Ekzotıkalyq jándikter men janýarlardy kórgińiz kelse, Glýbokoe aýdanynyń ortalyǵyndaǵy Balalar shyǵarmashylyq úıindegi «Bıoortalyqqa» qaraı tartyńyz. 38 túrli jándik pen janýar meken etetin ortalyqtyń ashylýyna О́skemendegi S.Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıteti bıologııa fakýltetiniń túlegi Tilek Dáletbekov túrtki bolypty. «О́zim Marqakól óńiriniń týmasy bolǵandyqtan tabıǵatty erekshe jaqsy kóremin.
Kishkentaıymnan jan-janýarlardyń tirshiligi, san alýan ósimdikterdiń ádemiligi qyzyqtyratyn. Olarmen adamsha sóılesip, tildesetin edim. Búginde bul is meniń kásibime aınaldy. XHI ǵasyr – tehnıkanyń, kompıýterdiń ǵasyry ǵoı. Jastardyń deni bos ýaqyty bola qalsa ǵalamtordan kóz almaıdy. Bul ortalyqty ashýdaǵy negizgi maqsatym da balalardyń oıyn basqa jaqqa burý, tabıǵatpen etene jaqyn bolyp ósýine jaǵdaı jasaý edi», deıdi jas bıolog.
Tilektiń aıtýynsha, 2013 jyly jumysyn bastaǵan ortalyqtaǵy janýarlar sany jyldan jylǵa kóbeıip keledi. Búginde mundaǵy qustardyń sany 13-ke, baýyrymen jorǵalaýshylar men kemirgishterdiń sany onǵa jetip jyǵylypty. Ekzotıkalyq órmekshiniń sany – 35. Tilek mundaǵy árbir tirshilik ıesiniń minezin, kóńil kúıin óte jaqsy biledi. Osyndaǵy jándikter men janýarlardyń árqaısysy týraly saǵattap áńgime aıtýǵa bar. Máselen, myna bir ıgýana deıtin kesirtke negizinde Ońtústik Amerıkada tirshilik etedi eken. Qazir shamamen eki jasta. Bul tirshilik ıesi úsh metrge deıin ósetin kórinedi. «Olardy otanynda dınozavrdyń urpaqtary dep aıtady», deıdi Tilek. Al aýstralııalyq «saqaldy agama» dep atalatyn kesirtkeniń turqy ázirge kishileý bolǵanymen, onyń da uzyndyǵy óse kele 60 santımetrge deıin jetedi.
Ortalyq jetekshisi 2016 jylǵa deıin Beloýsovka kentindegi №1 mektepte oqýshylarǵa bıologııa páninen sabaq beripti. Biraq keıin búkil ýaqytyn tek osy úıirmege ǵana arnaýdy jón dep uıǵarypty. О́ıtkeni «Bıoortalyqtaǵy» jándikter men janýarlardyń qatary kóbeıgen saıyn olarǵa qaraıtyn ýaqyt kerek. «Mundaǵy tirshilik ıeleriniń barlyǵy bala sekildi. Erekshe kútimge, jylýlyqqa muqtaj. О́z jumysymdy jaqsy kórgendikten, ortalyqqa senbi, jeksenbi kúnderi de kelemin. Oqýshylarym da demalys kúnderi keledi. Olarǵa kúnde bir qyzyqty málimet aıtyp, paıdaly aqparat berýge tyrysamyn. Balalar órmekshilerdi, hameleondardy kórip, ustaǵysy keledi. Menimen birge tamaq berip, olardyń áreketin qyzyǵa baqylaıdy. Sondaı sátterde men ózimniń ustazdyq armanyma qol jetkizgendeı sezimde bolamyn. Balalardyń qyzyǵýshylyǵy bar, demek eńbegimniń zaıa ketpegeni», deıdi ol.
Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy, Glýbokoe aýdany
Sýretterdi túsirgen Tileýbek ShAIаHMET