Synaqtyń syndarlyǵy artady

Ulttyq biryńǵaı testileý bilim sapasyn an­yqtaýda qoǵamdyq-saıası jáne áleýmettik máni bar jalpy memlekettik shara bolyp tabylady. Ol bıyl da sol mindetin atqardy. Táýelsiz eli­miz­­­diń túlekteriniń bilim deńgeıin tarazylaıtyn bul synaqtyń engizilgenine bıyl segiz jyl bol­dy. Osy ýaqyt aralyǵynda bul rásim jyl saıyn mazmundyq jáne tehnıkalyq jaǵynan jetildirilý arqyly óziniń tıimdi tásil ekenin dáleldedi. UBT-nyń basty mindetteri biryńǵaı ólsheýish materıaldarynyń kómegimen memlekettik baqy­laý­dy jáne bilim berý sapasyn basqarý men ba­ǵalaý­dyń ádildigin, senimdiligin arttyrý bolyp tabylady. Bilim salasyna bul synaq engizilgennen bastap respýblıkamyzdyń 1 120 528 mektep bitirýshileri testileýge qatysyp, ózderiniń baqtaryn synady. Bul kórsetkish jyl saıyn ósip otyr. Buǵan bir ǵana dálel 2010 jyly testileýge 107 545 mektep bitirýshi qatyssa, bıylǵy jyly 126 109 mektep bitirýshige jetti. Bul neni kórsetedi, mektep bitirýshiler men olardyń ata-analarynyń, ustazda­ry­nyń testileý rásimine bildirgen senimin. Eń bastysy, UBT bilim berý grantyna qol jetkizýdegi áleýmettik ádilettikti, turǵylyqty je­ri­­nen shyqpaı-aq testileýden ótý arqyly jo­ǵary oqý ornyna túsýdi qamtamasyz etýge jáne jo­ǵary oqý ornyna túsý kezindegi sybaılas jem­qor­lyq qu­­bylystarynyń tolyǵymen aldyn alý­ǵa yqpal etti. Júıeniń asa bir tıimdiligi, mektep bitirýshiler turǵylyqty jerinde synaqtan ótip, sonyń ná­tı­jesi boıynsha elimizdegi ózi tańdaý bildirgen oqý ornyna túsýge múmkindik alatyndyǵy. Buny mektep bitirýshiler úshin memleket tarapynan jasa­lynyp otyrǵan úlken qamqorlyq dep túsinýge bolady. Synaqty ótkizý tájirıbesi, sondaı-aq pedago­gı­kalyq ujymdardan, ata-analar men mektep bitirýshilerden kelip túsken usynystar men eskertýlerdi taldaý kórsetkendeı, testileý júıesi maz­mundyq, tehnologııalyq jáne uıymdastyrý aspektileri turǵysynan odan ári jetildirýdi talap etetini sózsiz. Mınıstrlik tarapynan UBT-ny uıymdastyrý men ótkizýge qatysty jyl saıyn birqatar ju­mys­tar atqarylady. Quramyna salalyq departa­mentterdiń basshylary, ulttyq testileý orta­ly­ǵynyń qyzmetkerleri, mektep dırektorlary men muǵalimder engizilgen emtıhandy jetildirý jó­nindegi arnaıy jumys toby qurylady. Atal­ǵan jumys tobynyń otyrysynda ótken test qory­tyn­­dy­laryna taldaý jasalynady, sondaı-aq onyń normatıvtik-quqyqtyq aktilerine ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý, uıymdastyrý má­se­leleri talqylanady. Bizdiń búgingi maqsatymyz, qazirgi zamanǵy eń ozyq aqparattyq tehnologııalar men aqparattyq qurylymdardy paıdalaný arqyly test tehno­lo­gııasyn odan ári jetildirý jónindegi jumystardy belsendi túrde júrgizý. Bul búgingi kúnniń aldy­myzǵa qoıyp otyrǵan basty talaby. Endeshe, osy maqsatta, Qazaqstan Respýblıka­synda bilim berýdi damytýdyń 2011-2020 jyl­dar­ǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyna sáı­kes Bilim jáne ǵylym mınıstrligi tájirıbe retinde kompıýterlik testileýge kezeń-kezeńimen kóshý jónindegi jumystardy bastaýdy basty baǵytqa