Indýstrııalyq aımaqtaǵy iri jobalar

Byltyr oblysqa tartylǵan shetel­dik ınvestısııa aldyńǵy jylmen sa­lys­­­tyr­ǵanda 2 esege ósti. Qazir ob­lys­­ta quny 2,2 trln teńgege teń 40 ın­­ves­­­­tı­sııalyq joba jasalyp jatyr, bul arqyly 5 myń jumys orny qury­­­lady. Jyl aıaǵyna deıin 435 mlrd teńge turatyn 3 joba júze­ge asyryldy. Onyń birinshisi mashı­na ja­­saý isine qatysty. Qytaıdyń «China Nati­onal Machinery Import & Export Corporation» (SMS) kompanııa­­sy «AllurGroup» aksıonerlik qo­ǵa­my aksııa­synyń 51 paıyzyn (SMS) satyp alyp, otan­dyq kom­panııa­nyń jarǵy­­lyq kapı­talyna kiredi. Inves­tı­sııa kólemi 2 mlrd AQSh dollary­­na teń. Ekin­shi joba «Astyq» elevatorlyq jab­dyqtar zaýyty» JShS qury­lys materıaldaryn jáne metall ­quras­ty­rý zaýytyn iske qo­sady. Bul iri jobaǵa salynatyn ın­vestısııa 1 mlrd teńgeni quraıdy. Ar­qalyq qalasynda «Torǵaı et» et óń­deıtin qýatty kombınat kesheni ja­qynda ǵana jumysyn bastap, shu­jyq, qalbyrdaǵy buqtyrylǵan ettiń túr­lerin shyǵara bastady. Zamanaýı qýat­ty óńdeý keshenine 2 mlrd teńge qarjy jumsaldy. Taǵy 1 mlrd teńge­ge bıyl mal bordaqylaý ala­ńy salynady. 

– Oblysta ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrý úshin jumysty aldymen ınvestısııalyq ahýaldy qalyp­tastyrýǵa baǵyttaımyz. Inves­torǵa resýrs, mamandar, qo­l­aı­­­ly logıstıka, ónimdi ótkizetin nar­yq­qa kirý sııaqty barlyq máse­le boı­ynsha jaǵdaı jasaımyz. Kásipkerlik kodekstiń 283-babyna sáıkes ınvestorlarǵa salyq jáne kedendik jeńildikter túrindegi ar­tyq­shylyqtar beriledi. Osyndaı múm­­kindikterdi usyna otyryp, ál­eýet­­ti ınvestorlardy izdestirý toq­­ta­maı júrgiziledi, – deıdi oblys ákiminiń orynbasary Meıirjan Myrzalıev.

Oblys basshylyǵy ınvestor tartýdyń bir quraly óńirde bedeldi sharalar ótkizý dep biledi. Byltyr qazan aıynda «Kostanay Invest 2018» ekinshi óńirlik ınvestısııalyq forýmy ótti. Oǵan aldyńǵy jylǵy­dan 3 ese kóp, ıaǵnı bir myń adam qatysty. Halyqaralyq jáne ult­tyq damý ınstıtýttarynyń ókil­deri, Belgııa, Indonezııa, О́zbekstan elshileri, 11 elden áleýetti ınvestorlar keldi. Eń bas­tysy, forým jumysynyń ná­tı­jesinde 251 mıllıard teń­ge­ni qu­raıtyn 19 yntymaqtasý qu­jat­ta­ryna qol qoıyldy. 

Osy jumystardyń túp nátı­je­si óńir­degi óndiristi, ekonomı­ka­ny damytý. Qos­ta­naı qalasynda irgesi qalanǵan Indýstrııa aımaǵy óńir­ge ınvestısııa tartýdyń úlgisine aınal­dy. Investısııalyq jobalardy júzege asyrý úshin 400 gektardy alyp jatqan aımaqta ın­je­nerlik júıe, logıstıka sııaqty barlyq jaǵdaı jasaldy. Munda elektr stansasy, gazben qamtamasyz etý jelisi, sý qubyr­lary, kanalızasııalyq sorǵy stansasy jáne baılanys jelisi paıdalanýǵa berildi. Keler jyly ishki ınjenerlik jeliler, tasjol, temirjol tuıyǵy qury­lysy aıaqtalady. Reseı, Qytaı ın­ves­torlary Indýstrııalyq aımaq­qa qazirdiń ózinde mashına jasaý, aý­yl sharýashylyǵy, qurylys materıaldaryn óndirý, elektrtehnıka salalaryndaǵy jobalaryn ornalastyrýǵa usynys jasap otyr.

