Daýlardy sheshýdiń balamaly tásili retinde medıasııa ınstıtýtyn engizý týraly memleket basshysynyń arnaıy tapsyrmasy bar. Osy baǵytta 2011 jyly arnaıy zań da qabyldandy.
Alaıda arada ótken ýaqyt qoldanystaǵy zańnamaǵa ózgertýler men tolyqtyrýlar engizýdi talap etip otyr. Parlament Senaty Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń Atyraýda ótken kóshpeli otyrysynda osy másele jan-jaqty talqylandy.
Atalǵan komıtet tóraǵasy Georgıı Kım medıasııa rásimderin júzege asyrý kezinde problemalardyń baryn ashyq aıtty. «Medıasııa – qoǵamdaǵy agressııany joıý men daýlylyq aıasyn taryltý quraly. Onyń jumys isteýi úshin naqty mehanızm kerek. Medıasııa kásipkerlik qyzmetke jatpaǵanymen, naryq turǵysynan qaraýǵa tıispiz», - degen Georgıı Kım jumysty uıymdastyrýda quzyrly organdar arasyndaǵy ózara baılanysty áli de jetildirý kerektigine toqtaldy.
Atyraý oblysynda 40 kásibı jáne 10 kásibı emes medıator jumys isteıdi. Kezdesýge qatysqan oblys ákimi Nurlan Noǵaev memleket basshysynyń tapsyrmasy aımaqta laıyqty iske asyp jatqanyn aıtty.
QR Joǵarǵy Sotynyń sýdıasy Ulbosyn Súleımenova: «Daýlardy sotqa deıin retteý baǵyttary boıynsha tıimdi mehanızmder jasaldy, - dep atap ótti. -Kóptegen daýlar medıatorlardyń, advokattardyń retteýimen sotqa jetken joq. Sottarda taraptardyń kelisýi, qýynymnan bas tartý, talap etýshiniń aryzy boıynsha talaptardy qaraýsyz qaldyrýǵa qatysty jumysy toqtatylǵan ister qatary kóbeıdi».
Elimizde medıasııa ınstıtýty engizilgeli beri quqyqtyq mádenıetiń deńgeıi biraz kóterilgen. Azamattar daýdy sottan tys kelissózder júrgizý arqyly da sheshýge bolatynyn túsine bastady. Bitimgerlik rásimderdi ózekti etý úshin Joǵarǵy Sot biraz jobalardy qolǵa alǵan. Mysaly, «Túngi sot», «Otbasylyq sot» pılottyq jobalarynyń nátıjesi jaqsy. «Otbasylyq daýlar boıynsha mindetti medıasııa tıimdiligin kórsetti. Jyl basynan beri 8703 is (15,1%) taraptardyń tatýlasýyna baılanysty toqtatyldy. Pılottyq sottarda psıhologtar men medıatorlar ata-analarǵa neke buzýdyń quqyqtyq saldary, onyń balanyń alǵa qaraı damýyna áseri týraly keńes beredi»,- deıdi U.Súleımenova.
Jıynda sóz alǵan Senat depýtaty Vladımır Volkov: «Medıasııa týraly zań 2011 jyly qabyldandy, kóp jaıttardy qaıta retteý qajet»,- degen pikirin aıtty. «Qazir elimiz boıynsha 371 kásibı medıator jumys isteıdi. 3 myńnan astam medıator kásibı emes. Osy kásibı emes degen ataýdy qoǵamdyq medıator dep aýystyrý kerek. Oqytatyn, sertıfıkat beretin ár túrli uıymdar bar, biraq biryńǵaı ortalyq joq. Olardyń qalaı oqytyp jatqanyn bilmeımiz, sondyqtan alda turǵan mindetterdiń biri – ortaq iske jumyldyrý. Mysaly, baǵalaýshy, advokat, notarıýstar boıynsha osyndaı jumystar júrgizildi. Qıyn boldy, biraq ortaq júıege keltirdik. Qazir olardyń jalǵyz retteýshisi bar, jeke, túsinikti, ashyq jumys isteıdi. Osy mańyzdy ınstıtýtty damytý kerek, - dedi Vladımır Volkov.
Talqylanǵan taqyryp boıynsha usynystaryn Qazaqstan halyqtary Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary Leonıd Prokopenko, senator Sársenbaı Eńsegenov, «Medıasııany damytý ortalyǵy» RQU quryltaıshysy Nazym Tólekeevalar da ortaǵa saldy. «Atyraýda ótken bul kezdesý keıin Parlamentte talqylaıtyn kóptegen suraqtardy belgilep berdi dep oılaımyn», - deıdi QR Parlament Senaty Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń tóraǵasy Georgıı Kım.
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan».
ATYRAÝ