Mahmut Qasymbekov. Ortalyqqa ornyǵý

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev el táýel­sizdiginiń alǵashqy keze­ńinde-aq 2030 jáne 2050 jyl­darǵa deıingi strate­gııalardyń negizine aınalǵan «Qazaqstannyń bola­shaǵy – qoǵamnyń ıdeıalyq birliginde» jáne «Qazaqstannyń egemendi memleket retinde qalyp­tasýy men damýynyń stra­tegııasy» atty konseptýaldy eńbek­terinde Qazaqstannyń bola­shaqtaǵy demokratııalyq, ashyq ári beıbitsúıgish memleket ­­retindegi beınesin aıqyndap bergen bolatyn. 

Búgingi Astana ultymyzdy rýhanı turǵydan jańǵyrtý jolyndaǵy Prezıdentimiz usyn­ǵan sol ıdeıalar men onyń osy jyldar ishinde atqarǵan aýqymdy jumystarynyń jarqyn kórinisi bolyp otyr. Otandyq onomastıkalyq keńistikti qaıta qalyptastyrý jáne onyń mazmunyn oı eleginen ótkizý arqyly Qazaqstan halqy­nyń sanasyn táýeldilikten aryl­typ, rýhanı jańǵyrý jolyna túsýimiz elordany kóshirý máse­lesimen tikeleı baılanysty. Nursultan Ábishuly tarıhı ádilettilikti qalpyna keltirý jáne halqymyz úshin ardaqty esimderdi aqtap alý jónindegi jumystardy qaıta qurý jyl­darynyń ózinde-aq bastap ber­gen edi. Bul bastamalardyń mańy­zy asa zor. Shyn máninde, halqy­­myzdyń óz-ózin, óziniń tól tilin, mádenıetin, tarıhyn jáne shynaıy shejiresin tanyp-bilýge baǵyttalǵan uzaq ta kúrdeli jol sol kezde bastaý alǵan bolatyn.

Elordany kóshirgennen keıin Astana men onyń irgeles aýmaq­tary Memleket basshysy­nyń bas­tamasymen elimizdegi ataý­lardy onomastı­kalyq turǵydan «qaıta tańbalaý» jónindegi qajyrly ári júıeli jumystardyń orta­lyǵyna aınaldy. Astana elorda már­tebesin alǵanǵa deıin qala­daǵy 619 kósheniń nebári 180-iniń ǵana ataýy Qazaqstannyń tarı­­hy­na qatysty bolatyn. Al 439 kóshe saıasılanǵan, ıdeolo­gııa­la­n­dyrylǵan, mádenı-tarıhı turǵy­dan eshqandaı negizi joq ataýlarmen atalǵan edi. Dáýirler almasýyna baıla­nysty ótkenniń domınanttary tarıhtyń kúresinine ketti.

Al Aqmolanyń toponımıkasyndaǵy V.Lenın, K.Marks, Revolıýsıonnaıa, Oktıabrskaıa kósheleriniń ornyna Abaı, Kenesary, S.Seıfýllın, M.Áýezov jáne taǵy basqa tulǵalardyń atymen atalatyn kósheler men dańǵyldar paıda boldy. Bul rette ataýlardy ózgertý prosesi etnosentrıstik ustanymmen ǵana shektelmeı, sondaı-aq jalpyadamzattyq ınternasıonaldyq qundylyq­tardyń basymdyǵyna da negizdeldi. Astanada keıbir eski ataýlar saqtalyp, qala mesenattarynyń (Kýbrın, Koshegýlov), álemge tanylǵan klassık­terdiń (Gete, A.Pýshkın, L.Tolstoı, P.Chaıkovskıı), Qazaqstan tarıhyn­da aıryqsha iz qaldyr­ǵan ǵylym jáne mádenıet qaırat­kerleriniń (A.Iаnýshkevıch, G.Potanın, T.Shevchenko, akademık K.Skrıabın, A.Zataevıch, L.Gýmılev, A.Baraev jáne kóptegen basqa da tulǵalar) esimderi jańa kóshelerge berildi.

