Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen júzege asyrylyp kele jatqan «Dıplommen – aýylǵa» memlekettik baǵdarlamasy 2009 jyldan bastap jumys isteıdi. Ol negizinen aýyldyq eldi mekenderdegi kadr jetispeýshiligin joıýǵa baǵyttalǵan.
Respýblıka turǵyndary, ásirese jastar qaýymy bul bastamany erekshe yqylaspen qabyldaǵan bolatyn. Atalǵan joba aıasynda aýyldyq eldi mekenderge jumys isteýge jáne turýǵa kelgen densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qamsyzdandyrý, mádenıet, sport jáne agroónerkásiptik keshen salasyndaǵy mamandarǵa 70 aılyq eseptik kórsetkishke teń kóterme járdemaqy (ol búgingi kúni 168 myń teńgeni quraıdy) jáne 1500 aılyq eseptik kórsetkishten aspaıtyn somada (ol 3,6 mln teńgeni quraıdy) turǵyn úı satyp alýǵa nemese salýǵa bıýdjettik nesıe túrinde áleýmettik qoldaý sharalary kózdelgen.
Jobanyń iske asyrylýy mamandardyń aýylǵa kóptep barýyn ulǵaıtýǵa múmkindik berýde. Mysal úshin aıtar bolsaq, osy joba qolǵa alyna bastaǵan alǵashqy kezeńde aýyldyq eldi mekenderge shamamen 3300 maman barsa, qazir bul kórsetkish jylyna 6000 mamanǵa deıin ósip otyr.
Degenmen aýyldyq eldi mekenderdiń turǵyndarymen kezdesý barysynda qabyldanyp jatqan qoldaý sharalaryna qaramastan, aýyldyq aımaqtarda áleýmettik sala men agroónerkásiptik keshenderiniń mamandaryna tapshylyq bar ekenin baıqadyq. Bıýdjettik nesıelerdiń jyl saıyn jetkiliksiz bólinýi saldarynan aýylǵa kelip jatqan mamandar ýaqtyly kezekte turyp, áleýmettik qoldaý ala almaýda, bul óz kezeginde kontıngenttiń belgili bir bóliginde tipti shıelenis týǵyzýda.
Bizdiń oıymyzsha bul másele bıýdjettik nesıege qajettilikti barynsha qamtý arqyly ǵana sheshiledi. О́kinishke qaraı, 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjetti qalyptastyrý sheńberinde jergilikti atqarýshy organdardyń bıýdjettik ótinimderine sáıkes 2018 jylǵa arnalǵan bıýdjettik nesıelerge naqty qajettilik 19 mlrd teńge bola tura, ol tek 13,7 mlrd teńge kóleminde bekitildi. Osyndaı shalalyq kimge kerek?
Búgingi kúni aýyldyq aımaqtarda kadr jetispeýshiligi máselesi bar ekeni barshamyzǵa aıan. О́ıtkeni bilikti jas mamandar turmystyq jaǵdaıdyń joqtyǵynan aýylǵa barǵysy kelmeıdi, al jasy jetken kadrlar zeınetkerlikke shyǵýda. Jalpy, elimizdiń aımaqtary qazir 2006 mamanǵa zárý, onyń ishinde bilim salasyna – 860, densaýlyq saqtaýǵa – 768, mádenıetke – 101, sportqa – 67 jáne agroónerkásip keshenine 153 maman kerek. Bir ǵana Qaraǵandy oblysy 98 mamanǵa zárý.
Jaqynda Elbasy «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» Úndeýinde el ıgiligine arnalǵan utymdy jobalar usyndy. Sonyń ishinde basym baǵyt – el erteńi sanalatyn jastarǵa baǵyttalǵan. Osyǵan oraı, «Dıplommen – aýylǵa» jobasynyń aıasynda jas mamandardy aýylǵa tartý arqyly shalǵaı eldi mekenderdiń tamyryna qan júgirtýge arnalǵan osy baǵdarlamany jetildirý maqsatynda: 1.tıisti sarapshylardyń qatysýymen monıtorıng júrgizip, búgingi tańda aýyl muqtaj bolyp otyrǵan mamandyqtardyń tizimin jasaý; 2. aýyldyq jerlerge bilikti kadrlardy tartý maqsatynda kóterme tólemaqynyń 70 aılyq eseptik kórsetkishin 150 aılyq eseptik kórsetkishke deıin kóterý; 3. atalǵan jobaǵa respýblıkalyq bıýdjetten bólinetin qarjyny barynsha arttyrý qajet dep sanaımyz. Osy máseleler Úkimet basshysynyń atyna depýtattyq saýal retinde joldandy.
Rysqalı ÁBDIKEROV,
Senat depýtaty