Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy «Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa jaǵdaıyndaǵy damýdyń jańa múmkindikteri» Qazaqstan halqyna Joldaýy men bes áleýmettik bastamasy birin biri tolyqtyryp turǵan úndes baǵdarlamalar. Al Joldaýda bilim salasy jan-jaqty qamtylǵany erekshe qýantty.
О́ıtkeni on basymdyqtan turatyn bıylǵy basty baǵdarlamalyq qujattyń eń negizgi ereksheligi – ıntellektýaldy ult qalyptastyrý jolynda aqparattyq tehnologııalarǵa negizdelgen ınnovasııalyq damyǵan qoǵam qurý.
Adamzat balasynyń qol jetkizgen uly ıgilikteriniń barlyǵy oqý men toqý arqyly jasalǵan. Osy oraıda bilim salasy Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń nazarynan eshqashan tys qalǵan emes. Bul Joldaýda bilim qoǵamyn damytýǵa arnalǵan qundylyqtarǵa birneshe basymdyq berilgenin baıqaımyz.
Máselen, Elbasynyń «Sońǵy jyldary álemde qalyptasqan 7 myń termın qazaq tiline aýdarylǵan. Osyndaı aýdarmalardy negizdeý tásilderin qaıta qarastyryp, termınologııa turǵysynan qazaq tilin halyqaralyq deńgeıge jaqyndatý kerek. Latyn álipbıine kóshý bul máseleni retteýge kómektesedi. 2025 jylǵa deıin bilim berýdiń barlyq deńgeıinde latyn álipbıine kóshýdiń naqty kestesi ázirlenedi», degen sózderinen latyn álipbıine kóshýdiń naqty baǵyt-baǵdary kórindi. Búgingi tańda kırıll jazýyn álemniń 12 memleketi ǵana paıdalanady. Al qalǵan memleketterdiń kóbi latyn álipbıin qoldanady. Demek, bul keń taralǵan jazý. Qarapaıym ǵana mysal keltirer bolsaq, qazir uıaly telefonda latyn qarpinde jazý ońaı, al kırıllısada qazaqsha tere almaı qınalyp jatatyndar da barshylyq. Sebebi latyn álipbıiniń bazasy qalyptasqan ári aýqymy keń. О́kinishke qaraı, latyn álipbıiniń qazaq tarıhyndaǵy ǵumyry uzaq bolmaǵany da belgili. Dese de, onshaqty jyldyń ishinde bul jazý sol ýaqyttaǵy qazaq tiliniń quldyraýyn birshama toqtatty. Sebebi latyn álipbıiniń basym bóligi fonetıkaǵa negizdeldi, ıaǵnı sózdiń taza aıtylýyn saqtap qaldy. Túrki dúnıesine ortaq zańdylyqty saqtady. Endi sol úrdisti jalǵastyryp, zamanǵa saı laıyqtap, beıimdep, ári qaraı damýyna yqpal etýimiz qajet. Sonymen qatar Elbasynyń «Orta mektep pen kolledjder jáne joǵary oqý oryndary úzdik oqytýshylarynyń beınesabaqtary men beıneleksııalaryn Internette ornalastyrý kerek. Bul barlyq qazaqstandyqtarǵa, onyń ishinde shalǵaıdaǵy eldi meken turǵyndaryna ozyq bilim men quzirettilikke qol jetkizýge jol ashady», degen sózderi maǵan jáne áriptesterime, respýblıkalyq «Úzdik pedagog» baıqaýynyń jeńimpazdaryna, óz is-tájirıbesimen aýqymdy kólemde bólisýge tıimdi múmkindik dep oılaımyn.
Árıne Elbasynyń muǵalim mamandyǵynyń bedelin arttyrý maqsatynda jasap jatqan ıgilikti isteri kóp. Qazaqstan óziniń táýelsizdiginiń alǵashqy kúnderinen bastap-aq mektep damýyna qoldaý kórsetýdi nazaryna ustap keledi. Memleket basshysy Qazaqstanda jas urpaqtyń álemdik standartqa saı bilim alýy úshin qajetti jaǵdaılardyń jasalǵanyn aıta kele, «bul – memlekettiń damý saıasatynyń basym baǵyttarynyń biri» dep atap kórsetti. Qazaqstan álemdik qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystar jaǵdaıynda da halyqtyń ál-aýqatynyń artýyna múmkindiginshe qoldaý jasap keledi. Sonyń ishinde mektep muǵalimderiniń jalaqysy jylma-jyl satylyp ósip jatqanyna bárimiz de kýámiz. Bıylǵy Joldaýda da Elbasymyz muǵalimniń eńbek jalaqysynyń oqý baǵdarlamalarynyń jańartylǵan mazmuny aıasynda oqýdan ótken muǵalimderdiń laýazymdyq jalaqysy biliktiligin dáleldeýine baılanysty 30-dan 50 paıyzǵa deıin ósetinin aıtty.
Bul Joldaý memleketimizdi baıandy belesterge bastaıdy. Ustazdar qaýymyna úlken jaýapkershilik artylýda. Degenmen memleketten osyndaı qoldaý bolǵan soń, árbir muǵalim bilim jáne tárbıe nárimen sýsyndatqan túlekteriniń bolashaqta jahandyq álemde ómir súrip, jumys isteýi úshin aıanbaıtyny da anyq.
Zýhra ÚSENBAEVA, Baımyrza Besbaev atyndaǵy orta mekteptiń qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi
Jambyl oblysy, Jambyl aýdany