Kóshelerge ataý tańdaý barysynda Qazaqstan aýmaǵyndaǵy Jańaarqa, Aıagóz, Sandyqtas, Marqakól, Býrabaı, Kólsaı sııaqty tanymal geografııalyq oryndardyń, sondaı-aq ózender men kólderdiń, taý shyńdarynyń, tabıǵattyń kórikti jerleriniń ataýlary keńinen qoldanylýda. Burynǵy astanalarymyz  – Almaty, Aqmeshit, Orynbor, Saraıshyq, Saýran, Syǵanaq, Túrkistan ataýlary da barynsha kórinis tapty. Qazyǵurt, Qozybasy, Ańyraqaı, Bulanty, Orbulaq sııaqty birqatar kóshe attary mańyzdy tarıhı oqıǵalardy eske salyp turady.  Osy rette «Atameken» etnomemorıal­dyq ke­sheni, «Báıterek» munarasy, «Máń­gi­lik El» saltanat qaqpasy, Táýel­siz­­dik monýmenti tárizdi mańyzdy nysan­dar­­dyń ataýlaryn da erekshe atap ótken jón.

Sonyń arqasynda búginde qalanyń árbir kóshesi, árbir mádenı nysany Otany­myzǵa jáne onyń tarıhyna arnalǵan aýqym­dy ári biregeı onomastıkalyq ansambldiń quramdas bóligi bolyp otyr. Osy oraıda astanalyq nysandar ataý­larynyń biriktirýshilik áleýeti zor eke­nin de atap ótkim keledi. Árbir qazaq­stan­dyq solardyń arasynan týǵan jerin­degi ózine bala kezden tanys eldi meken­der men tabıǵı nysandardyń ataý­laryn, Qazaq­stannyń ár túkpirinen shyq­qan kór­nek­ti tulǵalardyń, sondaı-aq hal­qy­­myz­dyń rýhanı tiregi men baılyǵyna aı­nal­ǵan ári erlikke úndeıtin ańyz-áńgime­ler­degi keıipkerlerdiń esimderin kezdestire alady.

Osyndaı jumys búkil Aqmola obly­syn­da da júrgizildi. Bul iske ǵylymı, peda­g­o­gıkalyq jáne shyǵarmashylyq zııa­ly qaýym ókilderi belsene aralasyp, pat­rıottyq tanytty. Olardyń qatarynda kási­bı jáne áýesqoı ólketanýshylar da boldy. Nátıjesinde Abylaı alańy, Kene­sary úńgiri jáne Otanymyzdyń tań­ǵa­jaıyp ári tylsym tarıhynan syr sherte­tin basqa da kóptegen ataýlar qoldanysqa endi.

Táýelsizdik jyldaryndaǵy eskertkish­terdiń kóbi qazaqstandyqtardyń azamat­tyq belsendilik tanytyp, qoǵamdyq bastama kótergeniniń nátıjesinde orna­tyl­ǵanyn basa aıtqym keledi. Bul oraıda Ult kóshbasshysynyń halyq aldyn­daǵy jaýap­kershiligi óz atyna kelip tús­ken usynystar men jobalardyń bárin muqııat ári shynaıy yqylaspen zerde­­le­geninen baıqaldy. Eger olar memle­ke­t­tiń múddesine saı kelip, saıası turaq­ty­lyqty, azamattyq kelisimdi, etnosaralyq tatýlyqty qamtamasyz etýge jáne qazaq­standyqtardyń patrıottyq rýhta birigýine baǵyttalsa, Prezıdent oń pikirin bildirip otyrdy.