alyp otyr. Árıne, qoldanystaǵy testileý júıesi arqyly daryndy, qabiletti mektep bitirýshilerdi joǵary oqý oryndaryna irikteýdiń azdyq etetini shyndyq. Osy sebeppen, elimizdiń kóptegen joǵary oqý oryndary talantty jastar­dy ózderine tartý maqsatynda dástúrli pándik olımpıadalaryn ótkizý arqyly iriktep alady. Bul júzden júırikterge keń jol ashady. Jasyratyny joq, qazirgi kezde mektep oqý­shylaryn tek UBT tapsyratyn pánder boıynsha ǵana daıyndap, basqa pánderge kóp kóńil bólmeý faktilerine jol beretin bilim berý uıymdary kezdesedi. Ony joqqa shyǵara almaımyz. Degenmen, mektepte jalpyǵa mindetti memlekettik bilim berý standarttaryna sáıkes barlyq pánder boıynsha talaptar birdeı oryndalýy qajet ekenin árkim esterinde ustaýy tıis. Búgingi kúni biz atalǵan problemany júıeli túrde sheshýdi qarastyrý týraly usynysty zerdeleýdemiz. Alaıda, múmkin bolatyn sheshim – ol tes­tileýdi óz aldyna bólek eki kezeńge bólý. On­yń bireýi, orta mektep kýrsy úshin qorytyndy attestattaýǵa baǵdarlanǵan ulttyq testileý, al ekinshisi joǵary oqý oryndaryna qabyldaý emtı­handary bolady. Ekinshi kezeńnen joǵary oqý oryndaryna túsýge nıet bildirgen bitirýshiler ǵana ótetin bolady. Mundaı jaǵdaıda test tap­sy­rý joǵary oqý oryndary jekelegen maman­dyq­tardyń erekshelikterin eskeredi. Bul múm­kin­dikter Qazaqstan Respýblıkasynda bilim berýdi damytýdyń 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynda qarastyrylǵan, ıaǵnı 12 jyldyq bilim berý júıesine kóshýmen birge iske asyrylatyn bolady. Bul synaq tásilin engizý arqyly testileýdiń birinshi kezeńinde qorytyndy atestattaý kezinde jáne ekinshisinde mamandyqtarǵa baılanysty blok­tar boıynsha ótkizilip, túsý emtıhandaryna arnalǵan testileýge qatysý úshin mektepte baryn­sha kóp pánderge tyńǵylyqty ázirlenip jan-jaq­ty daıyndalýǵa múmkindik beredi. Bul arqyly biz tek qana testileýge qatysty pánderdi oqytý­dan arylyp, kerisinshe, mektepte bilim beretin bas­qa da pánderdiń mártebesin kóteretin bola­myz. Ekinshiden, joǵary oqý ornyna túsý úshin mamandyqtardy tańdaý múmkindikterin keńeıtýge jol ashamyz. Úshinshiden, joǵary oqý ornyna tú­sý jónindegi testileýdi sapaly ótkizýdi jáne jo­ǵa­ry oqý ornyna túsý úshin sapaly irikteýdi (ne­ǵurlym daıyndalǵan talapkerlerdi) qamta­ma­syz etýge múmkindik alamyz. Árıne, mınıstrlik janyndaǵy arnaıy jumys toby atalǵan formatty 2008 jyldan bastap tal­qylap keledi. Jalpy, jurtshylyqtyń oı-pikir­le­ri men kózqaras-ustanymdary bir arnada toǵysady. Taǵy bir aıta ketetin jaǵdaı, kópshilik ara­syn­­­da bılet arqyly emtıhan tapsyrý júıesine qaıta oralý kerek degen pikirler de bar. Birden aıtaıyq, biz bul júıege qaıta oralmaımyz. Oǵan qatysty biz­diń baılamymyz aıqyn, qoǵam damýyna saı, bilim berý salasy da tek alǵa qaraı jyljýy kerek. Prezıdent N.