Astanadaǵy «Barys-Arena» stadıonynda «Astana Bastau. Bıznes aýmaǵy» birinshi ınvestısııalyq jáne kásipkerlik forýmy ótti. Bul forým óz isin jańa bastaǵan kásipkerlerge keńes berý túrinde uıymdastyryldy.
Forýmda sóz bolǵan máseleler, kóbinese, kásipkerlerdiń ózderi óndirgen nemese satýǵa laıyqtaǵan taýarlaryn qalaı tıimdi ótkizýge bolady, saýda salasynda tabysqa jetýdiń syry nede, ónimdi jarnamalaýdyń qandaı ádis-tásilderi bar, tabysty adam qandaı bolýy kerek degen suraqtar tóńireginde órbidi. Bir sózben aıtqanda, bul jıyndy elimizde birinshi ret ótip otyrǵan saýdagerler forýmy dep atasaq bolady.
Kúndelikti forýmdardan bir ereksheligi, bul «atyna zaty saı bolsyn» degendeı shoý túrinde ótti. Qulaqty jaryp, júrekti qatty soqtyryp jibererdeı qýatty áýen, forýmdy júrgizýshiniń toıdaǵy asabadaı julqyna aıqaılaǵan sózderi zalda otyrǵan adamdardy ózine qaraı magnıtteı tartýǵa baǵyttalǵandaı. Forýmǵa qatysýshylardyń basym kópshiligi, tipti túgelge jýyǵy, kileń jastar bolǵandyqtan bul ádis olarǵa unaǵan da sekildi.
Forýmdy ótkizý ıdeıasynyń avtory «Sınergııa» reseılik bıznes mektebiniń qazaqstandyq fılıalynyń dırektory Gýlnara Gýmarova forýmǵa qatysýshylardy quttyqtaý sózinde búgin jasalǵan bul qadam jıynǵa qatysýshylar úshin bıznes pen ómirde tabystyń jańa deńgeıine kóterilýdiń sony bir qadamy bolyp tabylatyndyǵyn túsindirip berýge tyrysty. «Forýmnan alatyndaryńyzdy alyp qalyńyzdar» dep uran da tastap jiberdi.
Forýmǵa qatysýshylarǵa saýdanyń aıla-tásilderin úıretýde birinshi bolyp sahnaǵa shyqqan Asylan Qanatov sheshendik sheberlikten Qazaqstandaǵy №1 spıker atanǵan azamat. Ártúrli kompanııalardyń qarjy qyzmetterinde 12 jyldan astam ýaqyt jumys istepti. Qazir jeke trenıngtik kompanııasyn quryp alǵan. Birqatar oqý oryndarynyń shtattan tys oqytýshysy. 358 semınar men trenıng ótkizip, 7249 adamdy oqytqan. Oqytýshylyq ótili 5176 saǵatty quraıdy. Sheshenniń sózi «Sóıle jáne sata bil» taqyrybynda órbidi. Shynyn aıtý kerek, sahna tórinde ári-beri júrip, keıde daýysyna ekpin berip sóılegen Asylan kórermenderin jalyqtyrǵan joq. Munyń sebebin de ózi aıtyp berdi. Jurt aldynda sóıleı bilý úshin eń aldymen ony sendire bilý kerek eken. Bul úshin, árıne shıraqtyq qajet. «Súmireıip turǵan adamnyń sózine kim senedi, ondaı adam jurtty jalyqtyryp alady» degen Asylan osy sóziniń dáleli retinde sondaı adamnyń keıpine enip, baıaý sóz sóılep kórsetti. Mundaı adamnyń jurtty ózine tarta almaıtyndyǵyn dáleldep berdi. Sonan keıin óziniń qyzýqandy mánerine qaıta oralyp, jurt aldynda sóıleı bilý – taýardy satýdyń basty arnalarynyń biri ekendigin túsindirdi. Osynyń bári oqýmen, izdenispen, tájirıbemen keletindigine ekpin túsire kele birdemeni úırenýge degen qushtarlyqtyń ózi tabystylyqtyń 50 prosentin qamtamasyz etetindigine toqtalyp ótti. «Taýardy ótkizý úshin aldymen tutynýshylarǵa jaqyndaı bilý kerek, óıtkeni olar saǵan sengende ǵana taýaryńdy satyp alatyn bolady. Ádette ózimiz de qajetti zattardy biletin adamnan satyp alǵandy jón kóremiz ǵoı. Sebebi senim artamyz. Sonyń saýda dúkenine barǵandy ishteı qalap turamyz. Sóıtip aqyr aıaǵynda onyń bizge zat qana emes, sonymen birge «emosııa» satqandyǵyn da ańǵarmaı qalamyz» degendeı aqyl-keńesterin aıtty. Sonymen qatar tutynýshylardyń jan dúnıesine tereńirek boılaýdyń birqatar joldaryna da toqtala ketti.