Totalıtarızm qurbandaryna arnal­ǵan monýmenttiń jas elordamyzda tur­ǵyzyl­ǵan alǵashqy eskertkishterdiń biri ekenin erekshe atap ótken jón. Pre­zı­­­dent bul eskertkishti Aqmolada 1997 jyl­ǵy jeltoqsan aıynda ashty. Ol táýbe­ge kelýdiń, taǵzym etý men tabysý­dyń sım­volyna aınaldy. Arada on jyl ót­ken­nen keıin Aqmola oblysynyń Selın­o­­grad aýdanyna qarasty Aqmol aýylyn­­da (burynǵy Malınovka aýyly) qasi­­reti­men áıgili «Otan satqyndary» áıel­deri­niń Aqmola lageriniń aýmaǵynda N.Á.Nazarbaevtyń bastamasymen ári tikeleı qatysýymen «ALJIR» saıası qýǵyn-súrgin jáne totalıtarızm qurban­dary­nyń memorıaldy mýzeı-kesheni ashyldy.

Búginde attary ańyzǵa aınalǵan Tóle, Qazybek, Áıteke bılerdiń, Qazaq han­dy­ǵynyń negizin qalaǵan Kereı men Jáni­bektiń, Kenesary hannyń, Bógen­baı batyrdyń, aqyndar – Abaı men Pýsh­kınniń, kúıshi-kompozıtor Qurman­ǵazynyń, 1941-1945 jyldardaǵy Uly Otan soǵysy batyrlarynyń, Túrkııanyń tuńǵysh prezıdenti Mustafa Kemal Atatúriktiń, Fransııanyń reformator-prezıdenti Sharl de Golldiń, sondaı-aq halqymyzdyń basqa da birtýar perzent­teriniń, kórnekti otandyq, shetel­dik mem­leket jáne mádenıet qaıratker­leri­niń tas pen metaldan jasalǵan beıneleri Astananyń alańdary men kóshelerinen ózderiniń laıyqty oryndaryn tapty.

Qazaqstandyq patrıotızm ıdeıa­sy­na erekshe mán bere otyryp, Nursultan Ábishulynyń: «Astanany shetel­dik seriktester úshin de tartymdy kosmo­po­lıttik qala retinde qalyptastyrý qajet» degen taǵy da bir nusqaýy bar. Prezıdenttiń beıtanys ári úırenshikti emes ortaǵa sheteldikterdiń tez beıimdelip ketýine yqpal ete qoımaıtyny jónindegi paıymy psıhologııalyq turǵydan dál aıtylǵan. Árıne bul oraıda ulttyq ın­tel­lıgensııanyń jekelegen ókilderi renish­terin bildirmeı qalmady. Birde belgili jazýshymyz, qoǵam qaıratkeri, qadirmendi Sherhan Murtaza: «Eger bul ult astanasy bolsa, onda mundaǵy «Sıne Tempore», «Sınema-Sıtı» jáne ózge de jat eldiń mánerindegi «sıtı-ıtı» deıtinderdiń qajeti qansha?..» dep keıis­tik bildirgen bolatyn.

Bul jerdegi másele jalań elikteýshi­likte emes, paıdaly nátıjelerdi ǵana shyndyq dep tanıtyn fılosofııany, ıaǵnı pragmatızmdi basshylyqqa alǵan Elbasynyń búkil saıasatynyń, sonyń ishinde, ýrbanızasııa jónindegi saıa­saty­nyń qaǵıdattarynda. Osyǵan aıqyn kóz jetkizgende ǵana muny túsinýge bolady.

Onomastıka máselesin qoryta kele, 2000 jyldar basynda Astanada bolǵan myna bir qyzyqty jaıt týraly aıtaıyn. Birde qala basshylary, jurtshylyq ókilderi jáne alashtanýshy ǵalymdar Álı­han Bókeıhan kóshesine arnalǵan mıtıng-leksııa uıymdastyrdy. Sol kóshe­niń turǵyndary men basqa da júr­gin­shiler alǵashynda bul sharaǵa asa qyzyǵ­ýshylyq pen yqylas bildire qoıma­ǵanymen, sońynan alǵystaryn aıtyp jatty. Olar: «Buǵan deıin biz Álıhan Bókeıhan jóninde kóp bile qoımaǵan edik. Onyń ómiri men taǵdyry, sińirgen eńbegi jóninde keńinen áńgimelep bergenderińiz jaqsy boldy. Endi biz osyndaı ardaqty azamattyń esimimen atalatyn kóshede turatynymyzdy maqtan etetin bolamyz», – dedi. Elimizdiń barlyq qalalary men aýyl­darynda mundaı kezdesýlerdi kóbi­rek ótkizý úshin naǵyz úlgi osy emes pe?!