Damý tujyrymyna sáıkes In­dýs­­trııalyq aımaq qurylysy úsh ke­zeń­men júrgiziledi. MTZ trakto­ryn qurastyrý óndirisi men óner­ká­sipti salqyndatý júıesi ón­di­ri­si ınvestısııalyq jobala­ryn In­dýs­trııa­lyq aımaqtyń tuń­ǵysh­tary dese bolǵandaı. Bul óndiristerden jy­lyna 3 myń traktor sapqa qoıy­lyp, 100 myń jylý almastyrý jab­dy­ǵy óndiriledi. Oǵan Reseıdiń «Kompozıt Grýpp» holdıng kompanııasy 15 mlrd teńge ınvestısııa salyp otyr. Jobanyń alǵashqy kezeńin júzege asyrý quny 2,3 mlrd teńgeni qurady, aldaǵy kúnderi onda 200 adam jumys ornyn tabady. Qazirdiń ózinde 54 traktor sapqa qoıyldy. Sendvıch-panel jáne metall qurylymy óndirisi de osy Indýs­trııalyq aımaqtan oryn tepken. Jer­gilikti «Astyq» elevator jabdyq­tary zaýyty ınvestısııa salyp otyr­ǵan óndiristiń jobalyq qýaty da eresen. Onda 260 myń metr sendvıch-panel, 1,5 myń tonna metall qury­lymy óndiriletin bolady.

Investısııalyq jobalar nátı­je­sinde buryn óńirde bolmaǵan ón­di­ris túrleri ónim beredi. О́ndiris pesh­terine arnalǵan tartym-úrleý qurylǵy-mashınalaryn izdegender ony Qostanaıdaǵy Indýstrııalyq aı­maqtan tabary sózsiz. Reseıdiń Eka­terınbýrg qalasyndaǵy Kras­nog­vardııa mashına zaýytynan kelgen ınvestorlar úshin jer telimi bólindi. Jylyna 500 tartym-úrleý mashınasyn shyǵaratyn zaýyttyń jobalyq-smetalyq qujattary da­ıyndalyp jatyr.

Aımaqqa ornalasatyn tórtinshi joba metallýrgııa kásiporyndaryna ar­nalǵan doǵa peshteri úshin jylyna 20 myń tonna grafıttik elektrodtar ón­dirýge arnalady. Bıznes-josparyn ja­sap jatqan ınvestor kompanııa bıyl iske kirisedi.

– Sońǵy eki jobanyń da Qazaqstan úshin mańyzy zor jáne elimizde onyń balamasy joq. Osylardyń syr­tynda kórshi Qytaı­dan ınves­tor­lar tartýǵa asa mán berip otyrmyz. Olardyń ishinde SANY Group, YTO Group Corporation, China National Heavy Duty Truck Group (SINOTRUK), HANTENG Auto Co. Ltd., HKC Corporation Limited sekildi trans­ulttyq mashına jasaý kompanııalary bar. Munyń barlyǵy da Indýs­trııa­lyq aımaqtyń alǵashqy satysynda júzege asady, 120 gektar jerge orna­lastyrylatyn bolady, – deıdi Meıirjan Iıabaıuly.

Ekinshi satyda júzege asyrylatyn 140 gektar jer telimi túgeldeı óńir ǵana emes, elimiz úshin óte iri ın­ves­tısııalyq joba – aýyl sharýa­­shylyǵy ónimderin óńdeý isine berilmek. Jobanyń quny 300 mln AQSh dollaryn quraıdy. «BioGrain» jaýapkershiligi shekteýli serik­tes­ti­gi­niń bul jobasy Qytaı ınvestorlary­men birlesip júzege asady. О́ńdeý kásip­orny kesheni quramynda 600 myń tonnalyq elevator, jylyna 100 myń tonna un tartatyn dıirmen, 200 myń tonna súıek jelimi, krahmal, kespe jasaıtyn, ósimdik maıyn syǵatyn, 1 mıllıon tonna quramajem shyǵaratyn zaýyttar bolady.

Indýstrııalyq aımaqta úshinshi saty úshin rezervte turǵan 140 gektar jer telimi de aldaǵy ýaqytta óz ınvestorlaryn kútedi. Osy ınves­tı­sııalyq jobalar júzege asyp, ón­di­ris qaýlap jumys istegende, óńir eko­no­mıkasy damyp, áleýmettik sala da gúldene túserine, kóptegen qostan­aılyqtyń jumys ornyn tabaryna kóz jetip otyr. Elbasynyń ekono­mıkalyq saıasaty súrleýimen qadam basqan Tobyl-Torǵaı óńiri óndiri­sin­iń bolashaǵy jarqyn kórinedi.

Názıra JÁRIMBET,

«Egemen Qazaqstan»

QOSTANAI