Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasy boıynsha Ońtústik Qazaqstan oblysyna kelgen Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev óńirde Elbasy joldaýlary men bes áleýmettik bastamasynyń júzege asyrylý barysymen tanysty.
Jumys sapary Saryaǵash aýdanynda bastalǵan Premer-Mınıstr aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerimen ótkizgen arnaıy jıynda Elbasynyń «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýynda aıtylǵan eńbek ónimdiligin túbegeıli arttyrý jáne óńdelgen ónimniń eksportyn ulǵaıtý máselesine erekshe mán berdi. Joldaýda aıtylǵandaı jańa tehnologııalar men bıznes-modelderdi engizý, agroónerkásip kesheniniń ǵylymǵa negizdelýin arttyrý, sharýashylyqtardy kooperasııalaý qajettigine toqtaldy. Sondaı-aq kezdesý barysynda eksporttyq áleýet, sýbsıdııalaý, aýylsharýashylyq ónimderin óńdeýge ınvestısııalar tartý, AО́K-ti tehnologııalyq jańǵyrtý, etti mal sharýashylyǵy men ósimdik sharýashylyǵyn damytý máseleleri qaraldy.
О́z sózinde B.Saǵyntaev elimizdiń agroónerkásiptik kesheni perspektıvalyq bolashaqqa ıe ekenin atap ótti. «Elimiz kóptegen pozısııalar boıynsha álemdegi agrarlyq eksporttyq ónimder shyǵaratyn iri óndirýshilerdiń biri bola alady. Osy maqsatta Úkimet barlyq qajetti sharalardy qabyldap jatyr: AО́K damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy júzege asyrylýda; veterınarlyq qyzmettiń baǵynyshtylyǵyn qalpyna keltirýdi, bıznestiń ǵylymı zertteýlerge qatysýyn yntalandyrýdy, daıyndaý uıymdaryn sýbsıdııalaýdy qarastyratyn zań jobasy usynyldy; eksportqa baǵdarlanǵan kásiporyndardyń paıdasy úshin sýbsıdııalaý saıasaty qaıta qaralyp jatyr. Prezıdenttiń «Shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý» atty tórtinshi áleýmettik bastamasy aıasynda agrarlyq qyzmetkerler úshin jańa múmkindikter ashylyp jatyr. Shaǵyn nesıe berýdi qarjylandyrýǵa 20 mlrd teńge baǵyttaldy. Bul óz bıznesin bastaýdy kózdep júrgen azamattarǵa usynylatyn úlken qoldaý bolady», dedi B.Saǵyntaev. Al Memleket basshysynyń «Shaǵyn nesıe berýdi kóbeıtý» tórtinshi áleýmettik bastamasyn iske asyrý barysy men fermerlerdiń múmkindikteri týraly baıandaǵan Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri A. Evnıev sońǵy jeti jylda sýbsıdııa kólemi 4 esege, al aýylsharýashylyq ónimi 2 ese ulǵaıǵanyn aıtyp ótti. Vıse-mınıstrdiń málimdeýinshe, búginde tıimsiz sýbsıdııalardy birte-birte azaıtý josparlanyp otyr.
Jıyndy qorytyndylaǵan Premer-Mınıstr aýyl sharýashylyǵyna qyrýar qarjy bólingenimen, nátıje oıdaǵydaı emestigine qynjylys bildirdi. Sýbsıdııanyń da suraýy bolýy tıistigin eskertti. Sondaı-aq Úkimet basshysy aýyl sharýashylyǵyn ǵylymı turǵyda damytý qajettigin aıtty.