Taǵy bir mańyzdy nársege nazar aýdaraıyn, Sh.Ýálıhanov, A.Qunanbaev, M.Jumabaev, Q.Sátbaev, M.Áýezov, A.Jubanov, E.Bekmahanov, Á.Marǵulan jáne basqa da uly tulǵalarymyzdyń bala kezinen týǵan jeriniń tarıhı jáne folklorlyq ańyz-áńgimelerine qumar­lyq  tanytyp, sanasyna sińirýi olardyń áıgi­­li týyndylary men jańalyqtaryna jol ashty. Akademık Q.I.Sátbaevtyń ózi geo­­­lo­­gııalyq barlaý jumystaryn júr­gi­zip, paıdaly qazbalar kenin tapqanda tek ǵy­lymı ádisterge ǵana emes, sondaı-aq ta­­­bı­­ǵatqa «til bitirgen» toponımderdi jáne so­larǵa qatysty folklorlyq ańyz­­­­dar­­­dy taldaý nátıjesine súıengen bola­tyn.

Jańa astanany damytý máselesi rýha­nı bastaýlarymyzǵa qaıta úńilý arqyly da júzege asty. Etnomádenıeti alýan túr­li, tarıhy baı jáne Eýrazııanyń kin­di­gine ornalasqan, ejelden órke­nıet­ter men halyqtardyń joly toǵysqan keń­baıtaq jeri bar Qazaqstanǵa álemdik rýhanı ortalyq róli burynnan-aq telinip keldi. Sirá, Uly Dalanyń tósine Rım Papasy II Ioann Pavel alǵash qadam basqan jáne eki jyldan keıin álemdik dástúrli dinder ókilderi  «Báıterek» munarasynyń irgesinde birlese minájat jasaǵan tarıhı kúnderde Astananyń barsha jurt moıyndaǵan kıeli ordaǵa aınalýynyń negizi qalansa kerek. Buryn qandaı jaǵdaıda da ózara ymyralasa qoımaǵandar osynda bas qosyp, ústel basynda kelissózge kelip, qol alysyp jatsa, Astanany qudiretti ári qasıetti jer dep nege atamasqa?..

Bolshevıkter dáýirinde dinı ǵımarat­­tardyń kóbi qıratylyp, buzyl­maı qalǵan­dary kókónis saqtaıtyn oryn, atqora nemese qoıma retinde paıdalanyl­ǵany, jaqsy-aý degende Almatydaǵy Áýlıe-Voznesen kafedral­dyq sobory sekildi keıbir ǵıbadathanalar tarıhı mýzeı­ge beıimdelgeni HH ǵasyr tarıhynan belgili.

О́tken jyldary Astanada Ǵylmanı meshiti men Konstantın-Elenınskıı pravoslav shirkeýi qalpyna keltirilip,  «Nur Astana», «Áziret Sultan» jańa meshitteriniń kúmbezderi jáne záýlim Ýspen sobory boı kóterdi. Qalanyń ár túk­pirinde ózge de negizgi álem­dik kon­fessııalardyń  hramdary, ǵıba­dat úıleri, dinı oqý oryndary men jeksen­bilik mektepter  ashyldy. Basqa kıeli oryndar da nazardan tys qalmady. Máselen, elordanyń batys jaǵynda qol bastaǵan Qabanbaı batyr kesenesiniń mańy abattandyrylyp, sonyń janynda Ulttyq panteonnyń irgesi qalandy. Biregeı megapolıs salý ıdeıasy men tájirıbesi K.Kýrokava, N.Foster, M.Nıkolettı jáne zamanymyzdyń basqa da aıtýly sáýlet óneri maıtalmandary­nyń óz oılaryn júzege asyrýyna múmkin­dik berdi. Sonyń arqasynda Astana tyń ýrbanıstik izdenister men batyl basta­ma­lardyń qaınaǵan ordasyna aınaldy.  

