Tolaǵaı taýynyń baýraıyndaǵy jurt «aıtystyń aq borany» atanǵan belgili aıtysker, shejireshi, ólketanýshy, jýrnalıst Qalıhan Altynbaevtyń 90 jyldyq torqaly toıyn el esinde qalarlyqtaı taǵylymdy sharalarmen atap ótti. Qazaq aıtys ónerinde esimi altyn áriptermen jazylatyn aqyn Jarma aýdanynda dúnıe esigin ashqanymen, sanaly ǵumyryn Kókpekti topyraǵynda ótkizgeni belgili.
G M T Opredelıt ıazykAzerbaıdjanskııAlbanskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGalısııskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKıtaıskıı (Ýpr)Kıtaıskıı (Trad)KoreıskııKreolskıı (Gaıtı)KhmerskııLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaııalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalıNıderlandskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııRýmynskııRýsskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSlovaskııSlovenskııSomalıSýahılıSýdanskııTagalskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFınskııFransýzskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııEsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı AzerbaıdjanskııAlbanskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGalısııskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKıtaıskıı (Ýpr)Kıtaıskıı (Trad)KoreıskııKreolskıı (Gaıtı)KhmerskııLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaııalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalıNıderlandskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııRýmynskııRýsskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSlovaskııSlovenskııSomalıSýahılıSýdanskııTagalskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFınskııFransýzskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııEsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı Zvýkovaıa fýnksııa ogranıchena 200 sımvolamı Nastroıkı : Istorııa : Obratnaıa svıaz : Donate ZakrytQara sózdiń zergerine arnalǵan mereıtoılyq sharalar legi Kókpekti aýylyndaǵy tarıhı ólketaný mýzeıinen bastaldy. Tulǵa qurmetine arnaıy ashylǵan zalda aqynnyń jazǵan hattary, maqalalary, kitaptary, aıtystarynan úzindiler, ustaǵan dombyrasy, úıdegi saǵaty, uzyn sany 300-ge jýyq jádiger oryn alypty. Mýzeıdiń qor saqtaýshysy Klara Smaıylova osyndaı qundy dúnıelerdiń jınaqtalýyna aıtyskerdiń uly Qalbaı men kelini Úmit kóp kómek kórsetkenin aıtady.
Budan keıin aqynyn ardaqtaǵan jurt Q.Altynbaev atyndaǵy Mádenıet úıiniń aldyna jıylyp, mereıtoı ıesiniń keýde músininiń ashylý saltanatyn tamashalady. Osy jerde bir top aıtyskerdi bastap kelgen Júrsin Erman, aqynnyń shákirti, Semeıdegi halyqtyq aqyndar ortalyǵynyń jetekshisi Dámesh Omarbaeva syndy tulǵanyń kózin kórgen qonaqtar aıtystyń báıteregi jaıyndaǵy tushymdy estelikterin ortaǵa saldy. Kókpekti aýdanynyń ákimi Ramıl Saǵandyqov taǵylymdy shara Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda atalyp ótip jatqanyn tilge tıek etti. Uly Qalbaı ákesiniń Kókpekti topyraǵyndaǵy eńbekterine keńinen toqtalyp, áýelde aýdandaǵy qazaq tili qoǵamyn basqaryp, jer-sý ataýlaryn ózgertýge úles qosqanyn, 1994 jyldan bastap shejirege, tarıhqa bet buryp, talaı jerge qyzmetke shaqyrsa da bas tartyp, elden kindik úzbegenin aıtty.
Aıtyskerdiń toıy aıtyssyz ótken be? Tús aýa aıtyssúıer qaýym Rınat Zaıytov, Rústem Qaıyrtaıuly, Aspanbek Shuǵataev, Ońǵar Qabdenov bastaǵan azýly aqyndar men Serik Qýanǵan, Manarbek Satypaldy, Marat Ahmetov, Toba О́tepbaev, Jasulan Maqaev qostaǵan jas aqyndardyń ónerin tamashalady. «Jyr tunǵan Kókpektiniń jaǵasynda» atty bes saǵatqa sozylǵan sóz dodasynyń aqtyq synyna jurt aldyn ala boljaǵandaı, 4 aqyn (Rınat Zaıytov-Serik Qýanǵan, Rústem Qaıyrtaıuly- Aspanbek Shuǵataev) sýyrylyp shyqqanymen, sýperfınal bolatynyn eshkim de kútken joq edi. «Qýyrdaqtyń kókesin túıe soıǵanda kóresiń» demekshi, sýperfınalǵa Aqsýattyń týmasy Rústem men Aıagózdiń júırigi Rınat shyǵyp, ejelgi qarsylastar eldiń aıyzyn qandyrǵan aıtys jasady.
«Bir kezde aıtysty óltirmeýge, óziniń boıyndaǵy qanyn quıǵan, Qalıhan aqsaqaldyń qaı jeri kem, eli úshin has batyrdan janyn qıǵan» dep sóz sabaqtaǵan Rústem Qaıyrtaıuly mereıtoı ıesiniń el bilmeıtin qyrlary men syrlaryna tereńnen úńilip, aıtysqa tas túıin kelgendigin anyq ańǵartty.
«Qalıhan degen áýeli, Álıhan degen bala edi» dep jyr tolǵaǵan ataqty qarsylasy aıtystaǵy izbasarynyń qarymyna súısinip: «Qabanbaıdaı atqa qonsań rasynda, Boranbaıdaı qoldap júrem qasyńda» dep aǵalyq qamqorlyǵyn tanytqanymen, qazylar alqasy bas júldege Rınat Zaıytov laıyq dep sheshim qabyldady. Osylaısha, birinshi oryndy 12 jasynda aqynnan bata alǵan Rústem Qaıyrtaıuly enshilese, ekinshi oryn Aspanbek Shuǵataevqa, úshinshi oryn Serik Qýanǵanǵa buıyrdy. Kókpektilik jas aqyn Jasulan Maqaev aýdan ákiminiń arnaıy júldesimen marapattaldy.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Kókpekti aýdany
Sýretti túsirgen avtor