Munan keıin sóz alǵan Gıl Petersıl Netvorkıngten TMD boıynsha №1 sarapshy eken. Qysqasyn aıtqanda, trenıng ótkizýshilerdiń qaı-qaısysy bolmasyn – ózderi atqaryp júrgen qyzmet salasyndaǵy kil sheberler. Gıl Petersıldiń sózi «Bıznesińizdi strategııalyq seriktestikterdiń kómegimen qysqa merzimde ósire bilińiz» degen taqyryptaǵy aqyl-keńesterden bastaý alyp, soǵan jetýdiń joldaryn úıretýmen aıaqtaldy.
Jıynǵa qatysýshylardyń asyǵa tosqany dúnıe júzine áıgili kórnekti ekonomıst, bolashaqty boljaýshy, «Fank stılindegi bıznes» bestselleriniń avtory Kell Nordstrem edi. Ony jurtshylyq qoshemetpen qarsy aldy. Kell Nordstrem «Matrısadaǵy ómir – ýltrazamanaýı bıznes qurý» taqyrybynda sóz sóıledi.
Astanaǵa alǵash at basyn tirep otyrǵan áıgili shved ekonomısiniń birqatar boljamdary osyǵan deıin dálme-dál dep aıtýǵa turarlyqtaı oryndalyp qoıǵan. Endi birqatary zaman baǵytymen úndestigine baılanysty keńinen tarap otyr. Sondyqtan ol álemdegi 50 bıznes oıshyldary reıtınginde toǵyzynshy orynda tur. Endi avtordyń keıbir boljamdaryn nazarǵa usyna ketsek, artyq bolmas.
«Endi 50 jyldan keıin álemdegi 218 eldiń ornynda 600 qala qalatyn bolady. Elder joǵalmaıdy, biraq olardyń ornyna qalalardyń róli artady. Máselen endi 25 jyldan keıin biz Vena men onyń mańaıyndaǵy qalalardy búkil Aýstrııa dep esepteıtin bolamyz. Munyń ózi bizdiń aqparattardy qabyldaýymyzdan, kóliktiń jáne bútindeı alǵanda tehnologııalardyń damýynan týyndaıdy».
«Sıfrlandyrýǵa laıyqtylardyń barlyǵy sıfrlandyrylady. Medısına, qaýipsizdik, bilim, ásker – barlyǵy sıfrlandyrýǵa kóshedi».
«Facebook, Apple, Amazon, Netflix, Google – bular jańa shyndyqtyń negizderi. Olar álemde óz tártibin ornatatyn bolady».
«Aqparattar damyǵan saıyn aqylymyz azaıa beretin bolady. О́ıtkeni aqparattyq júıe kún saıyn damýda, al adamzat oǵan ilese almaýda. Biraq munyń ózi bıznestiń damýyna jańa múmkindikter syılamaq».
«Joǵary bilim qundylyǵy joıylady. Ýnıversıtettik jańa álemde sizge Garvardta oqýdyń qajeti de bolmaı qalady. О́ıtkeni bilim jańa tehnologııalar arqyly bárimizge qoljetimdi bolady. Endi bilim emes, adam qasıeti alǵa shyǵady».
Kell Nordstrem osyndaı oılarymen bólisti. Qoǵamda bıznestiń róli artatyndyǵyn aıtty.
Sondaı-aq osy kúni Qytaımen bıznes júrgizý salasynyń sarapshysy Dmıtrıı Kovpak, Bokstan QR eńbek sińirgen sport sheberi, 2005 jáne 2007 jylǵy álem chempıony Serik Sápıev, marketıng boıynsha sarapshy, «Sınergııa» ýnıversıtetiniń marketıng boıynsha dırektory Dmıtrıı Iýrkov, «Sınergııa» holdınginiń negizin salýshy jáne atqarýshy dırektor Vadım Lobov, trafık tartý boıynsha sarapshy-praktık, DNK club negizin salýshy Mıhaıl Kolmakov, «Rumi Group» meıramhanalar jelisiniń negizin salýshy ári basqarýshy Qýanysh Shonbaı, sýpermarafonshy, Gınness rekordtar kitabynyń 7 dúrkin rekordsmeni Marat Jylanbaev jurtshylyq aldyna shyǵyp, tabysqa jetý syrymen bólisti.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan»