О́rkenıetti damyǵan álem elderi latyn grafıkasymen burynnan jazady. Búginde álemniń 100-den astam eli latyn qarpin qoldanady eken. Túrki tildes elder arasynda 1929 jyldan bastap Túrkııa, 1992 jyldan Ázerbaıjan, 1993 jyldan О́zbekstan men Túrikmenstan osy grafıkaǵa kóshti.
Osydan alty jyl buryn Elbasy N.Á.Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasynda «Biz 2025 jyldan bastap álipbıimizdi latyn qarpine, latyn álipbıine kóshirýge kirisýimiz kerek», degen bolatyn. Memleket basshysynyń bul saıası sheshimi ótken jylǵy «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq maqalasynda da kórinis tapqan bolatyn. Nátıjesinde, ótken jyly «Qazaq tili álipbıin kırıllısadan latyn grafıkasyna kóshirý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń №569 Jarlyǵy shyqty.
Álipbıdiń apostroftar qoldanylatyn sol kezdegi nusqasy halyq pen sarapshylar arasynda kóptegen pikirtalas týǵyzdy. Munyń barlyǵyn eskergen Elbasy atalmysh Jarlyqqa ózgerister engizdi. Bul elimizdegi álipbı reformasy baǵytynyń kórsetkishi dep oılaımyz. О́ıtkeni qoǵamdyq pikir arqyly til saıasatyndaǵy reformany búkilhalyqtyq deńgeıde júrgizý jaqsylyqtyń nyshany. Sala mamandary men belsendi azamattardyń qatysýymen ótip jatqan pikirtalas mańyzdy sheshimniń belgisin kórsetedi.
Tarıhtan belgili Qazaqstan ótken ǵasyrda úsh ret álipbı aýystyrdy. 1929 jylǵa deıin arabsha, 1929-1940 jyldar aralyǵynda latynsha, 1940 jyldan keıin kırıllısany paıdalandy. Demek, elimizde buryn on jyldan astam ýaqyt kóleminde latyn grafıkasyn qoldaný boıynsha tájirıbe boldy. Keńester eliniń ıdeologııalyq saıasatyna baılanysty elimiz kırıllısaǵa kóshýge májbúr boldy. Sondyqtan elimiz osy mańyzdy shara barysynda sátti qadamyn jasaıdy dep oılaımyz. Sebebi elimizdiń latyn álipbıine kóshýi qazaq rýhynyń, ana tilimizdiń jańǵyrýynyń bastaýy bolmaq.
Botagóz PARIDINOVA,
fılosofııa magıstri
Qyzylorda