Aýyl mektepterindegi alshaqtyq azaısyn

Ashyǵyn aıtqanda, qazirgi kúni aýylda bilimdi de bilikti pedagogtardyń jetispeýshiligi bar ekeni talas týǵyzbaıdy. Ony qalaı retteýge, joǵaryda aıtylǵandaı, qala men aýyl mektepteri arasyndaǵy bilim berý sapasynyń alshaq­tyǵyn qandaı joldarmen azaı­týǵa bolady? Biz, bul saýalǵa óńir­degi bilim berý oshaqtarynyń mysalynda jaýap bergendi jón kórdik.   Aýyldyń da aýyly bar. Aıtalyq, aýdan ortalyq­ta­ryn­­daǵy orta mektepter men burynǵy keńshar, bólimshe, fer­­­malardyń ornyndaǵy bi­lim berý sapasynyń ózi bir­deı bola bermeıdi. Búgingi bi­lim berý júıesiniń tilimen aı­t­qan­da shaǵyn, jınaqty mek­tep­terdiń 100 paıyzǵa jýyǵy osy eldi mekenderde or­nalas­qan. Sondyqtan, Elbasy Jol­daýynda qoıylǵan mindetti oryndaý úshin birinshi kezekte osy shaǵyn jıyntyqty mektep muǵalimderiniń biliktiligin kó­te­rýge basa mán berý kerektigi aı­­qyn kórinedi. Bul úshin ne is­teý kerek? Isti neden bastaǵan jón?  Osy oraıda oblystyq bi­lim basqarmasy úırenýge ári úlgi alýǵa turarlyqtaı úrdis­ke bas­tamashy boldy. Jar­qyn joba «Kanıkýldyq mektep» dep atalady. Aımaqta Jol­daýda kórsetil­gen mindetti iske asyrý úshin úsh jyl­dyq jos­par bekitilgen. Atalǵan joba osy jospardyń alǵash­qy qar­lyǵash-qadamy bolyp tabylady. Oblystyq bilim bas­qarmasynyń basshysy Sáýle О́mir­­bekovanyń aıtýynsha, bıyl engizilgen «Kanıkýldyq mektep» jobasyn Qobda, Muǵaljar jáne Hromtaý aýdandarynda qu­rylǵan resýrstyq mektep bazalarynda júzege asyrý kóz­­delgen. Mundaǵy maqsat – peda­gogıkalyq tájirıbe al­masý. Atalǵan aýmaqtarǵa ja­qyn orna­lasqan aýdandardaǵy shaǵyn jı­yntyqty mektepterdiń muǵalimderin shaqyrý úrdiske engizile bastady. Joba negizinen kúzgi jáne qysqy kanıkýl kez­derinde óz shapaǵatyn kóbirek tıgizetini de anyq baıqalyp júr. Sondaı-aq, kóktemgi demalys ýaqyttarynda da «Kanıkýldyq mektepter» jumysyn jalǵas­tyra beredi. Osy joba bastalǵan kezden beri oblystaǵy 1500-den astam aýyl muǵalimi óz bi­lim­­deriniń deńgeıin kóterip úlgergen. Bul táýir nátıje ekeni belgili. Sonymen birge, semınarlar men ashyq sabaqtardyń da shaǵyn jıyntyqty mektep­tiń muǵalimderine bergen ta­ǵy­lymy jeterlik. Úsh jyl­dyq jospardyń iske asa bas­taýy­nyń taǵy bir kórinisi – ob­lystyq ǵylymı-tájirıbelik ortalyǵy men Aq­tóbedegi Nazarbaev zııatkerlik mektebi ara­syndaǵy memorandým. Zııat­ker­lik mekteptiń negizinde aýyl muǵalimderiniń bilim berý maz­munyn jaqsartýyna jol ashyldy. Soǵan sáıkes oblystaǵy jetekshi jáne tirek mektepteriniń qatary ósip, aýyl muǵalimderiniń kásibı qaýymdastyǵy quryldy.  Aýylda bilikti pedagog­tardyń jetispeýi aǵylshyn tilin engizýge de kereǵarlyq kel­tirip otyr. Másele − aýyl mek­tep­terinde aǵylshyn tilin je­tik meńgergen muǵa­lim­der­diń tap­­shylyǵynda eke­nin ashyp aıt­qan jón. Ty­ǵyryqtan shy­ǵýdyń bas­ty joly retinde uzaq mer­zimdi daıarlyq kýrstaryn uıym­dastyrý belgilengen.  О́tken jyly naqty pánder­den sabaq beretin qyryq aýyl pedagogy Nazarbaev zııatkerlik mek­tebiniń ádisi boıynsha daıarlyq kýrsynan ótti. Bıyl 120 aýyl mu­ǵalimin on aılyq kýrstan ótkizý kózdelgen. Mu­nyń syrtynda 170 aýyl muǵa­limi uzaq merzimdi kýrs­tarda dáris almaq. Munyń arasynda aǵylshyn tili páni muǵa­limderiniń úles salmaǵy jo­ǵary. Bul úshin olar Astana men Almatyǵa, tipti oblys orta­lyǵyna baryp áýre-sarsań bolmaıdy. Respýblıkalyq «Ustaz» bilim berý ortalyǵynyń mamandary aýyldarǵa baryp, jergilikti pedagogtarǵa dáris beredi. Bıik maqsatty ustanǵan is-sharalar bıyl Hromtaý aýdanynan bastaý aldy. Soǵan sáıkes aýyl muǵalimderi qyz­metten qol úzbeı-aq segiz aılyq kýrsten ótedi. Bıyl­ǵy naýryz aıynda «Shaǵyn jı­naqty mek­teptiń úzdik basshysy» atty syrttaı oblystyq baı­qaý ótki­zilgeni aýyldaǵy bilim be­rý isine jetekshilik jasaý jaý­ap­­­ker­shiligin kótere túskeni kámil.  Mundaǵy basty maqsat – shaǵyn jınaqty mektepterdegi basqarý júıesin jetildirý jáne isker basshy týraly oń kózqaras pen qoǵamdyq pikir qalyptastyrý dedi, basqar­manyń jalpy orta bilim berý bóliminiń basshysy Gúljan Qulybekova. Syrttaı baıqaý shaǵyn jınaqty mektepti bas­qarýdaǵy basshynyń ozyq is-tájirıbesin anyqtaýǵa já­ne ony taratýǵa ájeptáýir septigin tıgizipti. Sondaı-aq bul baıqaý mektep basshysy ın­novasııalyq tájirıbelerge qandaı deńgeıde qoldaý kór­setip otyrǵanyn anyq­taýǵa da alǵyshart qalady. 

Temir Qusaıyn, «Egemen Qazaqstan»

Aqtóbe oblysy