte qazaqstandyq jeńil ónerkásiptiń serpindi jobalary iske asady degendi bildiredi. Baqtııar TAIJAN. Ońtústik Qazaqstan oblysy.