Astanany kóshirý keńistik pen geo­grafııa turǵysynan ǵana emes, son­daı-aq kezeńdik jáne tarıhı ólshem­der jaǵynan da ortalyqqa ornyǵý traektorııasyn qalyptastyrdy. «Qazaqstan – eýrazııalyq derjava, soǵan oraı memleketi­mizdiń ortalyǵyna jyljýymyz syrtqy saıasatymyzdyń baǵyty kóp vektorly ekenin jáne ınte­gra­sııanyń mańyzyn túsinetinimizdi ańǵar­­tady. Búkil álemmen dostyq qarym-qatynas ornatý, olarmen jany jaqyn jáne ashyq-jarqyn kórshi bolý – bizdiń maq­satymyz osy» – dedi Memleket bas­shysy Astananyń 1998 jylǵy 10 maýsymda ótken tusaýkeser rásiminde. 

Sol jyly kúzde qazirgi elorda orna­las­qan jerden ortaǵasyrlyq Bozoq qala­shyǵy ornynyń tabylýy qabyldanǵan sheshim­niń durystyǵyn dáleldeıtin taǵy bir jaqsy joralǵyǵa balandy. Zamanalar sabaq­tas­tyǵy osylaısha qaıta qalpyna kelip, ót­kenimiz ben búginimiz osylaısha toǵysty.

Elbasynyń astanany kóshirý jónin­degi ǵalamat ıdeıasy júzege asqannan keıin, Qazaqstan halyqaralyq aýqymdaǵy oqıǵalar ortasyna qaraı nyq qadam basyp, júz jylda eńseretin joldy shırek ǵasyr ishinde júrip ótti. Buryn álem­ge tanymal emes el kóptegen asa mańyz­dy saıası kezdesýler men ǵalamdyq deńgeı­degi prosesterdiń oshaǵyna aınaldy.

Elordamyz kóshirilgen sátten bas­tap memleketimizdiń resmı ortalyǵy retin­de qazirgi zamannyń asa mańyzdy halyq­aralyq is-sharalaryn ótkizip keledi. «Astana ustanymy», «Astana rýhy», «Astana kelisimi», «Astana araaǵaıyn­dyǵy», «Astana prosesi» sııaqty uǵymdar qurmet tutý ári izgi nıet turǵysynan búkil el dıplomattarynyń leksıkonyna jáne barlyq álemdik BAQ-tyń analıtıkalyq jańalyqtar kontentine berik endi.

Qazaqstannyń elordasyndaǵy halyq­aralyq kelissózderge degen qurmet pen senimge Elbasymyzdyń ıadrolyq qarý­­syzdaný jónindegi jahandyq bas­tamalarynyń, elimizdiń beıbitshilikke negizdelgen dáıekti saıasatynyń, otandyq dıplomatııalyq korpýstyń qajyrly eń­beginiń arqasynda qol jetkizildi. Álem­de birinshi bolyp erikti túrde ıadro­lyq qarýdan bas tartyp, jer betin­degi eń iri Semeı ıadrolyq polıgonyn jap­qan Qazaqstan ıadrolyq qarýsyz álem qurý jolyndaǵy jahandyq kúreske tolyq moraldyq quqy bar el retinde jetek­shilik etip qana qoımaı, sonymen birge qıyn ári izgilikti bitimgershilik mıssııany óz moınyna aldy. 2010 jyly Qazaqstan postkeńestik keńistiktegi elder arasynda birinshi bolyp Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna basshy­lyq etip, osy uıymnyń 1999 jyldan beri ótkizilmegen sammıtin Astanada uıym­dastyrdy. Bir atap óterligi, Astana forýmynan keıin de bul uıymnyń sammıti ótken joq. Sırııadaǵy azamat soǵysyn toqtatý úderisi barysynda Astana 2017 jyly jaýlasýshy taraptar ókilderi­niń beıbit kelisim júrgizýine múmkin­dik týǵyzdy. 2017 jyly kúzde Asta­nada Islam Yntymaqtastyǵy Uıymy­nyń ǵylym jáne tehnologııalar jónin­degi I sam­mıti ótti. Onda Qazaqstan birqa­tar ma­ńyz­dy bastama kóterdi. Elimiz 2018 jyl­­dy Birikken Ulttar Uıymy Qaýip­siz­dik Keńe­siniń tóraǵasy retinde bastady.

