Palata­nyń jalpy otyrysynda birneshe zań jo­basy maqulda­ndy

Kóshede tumshalanǵan adam jaýapqa tartylady

Elimizde qoǵamdyq oryndarda adamnyń bet-álpetin tanýǵa múmkindik bermeıtin kıim-keshekke zań júzinde tyıym salynbaq. Bul tártip Májilis depýtattary birinshi oqylymda maquldaǵan «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine dinı qyzmet já­ne dinı birlestikter máse­le­leri boıynsha ózgerister men to­lyq­tyrýlar engizý týraly» zań jobasynda taıǵa tańba basqan­daı kórsetilgen. 

Májilistiń jalpy otyrysynda atalǵan qujat boıynsha baıandama jasaǵan Din isteri jáne azamattyq qoǵam mınıstri Darhan Káletaev atalǵan zań jo­basy Memleket basshysynyń 2016 jylǵy 9 qyrkúıektegi Qaýip­sizdik Keńesiniń otyrysyn­da bergen tapsyrmasy negizinde ázirlengendigin atap ótti. Son­daı-aq buǵan deıin Prezıdent Jar­lyǵymen bekitilgen «Din sala­syndaǵy memlekettik saıasattyń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy» basshylyqqa alynǵan. Mınıstrdiń aıtýynsha, sońǵy jyldary álemde qalyp­tasqan geosaıası, dinı ahýalǵa jáne ekstremızm men terrorızm qaý­piniń kúsheıgenine baılanysty dinı salany retteıtin norma­tıvtik talaptar men quqyqtardy jetildirý qajet bolǵan. 

– Zań jobasyna dindi teris maqsatta qoldanýǵa jol bermeý baǵytyndaǵy túzetýler men jańa uǵymdar engizildi. Bul óz­ge­rister jańa destrýktıvti dinı aǵymdardyń ıdeologııasyna, nyshandary men  syrtqy erek­shelikterine tyıym salýdy qamtıdy jáne elimizge jat ıdeo­logııanyń enýine tosqaýyl qoıý­ǵa múmkindik beredi. Zań joba­synda adamnyń bet-álpeti tanyl­maıtyn kıimdi qoǵamdyq oryn­darda kıip júrýge tyıym sa­lý kózdelgen. Bul aldymen aza­mattardyń qaýipsizdigi úshin qa­jet. Mundaı sharalar Bel­gııanyń, Fransııanyń, Bolgarııanyń, Aýstrııanyń zań­darynda qoldanylǵan. Bul norma dinge qatysty emes, sol sebepti ol quqyq buzýshylyqtyń aldyn alýǵa baılanysty engizilip otyr, – dedi D.Káletaev. 

Budan bólek, zań jobasy mem­le­kettik qyzmetkerlerdiń dinı seni­mine baılanysty birqatar shekteýler engizýdi kózdeıdi. Atap aıtqanda, memle­kettik qyzmetkerlerge óziniń qyzmet­tik múddelerin dinı birlestik múd­de­lerine paıdalanýǵa, ózine baǵy­nysh­ty qyzmetkerlerdi dinı qyzmetke máj­búrleýge, dinı birlestikter qurýǵa bastamashy jáne múshe bolýǵa tyıym salynbaq. Bul tártip memlekettik qyzmetkerlerdiń Ádep kodeksine engiziledi. Mınıstrdiń aıtýyna qaraǵanda, atalǵan normalar azamattyń dinge qatysty negizgi quqyqtaryna, onyń ishinde jumystan tys ýaqytta dinı is-sharalarǵa qatysýyna, dinı rásimder men joralǵylardy oryndaýyna kedergi keltirmeıdi. 

Sonymen qatar óńirlerde dinı bir­lestikterdi tirkeý tár­tibi jeńildetilgen. Al dinı bir­les­tikter jumysynyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý maqsatynda olar­dan eseptilik júrgizý talap etilip, jyldyq kiris-shyǵys­taryn buqaralyq aqparat qural­darynda jarııalaýǵa mindet­telmek. D.Káletaevtyń aıtýynsha, endi dinı joralǵylar boıyn­sha nekeni tirkeý jáne buzý da arnaıy belgilengen oryndardan tys jerde júrgizilmeıtin bolady. Al shet memleketterden dinı bilim izdeýshilerge de shekteý qoıylyp, syrt aımaqtarǵa elimizdiń aýmaǵynda joǵary dinı bilim alǵandar ǵana jiberilmek. Zań jobasynda, eń bastysy, balalar men jasóspirimderdi dinı qyzmetke zańsyz tartýǵa jol berilmeıtindigi kórsetilgen. Depýtattar baıandamashyǵa ózderin tolǵandyrǵan saýaldaryn bere otyryp, zań jobasyn birinshi oqylymda tolyq maquldady. 

