1 qańtarda NASA-nyń New Horizons ǵarysharalyq zondy Ultima Thule asteroıdyna jaqyndap, aspan denesi týraly aqparat jibere bastady.
NASA zertteýshileriniń boljamy boıynsha, jerden 6,5 mlrd km qashyqtyqta ornalasqan Ultima Thule dıametri 30-40 kılometr bolatyn qısyq formaly eki-úsh asteroıdtan quralǵan.
Zond asteroıdqa bir-eki saǵatqa ǵana jaqyndap, sol ýaqytta aspan denesin tolyqqandy sýretke túsirip, onyń ushyp ótken baǵytyna baılanysty birqatar derekterdi jınaıdy. Bul ýaqytta zond Ultima Thule betinen 3500 kılometr qashyqtyqta bolady.
Baqylaý aıaqtalǵannan keıin zond jınaǵan derekterin Jerge jiberedi.
Nelikten zond Ultima Thule-ge baǵyt alǵan?
NASA keıingi kezde Plýtonnan da alysta jatqan ǵaryshty zertteýdi josparlaǵan edi. Ári bul asteroıd zondtyń ushý aımaǵynda ushyp júr. Ony 4 jyl buryn Habbl teleskopynyń kómegimen anyqtaǵan bolatyn.
Bastapqyda nysan 2014 MU69 retinde tirkelgen-di. Keıinirek oǵan Ultima Thule esimi berildi. Bul latynsha «bizge belgili álemnen tys aýmaq» degendi bildiredi.
Koıper belbeýindegi basqa da ǵaryshtyq deneler sııaqty, bul nysan Kún júıesiniń qalyptasýy barysynda paıda bolǵan muzdan, shańnan jáne tas fragmentterden turady.
Teorııa boıynsha mundaı asteroıdtar kartop nemese jerjańǵaq sııaqty sopaqsha pishindi.
Teleskoptarmen baqylaý arqyly olardyń beti qoıý qyzyl tústi ekenin boljaýǵa bolady.
New Horizons zondy Ultima Thule nysanyn, aınalýyn, quramyn jáne qorshaǵan ortasyn zertteıdi.
Zondtyń osy mıssııasynan qandaı nátıje kútemiz?
2015 jyldyń shilde aıyndaǵy New Horizons-dyń Plýtondy zertteýinen aıyrmashylyǵy – munda ushyp kelgen saıyn jańa fotosýretter aǵyny bolmaıdy. Alaıda zond pen Ultima arasyndaǵy qashyqtyq qysqarǵan saıyn onyń betindegi barlyq usaq bólshekterdi túsirýge bolady. Zond bortyndaǵy Optıka onyń betindegi 30 metrge deıingi ólshemdegi elementterdi qarastyrýǵa múmkindik beredi.
Asteroıdqa obektıvterdi baǵyttaý úshin zondtyń burylýy kerek bolǵandyqtan, onyń antennasy Jer jaǵyna qaraı almaıdy. Sondyqtan NASA dıspetcherlerine Jańa jyldyń bastalýyn jáne zondtyń sýretterdi berýge daıyn ekendigi týraly habar bergenin kútý kerek.
Aldaǵy mıssııa qanshalyqty kúrdeli?
Bul baılanys Plýtonmen salystyrǵanda áldeqaıda kúrdeli, óıtkeni asteroıd planetadan júzdegen ese kishi.
Zond Plýtonǵa qaraǵanda oǵan jaqyn ushady, bul sýretterdi naqtylaý úshin jaqsy. Biraq eger zondtyń obektıvteri maqsatty zonany dál baǵyttaı almasa, Jerge tek bos ǵarysh keńistiginiń beıneleri ǵana keledi.
Sol sebepti de bul mıssııadaǵy negizgi táýekelge baratyn nárse. Ultima tórt jyl buryn tabylǵandyqtan, onyń ornalasýy jáne qozǵalysy týraly málimetter Plýtonnyń koordınattaryna qaraǵanda áldeqaıda az.
Aıta ketý kerek, munyń bári jerden 6,62 mlrd shaqyrym qashyqtyqta bolyp jatqanyn este saqtaý qajet. Bul qashyqtyqta radıosıgnaldyń Jerge jetýi úshin 6 saǵat jáne 8 mınýt qajet.
Derekterdi berý jyldamdyǵy sekýndyna tek 1000 bıtti quraıdy.
Jer alǵashqy sýretterdi 1 qańtarda keshkisin ǵana aldy, al barlyq sýretter men derekter tek 2020 jyldyń qyrkúıegine qaraı jetkizilmek.
Qarlyǵash QURAMYS,
«Egemen Qazaqstan»