О́nimniń 40 paıyzy eksporttaladyÚkimet basshysy aldymen Saryaǵash aýdanynyń agrarlyq kásiporyndaryn aralap, ondaǵy ınnovasııalyq tehnologııalardy qoldanatyn sharýa qojalyqtarynyń jumysymen tanysqan bolatyn. Agrarlyq kásiporyndardyń biri – «Keles» JShS-niń plenka jáne kóshet qondyrýǵa arnalǵan ydys shyǵaratyn óndiristik sehy. Bul jobanyń jalpy quny 150 mln teńge bolsa, onyń 23 mln teńgesi nesıege alynǵan. Iske qosylǵanyna bir aı bolǵan sehta jylyjaıǵa arnalǵan jabdyqtar shyǵarylady. Elbasy N.Nazarbaev «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýynda bes jyl ishinde agroónerkásip keshenindegi eńbek ónimdiligin jáne óńdelgen aýylsharýashylyq óniminiń eksportyn kem degende 2,5 esege arttyrýdy tapsyrǵan bolatyn. Kásiporyndar jumysymen tanysý barysynda B.Saǵyntaevqa Prezıdenttiń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda qabyldanǵan sharalar týraly baıandaldy. Joldaýdan týyndaǵan mindetterdi júzege asyrýda jylyjaılardyń alar orny erekshe. Mine, osy oraıda, elimizdegi barlyq jylyjaılardyń 80%-y tıesili Ońtústik Qazaqstan oblysynda ótken jyly 201,7 gektar jańa jylyjaı paıdalanýǵa berilgen. Onyń ishinde Saryaǵash aýdanynda – 72 gektar. Buǵan qosa, bıyl jalpy aýdany 214 gektar bolatyn jańa jylyjaı keshenderin paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.
Sondaı-aq B.Saǵyntaev jospardaǵy baǵdarlamadan tys, Saryaǵash aýdanyndaǵy «Jibek joly» keden beketinde boldy. О́zbekstanmen shekaradaǵy Jibek joly kentinde ornalasqan halyqaralyq baqylaý-ótkizý beketi arqyly táýligine 25 myńǵa deıin adam jáne 100-ge jýyq kólik ótedi. «QazJolServıs» JShS-niń basshysy E.Dıqanbaev avtovokzaldyń jańa ǵımaratynyń salynýy eki el arasyndaǵy jolaýshylar aǵynyn jáne júk tasymalynyń kólemin ulǵaıtýǵa múmkindik beretinin aıtty.
Bıyl 7 665 páter tapsyrý kózdelgenSapar barysynda B.Saǵyntaev «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda Shymkentte salynyp jatqan «Shymkent Sity» turǵyn alabyna bardy. Sondaı-aq Prezıdenttiń «Árbir otbasyna baspana alýdyń jańa múmkindikterin berý» birinshi áleýmettik bastamasyn oryndaý josparymen tanysty. «Shymkent Sity» jańa qalashyǵyn salý jumystary eki jyl buryn bastalǵan bolatyn. Jospar boıynsha 427 gektar jerde ornalasatyn qalashyqta kóp qabatty 324 turǵyn úı, 7 mektep, 23 balabaqsha ornalasady. Sondaı-aq saıabaqtar, sport keshenderi men mádenıet ǵımarattary boı kóteretin bolady. Sondaı-aq Premer-Mınıstrge «7 – 20 – 25» jańa turǵyn úı baǵdarlamasynyń oryndalýy eskerilgen, qurylys salasyn odan ári damytý boıynsha óńirdiń áleýeti tanystyryldy.
«Ońtústik» ındýstrııalyq aımaǵynda bolǵan Premer-Mınıstr «Shymkent Temir» bolat blıým shyǵaratyn alǵashqy qazaqstandyq kásiporynnyń negizgi óndiristik sıkldarymen tanysty. Joba 2015–2019 jyldarǵa arnalǵan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda júzege asyrylyp, osy jyldyń sáýir aıynda paıdalanýǵa beriledi.
О́ńirde tehnıkalyq maman tapshyÚkimet basshysynyń oblystyq klınıkalyq aýrýhanada densaýlyq saqtaý salasynyń qyzmetkerlerimen kezdesýinde, Elbasynyń adam kapıtalynyń sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» Joldaýynyń tórtinshi basymdyǵyn iske asyrý máseleleri talqylandy. Aýrýlardy basqarý baǵdarlamalaryn sıfrlandyrý jáne ázirleý, aýrýlardyń aldyn alýǵa kóshý, mindetti medısınalyq saqtandyrýdy engizý, kadrlardy daıarlaý, densaýlyq saqtaý naryǵyn yryqtandyrý jáne jekemenshik uıymdardyń ákimshilik kedergilerin azaıtý, ınvestısııalar tartý, ınfraqurylymdy jetildirý jáne memleket-jekemenshik áriptestigin damytý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystar ortaǵa salyndy. Sondaı-aq Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy aıasynda berilip jatqan múmkindikter talqylandy. Bul – tıimdi sharttar boıynsha turǵyn úı satyp alýǵa múmkindik beretin «7 – 20 – 25» jańa ıpotekalyq baǵdarlamasy jáne halyqtyń jekelegen toptaryna 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap salyq júktemesiniń 10 esege – 1%-ǵa deıin tómendeýi. Bul oraıda, Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Lázzat Aqtaeva densaýlyq saqtaý júıesin jetildirý salasynda qabyldanyp jatqan sharalar týraly egjeı-tegjeıli baıandap berdi.
