Merzimdi baspasóz betteriniń qaı-qaısysyn ashyp qarasańyz da Elbasymyzdyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» dep atalǵan baǵdarlamalyq maqalasy týraly keńinen talqylanyp jatqan pikirlerdi kóresiz.
Qoǵamdyq oı órbitýdi týdyrǵan osynaý keleli maqalanyń máni de, maǵynasy da bólek. Bul – Ult josparynyń asa aýqymdy bóligi. Rasymen, osy ýaqytqa deıin Elbasy N.Á.Nazarbaev halqymyzǵa jyl saıyn óziniń Joldaýyn joldap, halyqtyń keleshegine baǵyttap, jol nusqap otyrdy. Al osy maqalasy – sol josparly joldaýlarmen bite qaınasqan, tamyry bir ózektes asyl ıdeıa. Kózi qaraqty oqyrmanǵa osynaý keń qulashty maqala týraly jazylǵan pikirler men úndeýlerdiń bári tanys. Belgili memleket jáne qoǵam qaıratkerleri de, aqyndarymyz ben jazýshylarymyz da, óner adamdary da óz oılaryn ortaǵa salyp, kózqarastaryn bildirip úlgerdi. Men de el azamaty retinde osy maqalany oqyp, uzaq ýaqyt boıy ishteı tolǵanyp, alǵan áserimdi tarazylap, saralap kórgen edim.
Týǵan jer! Bul – kez kelgen qazaq balasynyń júregine jyly tıer sóz emes pe! Týǵan jer degenimiz – kindik qanymyz tamǵan altyn besik. Baıaǵy qadym zamandarda kóshpeli jurtymyz dúnıege sábı kelse, onyń kindigin kesip, joldas etin (kindik túıinshegi) alty qyrdan asyryp, adam balasynyń aıaǵy baspas jerge kómip ketken eken. Mine, sol joldas etiń – týǵan jerińe tartyp turatyn magnıt ispetti bir qudyret eken. «Týǵan jerge baılap qoıǵan kindigin» degen ataly sóz osydan shyqsa kerek-ti. Al týǵan el – baýyryń, aǵaıyn-jurt, qaımana qazaǵyńnyń dál ózi. О́sken ortań, qalyptasqan jeriń. Qarǵa tamyrly qazaqtyń qaı bosaǵasy da – óz úıiń, óleń tósegiń. Tal besikten jer besikke deıin qaı qazaq bolmasyn, óziniń týǵan jerin aıalap, týǵan elin saıalap ótedi. Týǵan elinen meıirim kórip, týǵan jerinen shapaǵat tapqan qazaq balasy qıyn-qystaý zamanda qanshama ózge etnos ókilderine qamqorlyq jasap, olardyń da janyn aman alyp qaldy. Búgingi Qazaqstan qanshama ult ókilderiniń qadirli meken, baq ordasyna aınaldy. Búgingi mamyrajaı tirlik, myzǵymas birlik osy týǵan jer men týǵan eldi súıýden bastalǵan qasıettiń ózinen nár alǵan. Elbasymyz aıtqandaı, «tilegi – bir, tileýi – bir» dostyǵy jarasqan el emespiz be! Uly Dala balasynyń baqyty ataqonysy bolar, sirá!
Atajurt! Bul – osynaý Uly Dalanyń sulý jerleri. «Qazaqstannyń qasıetti rýhanı qundylyqtary» nemese «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy» jobasy – qazaq saharasynyń sulý da kórikti jerlerin álemge tanytýǵa baǵyttalyp otyr. Bul joba – álemniń kórikti jerleri sııaqty týrıster men sheteldikterdi qyzyqtyra da tamsanta alatyn jerlerdi damytýǵa, órkendetýge jol ashady. Qazaqtyń baq daryp, qut qonǵan Jıdelibaısyny – Altyn Orda men Aq Ordanyń Ulytaýy, uly eki dúnıe esigindeı Túrkistan, qoınaýy qut – ór Altaı, saıyn dala – Saryarqa, jyr eli – Syrdarııa saǵasy, kıeli Qazǵurt, jer jannaty – Jetisý, Saraıshyq, Bókeı Ordasy, Jympıty, Baıantaý, Býrabaı, Marqakól... Shirkin-aı, qazaqtyń kıesi men qutyna aınalǵan jer shoqtyǵy taýsylǵan ba! Árkimge óziniń týǵan jeri ystyq. Osynaý Uly Dalanyń batysy da, shyǵysy da, ortalyǵy da, soltústigi de, ońtústigi de – kúlli qazaq balasynyń panasy aınalǵan atamekeni. Elbasymyz aıtqan «Týǵan jerińe týyńdy tik!» degen qaǵıda – árbir qazaq azamatyna qaratylyp aıtylǵan sóz. Jaı ǵana sóz emes, utymdy ári namysyńdy qaıraıtyn sóz. Máselen, jeke kásipker bolyp, tasyń órge domalap tursa, aýylyńnyń ıgiligi úshin mádenı oshaqtar nemese mektep, balabaqsha salyp, ıa bolmasa jol máselesin sheship berseń, qarttardyń alǵysyn alyp, jastarǵa úlgi bolar eń. Elbasy osy ıdeıasyn aıtqannan beri seń qozǵalyp, qazaqtyń qaltaly azamattary aýyl-aımaqtary úshin birqatar nysandardy salyp, halyqtyń ıgiligine usyndy. Endi osyndaı azamattardy «100 jańa esim» jobasyna usynyp, nasıhattaýymyz kerek. Qazaqtyń azattyq jolyna túsip, táýelsizdigin jarııalaǵanyna, mine, 26 jyldyń júzi boldy. Osy 26 jyl ishinde elimizdiń rýhanı-mádenı, qoǵamdyq-saıası ómirine óziniń úlesin qosyp, elimizdiń atyn túrli sporttyq dodalarda shyǵarǵan sportshylar, óner hám shyǵarmashylyq adamdary, zııaly qaýym ókilderi, saıasatker, kásipker, ınjener syndy mamandardyń da mereıin ósirýge, halyqqa tanytýǵa arnalǵan joba osy – «100 jańa esim». Bul «100 jańa esim» – táýelsizdik týdyrǵan, Elbasynyń sarabdal saıasaty tanytqan mereıi ústem joba. Bul «100 jańa esim» jas óskinniń bet buryp, boı túzer, baǵyt alar aınasyna aınalady.