Á. Nazarbaev bilim berý júıesin damytýǵa, onyń ishinde naqty qoldanystaǵy UBT júıesin odan ári jetildirýge qatysty bizdiń al­dy­myzǵa úlken maqsattar men mindetter qoıyp otyr. Sondyqtan osy tapsyrmany iske asyrý ma­q­­satynda qazir testileýdi túbegeıli ózgertpesek te, onyń mazmuny men tehnologııasyn jetildirý jó­ninde aýqymdy jumystar bar. Biz burynǵy emes, jańa baǵyt damytý úshin jumys isteımiz. Test tapsyrmalarynyń sapasyn jaqsartýǵa qa­tysty jumystar jalǵasa beredi. Bıylǵy jyly Res­pýblıkalyq apellıasııalyq komıssııaǵa 640 óti­nish túsip, onyń 108-i qanaǵattandyryldy. Bul bar­lyq test tapsyrmalary bazasynyń 0,09 %-yn qu­rady. Osy kórsetkish test tapsyrmalary sapa­sy­nyń jaqsarǵanyn kórsetedi. Sodan da shyǵar jyl saıyn apellıasııaǵa ótinish berýshiler sany azaıyp otyr. Qazirgi tańdaǵy ózekti máselelerdiń biri – lo­gıkalyq test tapsyrmalaryn testileý júıesine engizý. Mınıstrlik bul baǵytta Dúnıejúzilik banktiń qyzmetkerlerimen birlese otyryp, jańa býyn test tapsyrmalaryn jasaý jóninde birqa­tar jumystar atqardy. Jańa býyn test tap­syr­malary tek qaldyq bilimdi ǵana emes, ol mektep bitirýshiniń odan ári bilim alýǵa degen qabilet­terin, logıkalyq oılaý deńgeıin jáne bazalyq quzyrettiligin anyqtaýǵa baǵyttalǵan. Osy ju­mystardy jalǵastyrý maqsa­ty­men bilim sapasyn baǵalaýdyń ulttyq ortaly­ǵynda jańa býyn test tapsyrmalaryn qurastyrý jáne ony qoldanysqa engizý úshin eki zerthana quryldy. Atalǵan zerthanalar tarapynan bilimdi baǵalaýdyń qazirgi za­manǵy ozyq tehnologııalary men halyqaralyq stan­darttardyń talaptaryn qam­tıtyn ulttyq emtıhandardy jańǵyrtý maqsatynda jańa býyn test tapsyrmalary ázirlenip, test tap­syrma­la­ry­nyń bazasy qalyptastyrylýda. Bul test tap­syrmalary bolashaqta ulttyq testileý júıesine engiziletin bolady. Sonymen qatar, mınıstrlik bilim berý jú­ıe­sin­de syrtqy emtıhandardy ótkizý jónindegi ál­emdik tájirıbeni zerdeleý jumystaryn da júıe­li júrgizip keledi. Jyl saıyn bilim alýshylardyń bilimin syrt­taı baǵalaý úshin testileý ádisin qoldanýshy el­der­diń sany arta túskeni belgili. 1975 jyldan bastap bilim sapasyn baǵalaý jónindegi halyq­ara­lyq qaýymdastyq jumys isteıdi. 2007 jyl­dan Qazaqstan oǵan qatysýshy elderdiń biri bo­lyp sanalady. Atalǵan uıym jumysynyń negizgi maqsaty konferensııalar men jarııalanymdar arqyly tá­jirıbe almasý, sondaı-aq bilimdi baǵalaý teh­nolo­gııa­laryn jaqsartý jáne ony qatysýshy-mem­leketterdiń bilim berý qurylymyna engizý joldary arqyly baılanysty jaqsartý bolyp ta­bylady. Osyǵan sáıkes, árbir elde bilim alý­shy­lardy qorytyndy attesttaýdan ótkizýdiń jáne túsý emtıhandarynyń nysanynda halyq sanyna, sol eldiń aýmaǵy men basqa da faktorlaryna qatysty ózindik erekshelikteri bolady. Jalpy aıtqanda oqý jetistikterin tekserýdiń nysany retinde testileý júıesi álemdik bilim berý júıesiniń ajyramas bóligi bolyp tabylady. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi búgingi kúni atalǵan másele boıynsha pedagogtar, ata-analar, oqýshylar, azamattyq qoǵam ınstıtýttary men buqaralyq aqparat quraldarynyń qoǵamdyq pikirlerin eskerý úshin múmkindik jasaýda. Bul bizdiń jumysymyzǵa úlken serpin beredi. Maqtaǵalı BEKTEMESOV, Bilim jáne ǵylym mı­nıstr­­li­­giniń Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy baqylaý komıtetiniń tóraǵa mindetin atqarýshy.