«Meken adamdy emes, adam mekendi kórkeıtedi» degen kóneden kele jatqan  naqyl sóz bar. Nursultan Ábishuly qalanyń kelbeti onyń sáýletimen ǵana emes, eń aldymen, turǵyndarynyń mádenı, kásibı, azamattyq jáne patrıottyq deńgeıimen de aıqyndalatynyn únemi eske salyp otyrady. Osy oraıda aǵa urpaq ókilderiniń atyna jyly lebizimdi bildirgim keledi. Olar  jasy ulǵaıǵanyna, sińirgen eńbegine, jetken mártebelerine jáne Almatyǵa ábden baýyr basyp qalǵa­ny­na qaramastan, Aqmolaǵa tirshilik etý úshin ǵana emes, sondaı-aq jumys isteý úshin de alǵashqy lekpen birge kóship keldi. Qarataı Turysov, Myrzataı Joldas­bekov, Ábish Kekilbaev, О́mirbek Báıgeldı, Kenjeǵalı Saǵadıev, Jabaıhan Ábdildın, Ivan Shegolıhın, Kákimbek Salyqov, Farıza Ońǵarsynova, Zınaıda Fedotova, Aqseleý Seıdimbek, Ákim Tarazı... Men tek eń tanymal tulǵa­lar­dyń ǵana attaryn atap otyrmyn. Áıtpese mundaı ardaqty azamattar júzdep, myńdap sanalady.

Elbasynyń dáýirlik bastamasyna qoldaý kórsetip, óziniń jáne urpaqtary­nyń ómirin jańa astanamen baılanystyrý úshin, memlekettiń kómegine júginbeı-aq, óz kúshimen Aqmolaǵa kóship kelip, qala shetin­degi qarapaıym úılerge qonys­tan­ǵan aǵa urpaq ókilderiniń erlikke barabar kóptegen isteri jóninde jaqsy bilemin.

Astana ártúrli jastaǵy jáne ár óńirden kelgen adamdardyń bastaryn qosyp, olardy birtutas qaýymǵa aınal­dyrdy. Osy jyldar ishinde «ońtústiktiń adamy» jáne «soltústiktiń adamy» degen sııaqty qanshama qısynsyz uǵymdar joqqa shyǵaryldy. Sońǵy 20 jylda ortaq úıimiz – jańa elordada tatý-tátti turyp jatqan bizdiń keń-baıtaq elimiz óńir­leriniń ókilderi osy kezeń ishinde bir-biri týraly, tól mádenı dástúrleri týraly qanshama tamasha jańalyqtarǵa qanyq boldy deseńizshi. Osylaısha elordanyń kóshirilýi kóp jaǵdaıda sanany tar aýqymda oılaýdan aryltty. Bul jóninde Prezıdent óziniń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda: «Árıne týǵan jerdiń tarıhyn bilgen jáne ony maqtan etken durys. Biraq odan da mańyzdyraq máseleni – ózińniń birtutas uly ulttyń perzenti ekenińdi umytýǵa áste bolmaıdy», – dep naqty atap kórsetken bolatyn.