Ońtústiktegi saparynyń sońynda «Stýdentter úıine» baryp, jataqhanadaǵy turmys jaǵdaıymen tanysqan Premer-Mınıstr Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasyn talqylaý maqsatynda stýdent jastarmen kezdesý ótkizdi. Oblystaǵy joǵary oqý oryndary men kásiptik mamandyqtardy daıarlaıtyn kolledj stýdentterimen bolǵan basqosý meılinshe erkin formatta ótti. Talqylanǵan taqyryp zaman aǵymyna saı mamandardy daıarlaý, ásirese Elbasynyń ««Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Joldaýynda júktelgen mindetterdi júzege asyrý úshin tehnıkalyq mamandardy ázirleýge basa kóńil bólý aıasynda órbidi. «Qazaqta «elý jylda el jańa» degen sóz bar. Alaıda qazirgi zaman elý jylda emes bes jylda jańaryp jatyr. Ońtústik Qazaqstan oblysynda mamandyqtardyń 70 paıyzy gýmanıtarlyq, 30 paıyzy tehnıkalyq. Sondyqtan tehnıkalyq mamandyqtarǵa basa mán bergen jón. О́ıtkeni keleshekte adam men adam túgili, adam men robot básekege túsetin zaman týyp keledi», dedi Premer-Mınıstr.
Sondaı-aq B.Saǵyntaev óńirde tehnıkalyq mamandyqtarǵa degen suranystyń joǵary ekendigin naqty mysaldarmen de atap ótti. «Biz jańa «Shymkent Temir» kásipornyna baryp qaıttyq. Zaýyt mamyr aıynda iske qosylady. Sol kezde 700 jumys orny ashylady. Kásiporyn basshylarynyń aıtýynsha, 100 mamandy olar Irannan alyp keledi. Sebebi jergilikti jerde qajetti maman joq. Ońtústik Qazaqstan oblysynda 3 mıllıon halyq turady. Jumyssyzdyq joǵary. Alaıda zaýytta jumys isteıtin maman tapshy. «Batys Eýropa – Batys Qytaı» tas jolymen júk kólikteri júredi. Biraq osy kólikterge tehnıkalyq qyzmet kórsetetin beketter joq. Beketterde jumys isteıtin slesarlar jetispeıdi», dedi Baqytjan Ábdiruly.
«Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń basqarma tóraǵasy Abylaı Myrzahmetovtiń aıtýynsha, maman daıarlaýda kásiporyn men oqý orny arasyndaǵy baılanystyń tyǵyz bolýy qajet. Oqý bitirgen mamannyń jumysqa turý kórsetkishi shyn máninde 30 paıyzdyń tóńireginde. Muny jıynǵa qatysqan oblys ákimi Janseıit Túımebaev ta joqqa shyǵarǵan joq. Ol qazirgi ýaqytta osyǵan baılanysty tekserý júrgizilip jatqanyn da málim etti.
Jıynda stýdentter de sóz alyp, ózderiniń usynystaryn aıtty. Kepilsiz shaǵyn nesıe berý, jas ǵalymdardyń jobalaryn qarjylandyrý jáne jastardyń áleýmettik máseleleri de qamtyldy. Shetelden asyl tuqymdy mal ákelgenshe, maldyń embrıonyn ákelip damytqan tıimdi degen stýdenttiń usynysyn Úkimet basshysy da, zaldaǵy kópshilik te qyzý qoldady.
Ǵalymjan ELShIBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy