Ǵylymı-tehnıkalyq úderister qarqyndy damyǵan kezeńde elimizdiń bilim salasyna aýqymdy mindetter júktelýde. Osy oraıda «Tilderdiń úsh tuǵyrlyǵy» mádenı jobasyn júzege asyrýǵa baılanysty ári jahandyq ekonomıka jaǵdaıynda ǵylymnyń tilin aǵylshyn tilinde ıgerýdiń mańyzy zor ekendigin ýaqyt dáleldep otyr.
Almaty qalasyndaǵy bilim berýdiń jańasha ádis-tásilderin tereń meńgerip, oqý men tárbıeni zamanaýı talaptarǵa saı ushtastyryp otyrǵan «Jańa ǵasyr» №175 gımnazııasynda aǵylshyn tilin meńgerýdiń ózindik baǵyt-baǵdary jolǵa qoıylǵan. Básekege qabiletti bilim berýde ári oqýshylardyń tildi jyldam meńgerýine baılanysty árbir pándi oqytý máselesinde ozyq tájirıbelerge nazar aýdarylady. Osy oraıda fızıka pániniń oqytýshysy retinde SLIL ádistemesiniń tıimdiligine toqtalyp ótkendi jón kórip otyrmyn. Atalǵan ádis barysynda muǵalimniń az sóılep, oqýshylardyń bir-birimen pikirlesý daǵdysyn qalyptastyrý basshylyqqa alynady. Pánderdi aǵylshyn tilinde ıgerýdiń mańyzdylyǵy zor.
Osy baǵytta fızıkany oqytý barysynda ustazdan kóp izdenis talap etiledi. Qajetti materıaldardy izdeý, oqýshyǵa baǵyt-baǵdar berý, osy salaǵa qatysty jetistikter men jańalyqtardan habardar bolyp otyrý ári osynyń barlyǵyn aǵylshyn tilinde meńgerýge múmkindik jasaý – ár ustazdyń mindeti. CLIL pándik-tildik bilim berý ádistemesiniń tıimdiligi negizgi pán men shet tilin qatar oqytýda jatyr. Oqýshy osy pánge tán termınderdi, belgili bir tildik qurylymdardy oqyp ıgerip, pándik termınologııa arqyly sózdik qoryn jetildirip, damyta alady. Osy turǵydan alǵanda termınderdi este saqtaý úshin «From Start to Finish» oıynyn oınatýdyń mańyzy joǵary. Oıyn kezinde oqýshylar toptarǵa bólinip, fızıkalyq termınderdiń qazaqsha, aǵylshynsha aýdarmalaryn durys taýyp, baspaldaq túrinde ornalastyrý arqyly este saqtaı alady. «Find the terminology» (termınderdi tap) oıyn ádisinde aǵylshyn áripteriniń oryndary aýystyrylyp, oqýshy durys jazylýyn tabýy qajet. «Puzzles» (pazldar) arqyly oqýshylar aǵylshyn tilindegi anyqtamalardy oqyp, sáıkes oryndarǵa termınderdi jazady. Al «Matching» (sáıkestendirý) qazaq-aǵylshyn termınderiniń nemese erejelerdiń durys sáıkestendirilýine negizdelgen. «True and False» (aqıqat jáne jalǵan) oıyny barysynda oqýshylar ózderi suraq qurastyryp, aǵylshynsha aıtylǵan anyqtamasynyń durys ne burystyǵyna baılanysty bir-birinen jaýap alady. «Cards» oıyn ádisinde taratylyp berilgen kartochkalarǵa sáıkes qandaı tapsyrma berilgenin anyqtap, aýdarmasynyń jaýabyn tabýy tıis.
Fızıka pániniń termın sózderin aǵylshyn tilinde úıretýdiń osyndaı tıimdi joldaryn qoldaný arqyly árbir sabaq qyzyqty ótedi. Ári ádis-tásildiń artyqshylyǵy, oqýshy bilim alyp qana qoımaı, aqparat almasady, topta ózdigimen jumys istep, oıymen bólisýge, bir-birinen erkin jaýap alýǵa múmkindik alady. Jańartylǵan bilim berý júıesiniń ozyq jetistikteri arqyly bilim salasyndaǵy joǵary nátıjelerge jetýmen qatar daryndy ári ultjandy urpaq tárbıeleýde ustazǵa úlken jaýapkershilik júkteledi. Al bul jaǵdaıda muǵalimniń kásibı sheberliginiń joǵary bolýy lázim.
Álııa ANARBEKOVA,
«Jańa ǵasyr» №175 gımnazııasynyń oqytýshysy