О́sip-órkendegen jáne zamanaýı jańa elordamyz – ınfraqurylymy damyǵan jaı ákimshilik ortalyq qana emes. Ol – qalalar róliniń transformasııalaný dáýirindegi búkil eldiń ornyqty damýynyń quralyna aınalyp otyrǵan jańa turpatty megapolıstiń úlgisi. Bolashaǵymyz Astana sııaqty qalalarǵa tıesili.

О́tken 20 jyldyń ishinde elorda tur­ǵyn­­darynyń sany úsh eseden asa ósti. Qala elimizdegi óńirlik jalpy ónimniń ósimi boıynsha birinshi oryn ıelenip otyr. 2015 jyldan bastap Astana res­pýb­lıkalyq bıýd­jettiń donory bolyp sanalady. Elor­danyń zamanaýı bilim berý jáne medısına klaster­leri tıimdi ju­mys isteýde. Búginde Qazaq­stannyń asta­nasy elimizde jáne shetel­derde moıy­ndalǵan mádenı jáne ǵylymı-zert­teý ortalyǵyna aınaldy. Memleket basshysynyń qańtar aıyn­daǵy Joldaýynda atap kórsetilgen «Aqyl­dy ult» úshin «Aqyldy qala» salý jónin­degi tapsyrmalardy júzege asy­rý isi tolyq qarqynmen júrgizilýde. Astana qazirdiń ózinde qalalardy basqarý­­dyń jańa ustanymdary men progresıvti qaǵıdattaryn kórsetip otyr. Onyń ınno­vasııalyq tehnologııalardy paıdalaný tájirıbesi men ómir súrý standarttary tek óz elimizdiń óńirlerin damytý úshin ǵana emes, sonymen birge  shetelder úshin de yntalandyrýshy ári úlgi bolyp sanalady.

О́tken jyly  Qazaqstan­nyń elorda­synda halyqaralyq EKSPO-2017 ma­man­­­dan­­dyrylǵan kórmesiniń ótkizilýi – osy sózimizdiń aıqyn dáleli. «Bolashaq­tyń ener­gııasy» taqyrybyna arnalyp, TMD men Shyǵys Eýropa elderi arasynda alǵash ret uıymdastyrylǵan kórmege 150-ge tarta el, halyqaralyq uıymdar men trans­ulttyq korporasııalar qaty­syp, ózderiniń «jasyl» energetıka sala­syn­­daǵy eń jańa ázirlemeleri men teh­no­­lo­­gııa­laryn usyndy. Kórme jumys iste­gen 3 aıda 4 mıl­lıonǵa jýyq adam keldi. Olardyń 600 myńnan astamy álemniń 187 elinen kelgen sheteldik týrıster boldy.

Nursultan Nazarbaev kórmeni qory­tyndylaı kele, «EKSPO»-nyń ótkizilýi jahan­dyq keńistikte elimizdi jáne «Qazaq­stan» ulttyq brendin ilgerilete túsý úshin jańa beles bolǵanyn atap ótti.

Qazaqstannyń elordasy «National Geographic» jýrnalynyń tujyrym­damasy boıynsha «Bolashaqtyń qalasy» syılyǵynyń nomınanty boldy. «New York Times» gazeti bizdiń elimizdi mindetti túrde kelip-ketýge laıyqty oryndardyń tizimine qosty.

Astana bizdi túbegeıli ózgertti. «Astana» dep atalatyn ǵasyr jobasy búkil álemge Uly Dala halqynyń qabileti qan­­­­daı ekenin kórsetti. Qazaqstan Res­pýb­­­lı­­ka­­synyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń elor­­da­ny Almatydan Qazaqstannyń orta­­ly­ǵy­na, ıaǵnı Eýrazııa qurlyǵynyń kindigine kó­shirý jónindegi sheshimi jas táýel­siz mem­le­ketimizdiń bolashaqqa qaraı evol­ıý­sııa­lyq umtylysynyń geosaıa­sı, áleý­met­tik-eko­no­mıkalyq jáne mádenı negizi boldy.

Mahmut Qasymbekov, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Keńsesiniń bastyǵy