Dári-dármektiń shekti baǵasy belgilenbek

Otyrysta «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine dárilik zattar men medısınalyq bu­ıym­dardyń aınalysy máseleleri boıynsha ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» zań jobasy da birinshi oqylymda ma­quldandy. Zań jobasynda 2019 jylǵy 1 qańtardan bastap dárilik zattardyń shekti baǵa­laryn bekitý arqyly barlyq dári­lik zattarǵa baǵalardy retteýdi engizý kózdelgen. Farmasevtıkalyq qyzmetti, sondaı-aq densaýlyq saqtaý salasyndaǵy esirtki, psıhotroptyq zattar men prekýrsorlar aınalymymen baılanysty qyzmet túrlerin júzege asyrýǵa lısenzııalar berý jónindegi fýnksııalardy ákimderdiń quzyretinen alyp tastaý, olardy densaýlyq saqtaý salasyndaǵy ýákiletti organǵa berý qarastyrylǵan. 

Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵma­tý­lın bul zań jobasynyń qazaqstandyq­tardy qoljetimdi baǵamen jáne sapaly, tıimdi, qaýipsiz dárilermen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan asa mańyzdy qujat ekenin aıtty. 

– Búgin biz óte mańyzdy jáne óte qajetti zań jobasyn maquldadyq. Sebebi bul zań jobasynyń áleýmettik mańyzy óte zor. Barshańyz jaqsy bilesizder, dáriler baǵasyn zań deńgeıinde retteý – Elbasynyń tikeleı tapsyrmasy. Sondyqtan bul zań kúshine engen kezde, dárilerdiń qoljetimdi bolýyna jáne baǵanyń da turaqty bolýyna jańa serpin berýge tıis. Sol úshin ekinshi oqylymǵa deıin taǵy da jan-jaqty qarap, osy talapqa saı zań daıyndaýymyz kerek, – dedi ol. 

Al negizgi baıandamashy Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov depý­tattarǵa dári-dármektiń shekti baǵasy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń jáne basqa da resmı organdardyń ınternettegi paraqshalarynda jarııalanatynyn aıtty. Sondaı-aq dáriniń baǵasy elimizdiń barlyq aımaǵynda teń bolatynyn atap ótti. Atalǵan zań jobasy depýtattar tarapynan qyzý talqylana kele, tolyq maquldandy.

Áleýmettiń áleýetin kóteredi

Májilistiń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine áleýmettik qamsyzdandyrý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy da talqylanyp, ol tolyqtaı qoldaý tapty. Bul qujat bo­ıynsha baıandama jasaǵan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Mádına Ábilqasymovanyń málimdeýinshe, zań jobasy Elbasynyń tapsyrmasyn iske asyrý jáne Qazaqstannyń halyqaralyq sharttardaǵy mindetterin oryndaý maqsatynda ázirlenip otyr.

– Zań jobasy boıynsha 2018 jyldyń 1 shildesinen bastap 18 jastan asqan, bala kezinen I toptaǵy múgedek janǵa kútim jasaıtyn adamdarǵa arnalǵan jańa járdemaqy tóleý tártibi bekitildi. Mundaı járdemaqy 14 myńǵa jýyq otbasyna tólenedi. Al járdemaqy kólemi kúnkóris deńgeıiniń eń tómengi 1,05 mólsherin nemese 29 699 teńgeni quraıdy. Bul járdemaqy ótinish bergen kúninen bas­tap bala kezinen  I toptaǵy múgedektiktiń barlyq kezeńine taǵaıyndalady. Bul rette osy zań jobasynyń bir jańalyǵyn atap ótkim keledi. Ol bala kezinen I toptaǵy mú­ge­dekke qarap otyrǵan analardyń kútim jasaǵan kezeńi eńbek ótiline qosy­lady. Osy maqsattarǵa 2018 jyl­dyń 1 shildesinen bastap 2,7 mlrd teńge qaras­tyryldy, – dedi Mádına Ábilqasymova. Bul zań jobasy da birinshi oqylymda maquldandy. 

Osy oraıda «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Qaýipsizdik Keńesi týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik Keńesiniń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobalary da depýtattar tarapynan birinshi oqylymda maquldanǵanyn aıta keteıik. 

Serik ÁBDIBEK, «Egemen Qazaqstan»