Anatolıı SPISYN, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, RF Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik qyzmet akademııasynyń professory, Soltústik Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamaty: «ShYN MÁNINDE BAQYTTY EL»
Biz máskeýlik meıman Anatolıı Spısyndy Petropavl qalasyndaǵy Dostyq úıinde kezdestirdik. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyn qadaǵalaýǵa kelgen sheteldikter arasynan burynnan biletin tanysymyzdyń jyly júzi men nar tulǵasy kózimizge ottaı basyldy. Ol osynda ornalasqan halyqaralyq baıqaýshylar men sheteldik BAQ ókilderimen baılanys ortalyǵynda ótetin baspasóz máslıhatyna kelgen eken. Az-kem úzilisti paıdalanyp, saýaldarymyzdy qoıa bastadyq.
– Anatolıı Tıhonovıch, álem asa yqylas qoıǵan mańyzdy saıası shara da aıaqtaldy. Qazaqstandyqtar Memleket basshysy N.Á.Nazarbaevqa taǵy da zor senim bildirdi. Tarıhı saılaýdan ne kórip, ne túıdińiz?
– Qoldaǵy derekter boıynsha Qyzyljar óńirine 60-qa jýyq halyqaralyq baıqaýshylar kelgen eken. Budan tysqary respýblıkalyq jáne jergilikti qoǵamdyq uıymdardyń, saıası partııalardyń baıqaýshylary men prezıdenttikke úmitkerlerdiń senimdi ókilderi, jýrnalıster boldy. Bul málimetter Qazaqstandaǵy saılaýǵa buryn-sońdy osynshalyq eren ynta-yqylastyń, qyzyǵýshylyqtyń bolmaǵanyn baıqatady. Túmen jáne Qorǵan oblystary delegasııa quramyna bilikti mamandaryn, tájirıbeli saıasatkerlerin qosqan. Soǵan qaraǵanda Qazaqstannan úırenýge, kelesi jyly ótetin prezıdenttik saılaýǵa is-tájirıbe almasýǵa kelgen syńaıly.
Basy ashyq másele, saılaý barynsha jarııaly, ashyq, ádil túrde ótip, baıqaýshylar kóńilinde eshqandaı kúmán-kúdik qaldyrmady dese de bolady. Meni erekshe tánti etkeni – saılaýshylardyń saıası erik-jigeriniń joǵarylyǵy, sanaly túrde óz tańdaýlaryn jasaýy. Saılaý ýchaskelerindegi kezekke qarap-aq soltústikqazaqstandyqtardy da eldiń keleshegi tolǵandyratynyn, beıjaı qaldyrmaıtynyn ańǵardym. Olardyń 97 paıyzdan astamy óz taǵdyrlaryn qazirgi Prezıdentpen baılanystyrýynyń ózi 20 jyl ishinde atqarylǵan ulan-ǵaıyr isterge berilgen baǵa ispettes. Ásirese, qarjy daǵdarysy kezinde de túzý joldan adastyrmaı, ekonomıkalyq saladaǵy bilgir, reformator ekenin jan-jaqty kórsete bildi. Men Qazaqstan Prezıdentiniń halyqqa arnaǵan Joldaýymen de, saılaýaldy baǵdarlamasymen de jan-jaqty tanyspyn. Qazaqstandaǵy saıası oqıǵalar men reformalyq ózgeristerdi árkez baqylap otyramyn. Qazaqstandyqtar uıǵarymynyń bir arnaǵa toǵysýy elin álemdik órkenıetke bastap kele jatqan Kóshbasshysyna degen berik senimde jatsa kerek.
– Siz ne sebepti Soltústik Qazaqstan oblysyna baıqaýshy bolyp keldińiz?
– Týyp-ósken jerim Krasnodar ólkesi bolǵanymen, sanaly ǵumyrymnyń shırek ǵasyryn osy óńirde ótkizdim. Odessadaǵy ınjener-qurylys ınstıtýtyn bitirgennen keıin komsomoldyq joldamamen keldim. Eńbek jolymdy kásiptik-tehnıkalyq ýchılıshede ustazdyqtan bastap, komsomol, partııa jumystaryna aralastym. Oblystyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary, oblystyq partııa komıtetiniń hatshysy sekildi jaýapty qyzmetter atqardym. Osy jerde balaly-shaǵaly boldym. Keıin qyzmet babymen Máskeýge aýysyp, ǵylymǵa birjola den qoıdym. 200-ge tarta monografııalyq eńbekterim jaryq kórdi. 15 ǵylym doktoryn, 40 ǵylym kandıdatyn daıarladym.
– Sózińizge qaraǵanda, Qazaqstan, Elbasy jóninde kóp biletinińiz ańǵarylyp tur.
– Meniń Nursultan Ábishulymen qyzmettes bolǵanymdy bireý biler, bireý bilmes. Biraz jyl Memleket basshysynyń kómekshisi qyzmetin atqardym. Ol kezeń eske tússe, tipti tebirenip ketemin. Nurekeńniń janynda júrip, kóp nárse úırendim, taǵylym aldym, shapaǵatyn kórdim. Áriden oılap, keńinen tolǵaıtyn suńǵylalyq, saıasatkerlik, el basqarýdaǵy zor qarym-qabiletin tereń tanı tústim.
– Byltyr sizge «Soltústik Qazaqstan oblysynyń qurmetti azamaty» mártebeli ataǵy berildi ǵoı.
– Munyń ózi men úshin kútpegen syı boldy. Azdy-kópti sińirgen eńbegimdi baǵalaǵanǵa alǵysym sheksiz. Men de osynaý qurmetke qur qol kelmeýdi oılastyryp, qazaqtyń «syıǵa – syı, syraǵa – bal» degen káde jolyn jasadym. Elbasynyń tańdamaly shyǵarmalaryn eki tomǵa toptastyryp, Máskeýde shyǵardym. Alǵashqy tusaýkeserin Qazaqstanda ótkizdim. Reseılikterdiń de N.Nazarbaevqa degen qurmet-iltıpaty erekshe. Bizdiń ınstıtýt máskeýlikter arasynda sosıologııalyq saýaldama júrgizgende jaýap berýshilerdiń úshten ekisi álemdik deńgeıdegi zor saıası tulǵa retinde baǵalaǵan bolatyn.
– Qyzyljar óńirinen qandaı ásermen attanyp barasyz?
– Men úshin Qazaq eli – ekinshi Otanym. Bylaısha aıtqanda, «aýylym aralas, qoıym qoralas». Al menimen birge kelgen áriptesime soltústikqazaqstandyqtardyń turmys-tirshiligi, ómir súrý sapasy keremet unady. Qashan ketkenshe aýa raıy qatal bolsa da, adamdary jyly júzdi, meıirimdi, qonaqjaı, aqjarqyn eken degen sózdi qaıtalaýmen boldy.
Qaıda júrsem de, Qazaqstandy umytpaımyn, maqtan etemin. Álemdik kartadan oıyp turyp oryn alǵan memlekettiń jasampazdyq qýatyna, jarqyn bolashaǵyna bárimiz qyzyǵa qaraımyz. Osynaý jarqyn jetistikterdi Nursultan Ábishulynsyz kózge elestetý múmkin emes. Osyndaı Kóshbasshysy bar Qazaq eli shyn máninde baqytty. Týra joldan adaspaıtyndaryńyzǵa kámil senimdimin.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken О́mir ESQALI.
Soltústik Qazaqstan oblysy.