«Myń ólip, myń tirilgen» halqymyz basynan nebir zulmatty jyldardy, qıyn kezeńderdi ótkerdi. Náýbettiń zardabyn tartyp, azabyn shekken elimizdiń qıly tarıhynda birneshe ret álipbı aýystyrǵan ekenbiz. Qoldan jasalǵan solaqaı saıasattyń saldarynan qaıta-qaıta álipbı aýystyrý arqyly qazaq óziniń ulttyq qundylyǵynan aıyrylyp qala jazdady. Qudaı saqtap, áıteýir ulttyq belgimiz ben boıaýmyz, bolmysymyz saqtalyp qaldy. Búgingi kún tártibindegi ózekti másele – latyn qarpine kóshý. Al latyn qarpine kóshý degenimiz – kıiz týyrlyqty qazaqtyń biraz ýaqyttan bergi arman-tilegi edi. Latyn qarpi – muqym túrki halyqtarynyń rýhanı jaqyndaýyna múmkindik týdyrady. Endigi kezek – Elbasymyz belgilep kórsetkendeı latyn qarpiniń qazaqshalanǵan tańbasyn daıarlap, qoldanysqa engizý. Latyn qarpine jyldam kóshsek, jahandanýǵa da qarsy turatyn edik. Jahandaný prosesi – kez kelgen ultty óziniń ulttyq qundylyǵy men dilinen aıyryp tastaıtyn zardaby men zalaly kóp kúsh. Osyǵan qarsy quratyn zamanaýı jańashyl tásil – «Sıfrly Qazaqstan» jobasy. Iаǵnı, elektrondy kitaphana qoryna san ǵasyrlyq tarıhy bar ádebı jádigerler men tarıhı shyǵarmalardy quıyp, olardy latyn qarpinde basyp, úsh tuǵyrly til saıasaty negizinde resimdeý. Sonda álemniń kez kelgen núktesinen osy júıeni paıdalanyp, qazaqtyń rýhanı ómirimen, ádebı jaýharlarymen tanysýǵa eshqandaı kedergi bolmaıdy.
Elbasynyń osynaý keń qulashty maqalasy – elimizdiń bolashaǵy úshin jasalyp otyrǵan sátti qadam. Bolashaqtyń kirpishi bolyp qalanar jastardyń erteńgi alańsyz ómirleri úshin eshkim de eshqashan da qatelespeýi kerek. Sondyqtan Parlament Májilisiniń depýtattary Elbasymyz – Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń joldaýlaryna qoldaý tanytyp, qazaqtyń kóshin alǵa súıreýimiz qajet. Qazaqtyń bul joly – jarqyn bolashaqqa qadam basqan nurly jol!
Menińshe, qoǵamdyq zor rezonans týdyrǵan Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasy – qazaq eliniń satyly damýyna septigin tıgizer, kúnnen-kúnge jańarǵan nanotehnologııalardyń dáýirinde, jahandaný prosesi júrgen HHI ǵasyrda qazaq balasynyń ulttyq rýhyn saqtap, ulttyq kodyn jete tanýyna mursat bergen, rýhanı kedeılenýdiń aldyn alýǵa baǵyttalǵan qundy dúnıe. Saıyp kelgende, rýhanı jańǵyrý degenimiz – ult kóktemi! Kóktemde kógerip shyqqan osynaý balaýsa ıdeıa qazaq eliniń máńgilik muratyna jetkizer degen oıdamyz.
Marat BOPAZOV, Parlament Májilisiniń depýtaty